Tadeusz Kurzeja

Tadeusz Kazimierz Kurzeja

major żandarmerii
Data i miejsce urodzenia	12 stycznia 1896 Wadowice
Przebieg służby
Siły zbrojne	c. i k. Armia Wojsko Polskie Polskie Siły Zbrojne
Jednostki	Armia „Modlin”
Stanowiska	dowódca żandarmerii
Główne wojny i bitwy	I wojna światowa wojna polsko-bolszewicka II wojna światowa kampania wrześniowa
Odznaczenia

Tadeusz Kazimierz Kurzeja (ur. 12 stycznia 1896 w Wadowicach, zm. ?) – major żandarmerii Wojska Polskiego.

Urodził się 12 stycznia 1896 w Wadowicach, w rodzinie Antoniego^[1][2]. W czasie I wojny światowej walczył w szeregach cesarskiej i królewskiej Armii. Jego oddziałem macierzystym był Pułk Piechoty Nr 80^[3]. Na stopień podporucznika rezerwy został mianowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1917 w korpusie oficerów piechoty^[4].

30 września 1919 został przyjęty do Wojska Polskiego z byłej armii austro-węgierskiej, z zatwierdzeniem posiadanego stopnia podporucznika, zaliczony do Rezerwy armii z równoczesnym powołaniem do służby czynnej na czas wojny i przydzielony do Żandarmerii Polowej Frontu Galicyjsko-Wołyńskiego^[5]. Walczył na wojnie z bolszewikami. 1 czerwca 1921 pełnił służbę w 6 dywizjonie żandarmerii polowej, a jego oddziałem macierzystym był Dywizjon Żandarmerii Wojskowej Nr 5 w Krakowie^[6].

3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu porucznika ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 i 2. lokatą w korpusie oficerów żandarmerii^[7]. Przez wiele lat pełnił służbę w 5 dywizjonie żandarmerii w Krakowie^{[8][9][10][11]}. 31 marca 1924 awansował na kapitana ze starszeństwem z 1 lipca 1923 i 3. lokatą w korpusie oficerów żandarmerii^[12]. W 1934 napisał pracę „Dezercja do Niemiec. Jej przyczyny, środki zaradcze”^[13]. Na majora awansował ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1936 w korpusie oficerów żandarmerii^[14]. W latach 1937–1939 pełnił funkcję I zastępcy dowódcy 1 dywizjonu żandarmerii w Warszawie^[15].

30 sierpnia 1939, zgodnie z przydziałem mobilizacyjnym, objął funkcję dowódcy żandarmerii Armii „Modlin”^[16][17]. W czasie kampanii wrześniowej walczył na stanowisku dowódcy żandarmerii Armii „Modlin”, a następnie Armii generała brygady Emila Krukowicz-Przedrzymirskiego. 25 września 1939 w rejonie Wólki Łabuńskiej dostał się do niemieckiej niewoli. Następnego dnia zdołał zbiec z niewoli przy pomocy żony polskiego mechanika lotniczego. Następnie ukrywał się, korzystając z pomocy żony majora żandarmerii Bronisława Borelowskiego. 17 października 1939 przybył do Warszawy. 7 listopada 1939 został zatrzymany w „łapance” i skierowany do obozu jeńców. W niemieckiej niewoli przebywał do 29 kwietnia 1945^[18]. Był jeńcem Oflagu VII A Murnau^[19]. W listopadzie 1945, po uwolnieniu z niewoli, dowodził 17 szwadronem żandarmerii Polskich Sił Zbrojnych^[20]. 25 lipca 1969 otrzymał obywatelstwo brytyjskie^[21]. Mieszkał wówczas w Londynie przy 94 Goldsmith Avenue, West London, W3^[21].

• Złoty Krzyż Zasługi – 10 listopada 1938 „za zasługi w służbie wojskowej”^[22]
• Srebrny Krzyż Zasługi – 10 listopada 1928 „w uznaniu zasług, położonych na polu pracy w poszczególnych działach wojskowości”^[23][24]
• Brązowy Medal Zasługi Wojskowej z mieczami na wstążce Krzyża Zasługi Wojskowej^[3]
• Srebrny Medal Waleczności 2 klasy^[3]

• Ranglisten des kaiserlichen und königlichen Heeres 1918. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, 1918. (niem.).
• Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2022-01-19].
• Spis oficerów służących czynnie w dniu 1.6.1921 r. Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1921.
• Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922.
• Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
• Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
• Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
• Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
• Remigiusz Kasprzycki. Niespełnione marzenia naiwnych. Losy dezerterów z Wojska Polskiego w Niemczech w latach 1921−1939. „Niepodległość i Pamięć”. 1 (65), 2019. Warszawa: Muzeum Niepodległości. ISSN 1427-1443. 
• Tadeusz Kurzeja: Sprawozdanie z kampanii wrześniowej 1939 roku. [w:] Armia „Modlin” - Sztab, sygn. B.I.19b [on-line]. Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie, 1945-11-21. [dostęp 2022-02-02].
• Jan Suliński: Żandarmeria organ bezpieczeństwa armii 1918-1945. Warszawa: Kompas II, 2003. ISBN 83-912638-5-1.
• Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1.