Szembruk
| wieś | |
 Budynek dawnej szkoły | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Powiat | |
| Gmina | |
| Liczba ludności (III 2011) |
555[2] |
| Strefa numeracyjna |
56 |
| Kod pocztowy |
86-318[3] |
| Tablice rejestracyjne |
CGR |
| SIMC |
0848960 |
Położenie na mapie gminy Rogóźno  | |
Położenie na mapie Polski  | |
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego  | |
Położenie na mapie powiatu grudziądzkiego  | |
 53°34′01″N 19°00′43″E/53,566944 19,011944[1]
| |
Szembruk (niem. Schönbrück) – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie grudziądzkim, w gminie Rogóźno, przy trasie wyłączonej obecnie z eksploatacji linii kolejowej Gardeja – Łasin.
Na północ od wsi znajduje się Jezioro Kuchnia.
Podział administracyjny
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa toruńskiego.
Demografia
Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) wieś liczyła 555 mieszkańców[2]. Jest drugą co do wielkości miejscowością gminy Rogóźno.
Historia, zabytki i komunikacja
.jpg)
Wieś została założona pod koniec XIII wieku na wzgórzu nad Gardęgą. W 1306 roku uzyskała ponowny przywilej nadany przez mistrza krajowego Konrada von Sacka.
W pierwszej połowie listopada 1906 r. w miejscowej szkole elementarnej rozpoczął się strajk dzieci przeciwko nauczaniu religii w języku niemieckim (jego dalszy przebieg nie jest znany). Z uczestników strajku znane jest tylko jedno nazwisko: Krzyżanowscy. Strajk był elementem znacznie większej akcji biernego oporu wobec pruskich władz szkolnych, która na przełomie 1906 i 1907 r. objęła ponad 460 (!) szkół w prowincji Prusy Zachodnie, czyli przedrozbiorowe Pomorze Gdańskie, Powiśle, ziemię chełmińską i ziemię lubawską oraz część Krajny. Inspiracją dla strajków pomorskich były wcześniejsze działania dzieci w prowincji wielkopolskiej, ze słynnym strajkiem we Wrześni (1901) na czele[4].
W okresie międzywojennym ulokowano tu placówkę Straży Celnej[5].
W Szembruku znajduje się kościół parafialny pw. św. Bartłomieja – parafia założona na przełomie XIII/XIV wieku. Obecny kościół pochodzi z lat 1715–1716 (poprzednie zostały spalone). Kościół jest orientowany, drewniany o konstrukcji zrębowej na nowszym, kamienno-ceglanym podmurowaniu. Wystrój wnętrza barokowy, wieża o konstrukcji słupowo-ramowej, na której jest zawieszony dzwon z 1711 roku[a].
Kościół wraz z cmentarzem przykościelnym wpisany jest do rejestru zabytków NID[6] pod nr rej. A/675/1-2 z 5.04.1996.
Na terenie wsi znajdują się 3 przystanki autobusowe: Szembruk I, Szembruk II oraz Szembruk III na których zatrzymuje się linia autobusowa nr 7.[7]
Nazwa
Nazwa wsi jest polskim przyswojeniem wcześniejszej formy niemieckiej Schönbrück, pochodzącej od słów "schöne Brücke" ("piękny most").
Ciekawostki muzyczne
W 2014 roku powstał hip-hopowy singel grudziądzkiego rapera toMCzaka pt. Szembruk Gangsta. Do utworu tego został nakręcony teledysk[8], który w całości powstał na trasie Grudziądz - Szembruk oraz w samej miejscowości[potrzebny przypis].
Zobacz też
- Szembruczek
- parafia św. Bartłomieja w Szembruku
- gromada Wydrzno
- gromada Szembruk
- Szembruk (przystanek kolejowy)
- niemieckie represje wobec ludności Łasina (1939)
Uwagi
- ↑ Pierwszy kościół w Szembruku wybudowano po utworzeniu tu parafii w 1306 r. W XV wieku (po bitwie pod Grunwaldem w 1410 r.) spłonęła cała wieś wraz kościołem, a część jej mieszkańców została wymordowana. Nowy proboszcz przybył w roku 1442, zbudowano też nowy kościół. Podczas I wojny ze Szwecją w 1628 roku znów spłonęła prawie cała wieś (ocalały tylko dwa domy) wraz z kościołem. Na jego fundamentach, staraniem proboszcza Szmeltera, w 1715 zbudowano nowy drewniany kościół, wykorzystując do tego celu drewno pochodzące z lasu rosnącego w owym czasie na przeciwnym brzegu rzeki Gardęgi[9].
Przypisy
- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 8 stycznia 2025, identyfikator PRNG: 135158.
- ↑ a b GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 1272 [zarchiwizowane 2022-10-26].
- ↑ L. Burzyńska-Wentland, Strajki szkolne w Prusach Zachodnich w latach 1906−1907, Gdańsk 2009, s. 90.
- ↑ Szematyzm Straży Celnej 1927 ↓, s. 225.
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo kujawsko-pomorskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 31 marca 2026, s. 41 [dostęp 2016-05-21].
- ↑ Uruchomienie liniii komunikacyjnej nr 7, 01.04.2021 r. – Miejski Zakład Komunikacji Sp. z o.o. w Grudziądzu [online] [dostęp 2021-08-27] (pol.).
- ↑ toMCzak - "Szembruk Gangsta"
- ↑ Tad. Z-ski. Nasze kościoły – Szembruk. „Strażnica Bałtycka”. 3, s. 11, czerwiec 1926. Zarząd Okręgowy Towarzystw Wojaków i Powstańców w Grudziądzu. [zarchiwizowane z adresu]. (pol.).
Bibliografia
- Grudziądz i okolice. Przewodnik, Grudziądzkie Towarzystwo Kultury, Biblioteka Miejska w Grudziądzu, Grudziądz 1990
- Kalendarz z szematyzmem funkcjonariuszy Straży Celnej na rok 1927, Nakładem Zarządu Internatu imienia dra Władysława Rasińskiego dla Dzieci Funkcjonariuszy Straży Celnej, 1927.
Linki zewnętrzne
- Szembruk w Toruńskim Serwisie Turystycznym
- Szembruk Wielki, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XI: Sochaczew – Szlubowska Wola, Warszawa 1890, s. 892.
- Dawna Pocztówka przedstawiająca Szembruk w latach 1905-1910
| Wsie | |
|---|---|
| Osada | |
| Osady leśne | |
| Części wsi |
|
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.