Tatarczuch

„Tatarczuch z Radomska” wpisany na Listę produktów tradycyjnych MRiRW (woj. łódzkie)
„Chleb tatarczuch” wpisany na Listę produktów tradycyjnych MRiRW (woj. śląskie)

Tatarczuch[1][2], chleb tatarczuch[3], tatarczak, chleb z tatarki, chleb hreczany, łazanek z mąki tatarczanej[2] – odmiana tradycyjnego, ciemnego, słodkiego[3][4] chleba wypiekanego z mąki gryczanej (zwanej też „mąką tatarczaną”[1]), wytwarzanego w regionie Częstochowy[4]. Tatarczuch bywa także określany jako placek[5][6].

Historia wypieku tatarczucha

Legenda wiąże tradycję wypieku tatarczucha z historycznymi jeńcami tatarskimi, którzy mieli zamieszkiwać rejon Stobiecka Miejskiego, obecnej dzielnicy Radomska, i mieli zapoczątkować w regionie uprawę gryki, zwanej z tego powodu „tatarką”[5][6]. W rejonie Częstochowy funkcjonowało wielu kaszarzy, lecz w znacznym zakresie przetwarzanie gryki odbywało się w obrębie indywidualnych gospodarstw[3]. Wypiekiem tatarczucha z mąki gryczanej pochodzącej z pełnego przemiału miały się zajmować między innymi żony kaszarzy, a gotowe wypieki miały być sprzedawane na targach, jarmarkach i odpustach[5][6]. Chleb ten był wypiekany na blachach w opalanych drewnem, tradycyjnych piecach[6]. Tradycja wypieku chleba z mąki gryczanej utrzymuje się w Żarkach i jest przekazywana z pokolenia na pokolenie. Pieczywo to było sprzedawane na targach, odpustach i różnych imprezach im towarzyszących[3]. Żarki uzyskały przywilej organizowania targów i jarmarków już w 1556 roku. W mieście tym ulokowane zostało targowisko, na którym w każdy wtorek odbywał się targ, zaś trzy razy w roku organizowano jarmark[7]. Podczas nich handlowano między innymi tatarczuchem[4], który z czasem stał się elementem kultury tego regionu.

Tatarczuchy wpisane na Listę produktów tradycyjnych Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi:

  • „Chleb tatarczuch” wpisany 8 grudnia 2008 w kategorii „Wyroby piekarnicze i cukiernicze” w województwie śląskim[3],
  • „Tatarczuch z Radomska” wpisany 4 listopada 2009 w kategorii „Wyroby piekarnicze i cukiernicze” w województwie łódzkim[6].

Wypiek

Tatarczuch powstaje z mąki gryczanej z dodatkiem wody, mleka i drożdży. Bochenek ma kształt prostokątny i masę około 7 kg. Wypiek trwa 2 godziny[4]. Pieczywo wypiekane z mąki gryczanej, z uwagi na niewystępowanie w kaszy glutenu, zalecane jest dla osób chorych na celiakię[8].

Przypisy

  1. ↑ a b Łukasz Gołębiowski: Domy i dwory. Lwów: Adam Kaczurba, 1884, s. 34.
  2. ↑ a b Michał Arct: Słownik ilustrowany języka polskiego. Warszawa: Wydawnictwo M. Arcta, 1916.
  3. ↑ a b c d e MRiRW, Chleb tatarczuch, [w:] Produkty regionalne i tradycyjne. Lista produktów tradycyjnych: woj. śląskie [online], Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, 8 grudnia 2008 [zarchiwizowane 2017-10-27] (pol.). Zobacz też: nowsza wersja strony, z przyciętym opisem.
  4. ↑ a b c d Andżelika Bilska, Joanna Półka: Tradycje kulinarne Częstochowy i okolic. W: Zbiór przepisów potraw regionalnych województwa śląskiego. Hanna Szymanderska (red.). Katowice: Śląska Organizacja Turystyczna, 2011, s. 15, seria: Śląskie smaki. ISBN 978-83-62001-72-9.
  5. ↑ a b c Jan Piotr Dekowski. Kaszarze stobieccy, brzeźniccy i działoszyńscy. „Prace i Materiały Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi”. seria etnograficzna nr 7, s. 129–148, 1965. Muzeum Archeologiczne i Etnograficzne w Łodzi. ISSN 0208-5062. (pol.). 
  6. ↑ a b c d e MRiRW, Tatarczuch z Radomska, [w:] Produkty regionalne i tradycyjne. Lista produktów tradycyjnych: woj. łódzkie [online], Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, 4 listopada 2009 [dostęp 2020-12-18] (pol.).
  7. ↑ M. Antoniewicz: Niektóre problemy genezy miasta Żarki na tle politycznych dziejów regionu w XIV w. [w: Szkice z dziejów Żarek: w 600-lecie miasta : praca zbiorowa / pod red. Henryka Roli]. Katowice: Śląski Instytut Naukowy, 1984, s. 185. ISBN 83-7008-040-5.
  8. ↑ Krystyna Zarzecka, Marek Gugała, Iwona Mystkowska. Wartość odżywcza i możliwości wykorzystania gryki. „Postępy Fitoterapii”. 1, s. 28-31, 2014. Wydawnictwo Medyczne Borgis. ISSN 1509-8699. (pol.). 

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya