Sverre Hassel

Sverre Hassel
	; Sverre Hassel w 1912 roku.
Data i miejsce urodzenia	30 lipca 1876 ; Christiania
Data i miejsce śmierci	6 czerwca 1928 ; Oslo
Zawód, zajęcie	polarnik, celnik
Narodowość	Norweg
Rodzice	Martinius Pedersen Hassel; Elise Mathea Pedersen
Małżeństwo	Helene Topper
	Multimedia w Wikimedia Commons

Sverre Hassel (ur. 30 lipca 1876 w Christianii, ob. Oslo, zm. 6 czerwca 1928 tamże) – norweski celnik i polarnik, uczestnik ekspedycji Roalda Amundsena na biegun południowy z lat 1910–1912, członek pięcioosobowej grupy, która jako pierwsza zdobyła biegun południowy^[1].

Życiorys

Dzieciństwo i młodość

Urodził się 30 lipca 1876 roku w Christianii (dzisiejszym Oslo). Był synem Martiniusa Pedersena Hassela i Elise Mathei Pedersen^[1]. W 1883 roku został przyjęty na pokład "Christianii", statku treningowego dla przyszłych żeglarzy. Kurs trwał kilka lat i zakończył się powodzeniem^[2].

Podróże polarne

W latach 1898–1902 uczestniczył w dowodzonej przez Otto Sverdrupa wyprawie statku "Fram" na zachodnie wybrzeże Grenlandii i Archipelag Arktyczny^[3]. Podczas wyprawy tej nauczył się manewrowania psimi zaprzęgami^[2]. Po powrocie do Norwegii wstąpił do norweskiej marynarki wojennej. Przez kolejne kilka lat stacjonował w Horten. W 1904 roku został zatrudniony jako celnik w Kristiansand^[2]. W 1910 roku został zaproszony przez Amundsena do uczestnictwa w ekspedycji statku "Fram" na biegun północny^[1]. Ofertę tę przyjął, lecz uzyskał zaledwie rok urlopu w pracy i zamierzał uczestniczyć w wyprawie tylko do momentu, w którym "Fram" dotrze do San Francisco^[4]. Na krótko przed odpłynięciem z Madery dowiedział się jednak o tym, że prawdziwym celem ekspedycji jest biegun południowy, a nie północny^[a]. Zapytany o to, czy nadal chce uczestniczyć w ekspedycji, odpowiedział wówczas twierdząco^[4].

Po dopłynięciu "Frama" na Antarktydę został jedną z dziewięciu osób, które pozostały na zimę w bazie Framheim, podczas gdy reszta załogi wypłynęła w rejs po Oceanie Południowym^[5]. 19 października 1911 wyruszył na biegun południowy wraz z czterema towarzyszami: Amundsenem, Oscarem Wistingiem, Olavem Bjaalandem oraz Helmerem Hanssenem. 14 grudnia dotarł na biegun południowy, zaś 25 stycznia 1912 powrócił do bazy Framheim^[5]. Podobnie jak pozostali uczestnicy ekspedycji powrócił do Norwegii przez Hobart na Tasmanii oraz Buenos Aires^[5].

Dalsza działalność

W 1913 roku odmówił Amundsenowi uczestnictwa w ekspedycji na biegun północny i zatrudnił się ponownie jako celnik w Kristiansand. Później pracował także w Frasund. W międzyczasie przeprowadził także serię około 100 wykładów na temat podróży na biegun południowy^[2]. W październiku 1916 roku w liście do Fridtjofa Nansena zasugerował przekształcenie statku "Fram" w muzeum. Plan ten został wykonany kilkanaście lat później przez Otto Sverdrupa. W 1922 roku został celnikiem w Grimstad^[1]. Pomimo że po raz kolejny nie przyjął propozycji uczestnictwa w ekspedycji Amundsena na biegun północny^[3], utrzymywał dobre relacje ze swoim dawnym przełożonym^[1]. 6 czerwca 1928 roku, podczas odwiedzin w posiadłości Amundsena w Uranienborg, w Oslo, zmarł na zawał serca^[2].

Odznaczenia i upamiętnienie

Po powrocie z wyprawy na biegun południowy został odznaczony Złotym Medalem Bieguna Południowego (norw. nynorsk Sydpolsmedaljen), ustanowionym przez króla Haakona VII z okazji sukcesu wyprawy Amundsena^[2].

Jego imieniem została nazwana znajdująca się na Antarktydzie Góra Hassela^[6], a także Cieśnina Hassela, położona w Archipelagu Arktycznym, pomiędzy Wyspą Amunda Ringnesa a Wyspą Ellefa Ringnesa^[2].

Uwagi

↑ Amundsen zmienił plany podróży na kilka miesięcy przed wypłynięciem z Norwegii, lecz początkowo poinformował o tym wyłącznie swego brata, Leona, i pierwszego oficera, Thorvalda Nilsena.

Przypisy

↑ ^a ^b ^c ^d ^e Sverre Hassel. Norsk Biografisk Leksikon. [dostęp 2016-05-19]. (norw. nynorsk).
↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g Sverre Helge Hassel (1876-1928). The Fram Museum. [dostęp 2016-05-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-07-01)]. (ang.).
↑ ^a ^b Did you know that Sverre Hassel declined to participate in a later expedition with Amundsen?. South Pole 1911-2011. [dostęp 2016-05-19]. (ang.).
↑ ^a ^b Roald Amundsen: The South Pole: An Account of the Norwegian Antarctic Expedition in the „Fram”, 1910-1912. C. Hurst, Limited, 1912, s. 125-131. ISBN 978-0-903983-47-1.
↑ ^a ^b ^c Roland Huntford: Scott and Amundsen. Hodder and Stroughton, 1979. ISBN 978-0-340-19565-9.
↑ Sverre Hassel (1876-1928). Cool Antarctica. [dostęp 2016-05-19]. (ang.).

[5] Amundsen zmienił plany podróży na kilka miesięcy przed wypłynięciem z Norwegii, lecz początkowo poinformował o tym wyłącznie swego brata, Leona, i pierwszego oficera, Thorvalda Nilsena.

[a-1] Sverre Hassel. Norsk Biografisk Leksikon. [dostęp 2016-05-19]. (norw. nynorsk).

[d-2] ↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g Sverre Helge Hassel (1876-1928). The Fram Museum. [dostęp 2016-05-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-07-01)]. (ang.).

[c-3] Did you know that Sverre Hassel declined to participate in a later expedition with Amundsen?. South Pole 1911-2011. [dostęp 2016-05-19]. (ang.).

[e-4] Roald Amundsen: The South Pole: An Account of the Norwegian Antarctic Expedition in the „Fram”, 1910-1912. C. Hurst, Limited, 1912, s. 125-131. ISBN 978-0-903983-47-1.

[f-6] Roland Huntford: Scott and Amundsen. Hodder and Stroughton, 1979. ISBN 978-0-340-19565-9.

[b-7] Sverre Hassel (1876-1928). Cool Antarctica. [dostęp 2016-05-19]. (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[a]

[5]

[6]