Tell Qarqur

Tell Qarqur

(Karkar?)

widok na wyższy tell na stanowisku Tell Qarqur
Państwo	Syria
Położenie na mapie Syrii Tell Qarqur
35°44′N 36°20′E/35,733333 36,333333
Multimedia w Wikimedia Commons

Tell Qarqur (arab. تل قرقور) – duże stanowisko archeologiczne w północno-zachodniej Syrii, położone ok. 7 km na południe od miasta Dżisr asz-Szughur, w dolinie rzeki Orontes; identyfikowane ze starożytnym miastem Karkar (Qarqar) znanym ze źródeł asyryjskich^[1][2].

Na stanowisku znajdują się dwa telle: wyższy, o powierzchni ok. 20 akrów, położony w jego południowej części, i niższy, o powierzchni ok. 35 akrów, leżący w jego północnej części^[1][2]. Stanowisko rozciąga się również na obszar wokół telli, gdzie w odległości do ok. 200 metrów od nich wciąż napotyka się na ślady zasiedlenia^[3].

W miejscu tym w starożytności istniało najprawdopodobniej miasto Karkar (Qarqar), ale identyfikacja ta nie została jeszcze w pełni potwierdzona^[1][2]. Karkar wymieniane jest w inskrypcjach asyryjskich królów Salmanasara III (858-824 p.n.e.) i Sargona II (721-705 p.n.e.), którzy w jego pobliżu stoczyć mieli bitwy^[1][2]. W bitwie pod Karkar w 853 r. p.n.e. Salmanasar III starł się z koalicją 12 władców Syro-Palestyny, natomiast w bitwie pod Karkar w 720 r. p.n.e. Sargon II stanął naprzeciw władców Hamy i Gazy^[2]. Według tekstów samo miasto miało być kilkukrotnie zdobyte i zniszczone^[2].

Wyniki wykopalisk na stanowisku Tell Qarqur wskazują, że w IX i VIII w. p.n.e., a więc w czasie gdy panowali Salmanasar III i Sargon II, istniało tu duże miasto, które zajmować mogło powierzchnię ok. 55 akrów^[2]. Miasto to było ufortyfikowane, na co wskazują odkryte pozostałości założenia bramnego i fundamentów murów obronnych^[4].

W latach 1983 i 1984 prace wykopaliskowe na stanowisku z ramienia American Schools of Oriental Research (ASOR) prowadził J.M. Lundquist^[1][2]. W 1993 roku prace te zostały wznowione pod kierunkiem R.H. Dornemanna^[1][2], który prowadził je przez siedem kolejnych sezonów wykopaliskowych aż do 1999 roku^[5]. W 2004 roku prace na stanowisku rozpoczęli archeolodzy z University of Arkansas pod kierunkiem J. Cesany^[6].

Wykopaliska na stanowisku prowadzono w czterech miejscach oznaczonych jako obszar A (założenie bramne na wyższym tellu), obszar B (szczyt tella wyższego), obszar C (zachodnia strona tella wyższego) i obszar D (tell niższy)^[2]. W każdym z nich odkryto architektoniczne pozostałości dużego osiedla z okresu panowania Ajjubidów^[1]. Wcześniejsze osiedla, choć nie tak rozległe, istniały tu też w okresie rządów Umajjadów i Cesarstwa Bizantyńskiego^[1]. Zasiedlenie stanowiska w okresach rzymskim, hellenistycznym i perskim też musiało być znaczne, ale pozostałości te zostały mocno zniszczone w trakcie budowy późniejszych osad^[7].

Najintensywniejsze prace wykopaliskowe prowadzone były w obszarze A, przy odkrytym tam założeniu bramnym pochodzącym z epoki żelaza IIA^[2]. Poza założeniem bramnym, którego kilka faz rozwoju dało się wyróżnić, odnaleziono też datowane na ten sam okres potężne fundamenty murów^[4]. Wewnątrz bramy szeroka na dwa metry, wykładana kamieniami ulica wiodła do wnętrza miasta^[4].

Odnaleziono bardzo niewiele pozostałości architektonicznych z późnej i środkowej epoki brązu^[7]. Odkryte budowle z wczesnej epoki brązu IV przebudowywane były przez okres około trzystu lat i zawierały m.in. świątynię i najprawdopodobniej pałac^[7]. Wcześniejsze okresy nie zostały jeszcze przebadane, ale są potwierdzone znaleziskami ceramiki i narzędzi krzemiennych^[7].

• Dornemann R.H., Qarqur, Tell, w: The Oxford Encyclopedia of Archaeology in the Near East, tom IV, Oxford University Press, New York - Oxford 1997, s. 370-371.
• Dornemann R.H., Qarqūr, Tall, w: Reallexikon der Assyriologie, tom XI (Prinz, Prinzessin - Samug), Walter de Gruyter, Berlin - New York 2006–2008, s. 155-156.