Słowacko

Słowacko (cz. Slovácko, także Moravské Slovácko, Moravské Slovensko, pol. Słowacja Morawska) – czeski region etnograficzny zlokalizowany na południowym wschodzie Moraw, przy granicy ze Słowacją. Jest jednym z domniemanych możliwych miejsc powstania Państwa wielkomorawskiego. Centralnym miastem regionu jest Uherské Hradiště z Muzeum Słowacka.

Na północy i północnym zachodzie ograniczona jest Chrzibami i Lasem Żdanickim, na południowym wschodzie grzbietem Białych Karpat, a na pograniczu czesko-słowackim biegiem rzeki Dyi. Rozpościera się na obszarze powiatu Uherské Hradiště, Hodonín oraz częściowo Brzecław i Zlin^[1].

Region posiada bogate tradycje folklorystyczne – mieszkańcy mają korzenie zarówno czeskie, jak i słowackie, jednak przeważa kultura słowacka, co dotyczy zarówno strojów, zwyczajów, tradycji i lokalnej, bardzo charakterystycznej gwary. Jest to też region, którego unikalny folklor jest nadal żywy i kultywowany^[2]. Na Słowacku utrzymywane są tradycje, które zostały wpisane do rejestru niematerialnego dziedzictwa kultury UNESCO – chodzi o imprezę ludową Pochód Królów, która odbywa się co roku w maju. Oprócz tego liczne są ludowe festiwale, np. Międzynarodowy Festiwal Folklorystyczny w Strážnicy, Dolňácký festival w Hluku, czy Festiwal Wina w Bzencu. Ważnym wydarzeniem jest też wrześniowa Pielgrzymka św. Antoniego do Blatnicy^[3].

Strój kobiecy charakteryzuje się mocno nakrochmalonymi rękawami, szeroką kryzą wokół szyi, jak również barwną czerwoną suknią. Na głowach kobiety noszą barwne tureckie chusty, których sposób wiązania jest zróżnicowany, w zależności od danej wioski. Mężczyźni noszą długie sukienne nogawice wpuszczone do wysokich skórzanych butów z cholewami. Istotna jest wyszywana płócienna koszula, a na niej bogato haftowana kordulka, czyli kamizelka^[4].

W odróżnieniu od innych regionów Czech, gdzie preferowane jest piwo, na Słowacku najpopularniejszym napojem jest wino – tradycje winiarskie są tu bardzo rozwinięte. W większości wsi liczne są piwnice winne (sklepy) zbudowane w różnych epokach, częstokroć tworzące całe ulice, a w Prušánkach-Nechorach mają nawet nadbudowane partery i piętra^[3].

Do najciekawszych historycznie i etnograficznie miejscowości regionu należą:

• Hodonín – galeria miejska, miasto rodzinne Tomáša Masaryka (ur. 1850)^[3],
• Hroznová Lhota – dom rodzinny malarza Jožy Uprki,
• Kostelany nad Moravou – muzeum rybactwa,
• Prušánky z najokazalszymi piwnicami winnymi,
• Strážnice ze skansenem (otwartym w 1973), muzeum etnograficznym, zamkiem, synagogą, cmentarzem żydowskim i kościołem św. Marcina,
• Uherské Hradiště z muzeum Słowacka,
• Veselí nad Moravou z muzeum miejskim i starą elektrownią wodną na Morawie,
• Vlčnov z budami winiarskimi zamiast piwnic^[5].