Taurowie

Taurowie (gr. Ταῦροι Tauroi, łac. Tauri, ros. тавры) – lud irański, stanowiący pierwotną, autochtoniczną ludność południowej części Półwyspu Krymskiego – wybrzeża i Gór Krymskich.

Najstarsze zabytki związane z Taurami pochodzą z przełomu II i I tysiąclecia p.n.e. Nieco później wymienia się ich w źródłach pisanych. O Taurach pisali Herodot, Strabon, Diodor Sycylijski, Tacyt i Ammianus Marcellinus. Starożytni pisarze mieli o Taurach negatywne zdanie, uważając ich za barbarzyńców.

Herodot w swoich Dziejach taką daje charakterystykę Taurów:

Taurowie mają takie zwyczaje: Składają na ofiarę dziewiczej bogini rozbitków okrętowych oraz wszystkich zagnanych do nich i pojmanych Hellenów w następujący sposób: po dopełnieniu wstępnych obrządków rozbijają im głowę maczugą. Niektórzy twierdzą, że strącają oni ciało na dół ze stromej skały (bo na niej wybudowana jest i świątynia), a głowę wbijają na pal; inni znów co do głowy są zgodni, tylko ciała jak mówią, nie zrzuca się ze skały, lecz grzebie się je w ziemi. Bóstwem, któremu te ofiary składają, ma być, jak utrzymują sami Taurowie, Ifigenia, córka Agamemnona. A z nieprzyjaciółmi, których dostaną w swą moc, tak postępują: Każdy ucina wrogowi głowę i zanosi do domu; potem wtyka na wielki drąg i umieszcza wysoko sterczącą ponad dachem, przeważnie nad kominem. Twierdzą, że są to strażnicy całego ich domu, którzy bujają w powietrzu. Żyją zaś Taurowie z łupu i z wojny.

Strabon w swojej Geografii zarzucał również Taurom, szczególnie z okolic współczesnej Bałakławy, że trudnili się piractwem, a zasięg osadnictwa tauryjskiego oceniał na sięgający aż po zatokę Kerkinitis, dzisiejszej Eupatorii.

Związek tego ludu z Kimerami jest sprawą sporną. Istnieje kilka hipotez, pragnących wyjaśnić związki między Taurami a Kimerami; według nich Taurowie byli:

• Kimerami, którzy porzucili koczowniczy styl życia i osiedlili się w południowej części Krymu, pozostawiając stepy krymskie swoim braciom – koczownikom,
• Kimerami, którzy pozostali na Krymie po najeździe scytyjskim, podczas gdy pozostali Kimerowie wycofali się do Azji Mniejszej,
• ludem niezależnym od Kimerów, ale pokrewieństwo między tymi ludami jest rzeczą prawdopodobną.

Taurowie prowadzili osiadły tryb życia, hodowali bydło, zajmowali się myślistwem i rybołówstwem. Posługiwali się narzędziami z brązu i żelaza. Niektórzy uczeni wywodzą ich z kultury archeologicznej Kemi-Oba, z którą łączy Taurów podobieństwo ceramiki i pochówków.

W okresie istnienia państwa scytyjskiego na Krymie stosunki między Taurami i Scytami układały się dobrze, o czym świadczą zbadane pochówki stepowej części Krymu. Groby scytyjskie na północnym przedgórzu Gór Krymskich orientowane są na sposób tauryjski, a pochówki ułożone są w pozycji skurczonej. W płaskich pochówkach na cmentarzysku w pobliżu wsi Partizanskoje i na nekropoli Neapolu Scytyjskiego spotyka się pochówki zbiorowe, typowe dla Taurów. Na ścisłe kontakty między Taurami i Scytami wskazuje nie tylko forma pochówków, ale także wyposażenie grobów. W pierwszych wiekach n.e. pojawia się nawet termin „Tauroscytowie”, co mogłoby świadczyć o częściowej asymilacji Taurów przez Scytów. Doszło również do połączenia kultu scytyjskiego wężonogiej bogini z dziewicą-bóstwem, czczonym przez Taurów.

W trakcie wojny Scytów z perskim władcą Dariuszem Taurowie, według Herodota, nie wsparli Scytów w walce pomimo propozycji sojuszu. Cztery wieki później Taurowie okazali się wiernymi sprzymierzeńcami scytyjskich władców Skilurosa oraz jego syna i następcy Palakosa, w wyniku czego stali się obiektem pacyfikacji armii pontyjskiej dowodzonej przez Diofantosa.

Ostatnie wzmianki o nich pochodzą z czasów najazdu huńskiego w IV wieku n.e., gdy ostatnie osady Taurów w górach zajęli uciekający przed Hunami Scytowie.

Nazwa tego ludu stanowiło źródło nazwy określającej cały Półwysep Krymski („Tauryda”) w czasach starożytnych („Chersonez Taurydzki”, czyli półwysep Taurów), średniowiecznych, a także w okresie rządów rosyjskich w latach 1784–1920.

• Andrejew A.R.: Historia Krymu. 2002. [dostęp 2007-10-22]. (ros.).
• AdamA. Dylewski AdamA., Krym. Praktyczny przewodnik, Bielsko-Biała: Wyd. Pascal, 2003, s. 2-3, ISBN 83-7304-155-9, OCLC 749169544 .
• Herodot, Dzieje, Czytelnik, Warszawa 2007, w przekł. Seweryna Hammera, s. 261, ISBN 978-83-07-03106-4.
• Smirnow A., Scytowie, PIW, Warszawa 1974, s. 43-44, 103, 115-116, 158-159.