Szadzko

Ten artykuł dotyczy wsi w woj. zachodniopomorskim. Zobacz też: Szadzko – jezioro.
Szadzko
wieś
Ilustracja
Skrzyżowanie dróg w Szadzku
Państwo

 Polska

Województwo

 zachodniopomorskie

Powiat

stargardzki

Gmina

Dobrzany

Liczba ludności (2008)

405

Strefa numeracyjna

91

Kod pocztowy

73-130[2]

Tablice rejestracyjne

ZST

SIMC

0774486

Położenie na mapie gminy Dobrzany
Mapa konturowa gminy Dobrzany, po lewej znajduje się punkt z opisem „Szadzko”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „Szadzko”
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego
Mapa konturowa województwa zachodniopomorskiego, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Szadzko”
Położenie na mapie powiatu stargardzkiego
Mapa konturowa powiatu stargardzkiego, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Szadzko”
Ziemia53°20′29″N 15°23′45″E/53,341389 15,395833[1]
Multimedia w Wikimedia Commons

Szadzko (niem. Saatzig) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie stargardzkim, w gminie Dobrzany, położona 2,5 km na południowy zachód od Dobrzan (siedziby gminy) i 23 km na wschód od Stargardu (siedziby powiatu). Wieś leży nad południowo-zachodnim brzegiem jeziora Szadzko.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa szczecińskiego.

Historia

Izba Pamięci

W 1336 pierwsza wzmianka o grodzie, który był siedzibą kasztelanii. W 1728 nastąpił upadek osady, zamek popadł w ruinę i został rozebrany, siedzibę władz przeniesiono do Wapnicy[3].

Od niemieckiej nazwy miejscowości pochodziła nazwa ziemskiego powiatu Saatzig z siedzibą w Stargardzie, będącym do 1945 roku odpowiednikiem współczesnego powiatu stargardzkiego.

W czasie II wojny światowej Niemcy utworzyli we wsi podobóz pracy przymusowej obozu jenieckiego Stalag II D[4].

W Szadzku znajduje się niewielka Izba Pamięci gromadząca eksponaty dotyczące przeszłości wsi i jej najbliższej okolicy.

Zabytki i obiekty historyczne

  • Ruiny kamienno-ceglanego kościoła z XV w. Obiekt zabytkowy[5]. Podczas walk w 1945 roku kościół uległ uszkodzeniu, nie został wyremontowany, wyposażenie przeniesiono do kościoła w Odargowie. Od początku lat 50. XX w. kościół zaczął popadać w ruinę. Pod kościołem krypta grobowa rodziny Dewitzów – książęcych administratorów zamku.
  • Na placu przed kościołem pomnik – obelisk upamiętniający poległych w czasie I wojny światowej mieszkańców Szadzka. Wśród wymienionych nazwisk również polskie – Karl Czerwanski.
  • Rozległe grodzisko pierścieniowate z okresu kultury łużyckiej, z doskonale zachowanymi wałami ziemnymi.
  • Pozostałość obronnego zamku nad Jeziorem Szadzkim z dobrze czytelnymi bastionami, głębokimi fosami i wałami ziemnymi. Pierwsza wzmianka o zamku pochodzi z roku 1336 i wspomina o rodzie von Steglitz, jako właścicielach Szadzka. Z. Radacki sugeruje czas budowy zamku na około czterdzieści lat wcześniej, po 1290 r., jednak regularny, prostokątny rzut warowni i istnienie w narożniku wieży o kwadratowej podstawie i cylindrycznej górnej części nawiązuje do zamków zakonu joannickiego – Łagowa, Swobnicy czy Pęzina, powstających od drugiej połowy XIV w. Nie można więc wykluczyć istnienia w Szadzku drewniano-ziemnej warowni, zastąpionej przez murowany zamek. W 1395 roku na zamku został zamordowany książę Warcisław VII. Widok zamku po renesansowej przebudowie przedstawia rycina z mapy Lubinusa (1618). W średniowieczu Szadzko, jako jedna z najpotężniejszych warowni księstwa pomorskiego była szczególnym celem dla brandenburczyków. Dwukrotnie – w 1445 oraz 1478 był przez nich zdobywany. Odbudowany przez księcia Bogusława X w końcu XV w. Zamek pozostawał istotną twierdzą dla księstwa pomorskiego także później. Przed rokiem 1533 bramę wzmocnił bastion, a mimo pożaru i renesansowej przebudowy po roku 1588 warowność zamku nadal była wysoka – powstał dodatkowy pierścień obwałowań o rzucie pięcioboku. Mimo to, w wyniku wojen szwedzkich Szadzko zostało opuszczone, a późniejsze próby odbudowy – ze względu na koszty – zostały przerwane. Od roku 1766 trwała powolna rozbiórka zamku, a po pożarze Dobrzan w roku 1781 materiał budowlany z zamku posłużył do odbudowy[6]. Ludwig Wilhelm Brüggemann w roku 1784 pisze o jeszcze widocznych potężnych murach, ale zaznacza, że nie nadają się już do zamieszkania. Do dzisiaj zachowały się potężne, trzynastometrowej wysokości obwałowania zamku i relikty murów.
  • Dwór z XIX wieku;
  • Wzgórze Czarownic (przy drodze z Szadzka do Ognicy).
  • Lipa olbrzym św. Ottona (obok ruiny kościoła) o obw. 7,5 m[7].

Turystyka

Przez Szadzko prowadzi czerwony Szlak Hetmana Stefana Czarnieckiego.

Galeria

  • Szadzko
  • Ruina kościoła
    Ruina kościoła
  • Pomnik poległych w I wojnie światowej
    Pomnik poległych w I wojnie światowej
  • Kaplica
    Kaplica
  • Grodzisko
    Grodzisko

Przypisy

  1. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 134247.
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 1243 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  3. ↑ Czesław Piskorski, Pomorze Zachodnie, mały przewodnik, Warszawa: Wyd. Sport i Turystyka Warszawa, 1980, s. 261-262, ISBN 83-217-2292-X, OCLC 8032482.
  4. ↑ Work Camps. [dostęp 2025-06-13]. (ang.).
  5. ↑ rejestr zabytków woj. zachodniopomorskiego nr rej. A-1150 z 1.10.1990 r.
  6. ↑ Zamek Szadzko w średniowieczu (Burg Szadzko (Saatzig) im Mittelalter) | Andrzej Puławski – Academia.edu [online], www.academia.edu [dostęp 2017-11-26] (ang.).
  7. ↑ Piotr Skurzyński, Pomorze, Warszawa: Wyd. Muza S.A., 2007, s. 122, ISBN 978-83-7495-133-3.
Gmina Dobrzany
Miasto
Wsie
Osada
Osada leśna
Integralne
części wsi
  • Dobrzany (Kozy)
  • Dobrzany (Ognica)

Herb gminy Dobrzany

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya