Szawuot
 Julius Schnorr von Carolsfeld: Rut na polu Booza | |
| Dzień |
6 dnia miesiąca siwan |
|---|---|
| Religie | |
| Inne nazwy |
Święto Tygodni |
| Podobne święta | |
Szawuot (hebr. שבועות = Tygodnie; jid. Szwues) – żydowskie Święto Tygodni (hebr. Chag ha-Szawuot), zwane też Świętem Żniw lub Świętem Zbiorów (hebr. Chag ha-Kacir dosł.: „koniec żniw”[1]), Pięćdziesiątnicą (przez greckojęzycznych żydów określane też Πεντηκοστή; Pentékosté = Ḥag Ḥamishshim Yom[2]), Żydowskimi Zielonymi Świątkami lub Świętem Pierwszych Owoców (lub: Pierwocin; hebr. Jom [Chag] ha-Bikurim), jest jednym z trzech świąt pielgrzymich judaizmu. Obchodzone jest szóstego dnia miesiąca siwan – w pięćdziesiątym dniu po święcie Pesach, na koniec „liczenia omeru”, a w diasporze także przez dzień następny. Szawuot jest uważane za święto kończące obchody Pesach i z tego powodu Talmud i Miszna określają je nazwą Aceret (hebr.: Świąteczne Zgromadzenie)[3][2].
Szawuot w Biblii
W opisach biblijnych święto miało charakter rolniczy, określało dzień początku zbiorów pszenicy[3]. Rozpoczęcie żniw wyznaczało święto Pesach i rozpoczynano je wówczas od zbioru jęczmienia. Żniwa trwały siedem tygodni i były okresem radości (por. Jer 24; Iz 2), a kończyły się zbiorem najpóźniej dojrzewającego zboża (pszenicy) w Szawuot[2]. Dlatego w tym dniu, oprócz codziennej ofiary z pokarmów i z płynów, składano w ofierze dwa bochenki chleba (leḥem tenufah – chleby kołysania[a][4]), upieczone na zakwasie, z dwóch dziesiątych efy świeżej mąki pszenicznej pochodzącej z nowych zbiorów[3][2] (Kpł 23,17) oraz – zalecaną przez Księgę Liczb (Lb, 28,26–31) – ofiarę przebłagalną w postaci dwóch młodych cielców, barana, kozła oraz siedmiu jednorocznych jagniąt. Księga Kapłańska (Kpł 23,18–19) zalecała nieco inny skład ofiary całopalnej: siedem baranków, dwa barany i jednego cielca, a także ofiarę przebłagalną z koźlęcia i ofiarę biesiadną z dwóch jednorocznych baranków[3]. Praca w tym dniu była zakazana, a Szawuot było jednym z trzech świąt, podczas których mężczyźni wykonywali rytualny taniec wokół ołtarza[2].
Talmud
W okresie talmudycznym ukształtowało się upamiętnianie podczas Szawuot nadania Tory Mojżeszowi na górze Synaj[5][6]. Dlatego nazywane było także Zman mattan Toratejnu (hebr. = Czas nadania naszej Tory). Z tego powodu w rzeczonym dniu w synagogach uroczyście odczytywany jest Dekalog, a także średniowieczny poemat Akdamut i Księga Rut[3].
Tradycja
Współczesne obchody święta Szawuot są poprzedzane przez Trzy dni ograniczenia (Szloszet jemej ha-hagbala), które stanowią czas przygotowań do samego święta i pamiątkę nakazanego przez Boga odpowiedniego przygotowania się Żydów do przyjęcia nadanego im Prawa. Obchody święta Szawuot niezmiennie są wiązane ze starożytnymi obyczajami rolniczymi oraz upamiętnieniem nadania Tory. Podczas święta synagogi i domy są przystrajane na zielono – zielenią, kwiatami oraz gałązkami[3]. Część ortodoksyjnych Żydów całą noc spędza na studiowaniu Tory (Tikkun Leil Szawuot), aby być przygotowanym na jej ponowne przyjęcie[5]. Zwyczaj ten wprowadził w XVI wieku rabin aszkenazyjski, znawca i komentator halachy i Talmudu – Salomon ben Jechiel Luria[3].
Z Szawuot nie są związane szczególne micwy wynikające z Tory. Święto jest oparte na tradycji, lecz znaczna część zwyczajów funkcjonuje w judaizmie na równi z prawami religijnymi. Tradycje odnoszące się do obchodów Szawuot symbolicznie grupuje akronim „acharit” (= ostatni), który utworzony został z pierwszych liter nazw kolejnych zwyczajów[1]:
- Akdamut – odczytanie przed porannym nabożeństwem średniowiecznego aramejskiego poematu o tym tytule, w którym wychwalana jest wspaniałość Boga;
- Chalaw („mleko”) – spożywanie pokarmów pochodzących z mleka. Zwyczaj ma się odwoływać do sytuacji, gdy bezpośrednio po otrzymaniu Tory, żydów obowiązywały zasady koszerności i nie mogli spożyć żadnych, przygotowanych wcześniej potraw mięsnych, mogli spożywać bieżąco przygotowane potrawy na bazie mleka. Chalaw ma także stanowić odniesienie do użytego w Pieśni nad Pieśniami porównania Tory do „miodu i mleka”;
- Rut – odczytanie podczas porannego nabożeństwa Księgi Rut, w której opisywane są wydarzenia rozgrywające się w czasie żniw. Dodatkowym powodem wyboru tej księgi była tradycja talmudyczna, zgodnie z którą król Dawid, będący potomkiem Rut, urodził się i umarł w dniu tego święta;
- Jerek – zwyczaj ozdabiania synagog i domów zielonymi gałązkami. Ma stanowić nawiązanie do tradycji, zgodnie z którą, tuż przed wręczeniem Tory góra Synaj miała się zazielenić i pokryć kwiatami
- Tora – studiowanie Tory podczas świątecznej nocy. Zgodnie z tradycją, podczas odczytywania Tory podczas święta Bóg na nowo przekazuje wiernym przykazania i Torę.
Żydzi świętujący Szawuot w Jerozolimie kończą nocne studiowanie Tory przejściem nad ranem pod Mur Zachodni. Stanowi to nawiązanie do pielgrzymiego charakteru święta[1].
Tradycyjne pokarmy świąteczne to dania z sera i mleka (na przykład serniki, naleśniki, pierogi z serem), ale także specjalne bochenki z nowego zboża[5][3]. W średniowieczu w niektórych kahałach podczas Szawuot rozpoczynano nauczanie trzyletnich dzieci w chederze[3]. Judaizm reformowany wprowadził zwyczaj dokonywania konfirmacji dziewcząt podczas tego święta[2][3]. Szawuot był tradycyjnym dniem organizowania ślubów, które w okresie między Pesach a Szawuot („w czasie liczenia omeru”) były zabronione[3].
Uwagi
- ↑ Kpł 23,17 opisuje: „Przyniesiecie z waszych siedzib po dwa chleby do wykonania nimi gestu kołysania”. Gest ten prawdopodobnie polegał na wychylaniu ofiary w kierunku ołtarza i cofaniu, i/lub wznoszeniu w górę i opuszczaniu. Źródłosłów (czasownik: nûp + rzeczownik: tënûpah) i znaczenie jest przedmiotem debaty. Możliwym wyjaśnieniem jest prezentowanie Bogu ofiary, która ma zostać złożona, jednak z czasem gest nabrał symbolicznego znaczenia jako szczególnej formy składania ofiary.
Przypisy
- ↑ a b c The 614th Commandment Society: Szawuot (Święto tygodni). The 614th Commandment Society – Stowarzyszenie 614. Przykazania. [dostęp 2017-05-08]. (pol.).
- ↑ a b c d e f Emil G. Hirsch: The Jewish Encyclopedia. Pentecost. The Kopelman Foundation, 1906.
- ↑ a b c d e f g h i j k Magdalena Bendowska, Zofia Borzymińska: Szawuot. [w:] Polski słownik judaistyczny [on-line]. Żydowski Instytut Historyczny. [dostęp 2017-05-02]. (pol.).
- ↑ Janusz Lemański. Rytuał święceń kapłańskich i jego symbolika (Wj 29,1-37). „Verbum Vitae”. 12, s. 27, 2007. Instytut Teologii Biblijnej „Verbum”. ISSN 1644-8561. (pol.).
- ↑ a b c Jacob Neusner: An Introduction to Judaism: A Textbook and Reader. Louisville: Westminster John Knox Press, 1991, s. 476. ISBN 978-0-664-25348-6.
- ↑ Pwt 16,9 w przekładach Biblii.
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.