Teodor Karsch

Teodor Karsch
Data i miejsce urodzenia

30 września 1843
Radom

Data i miejsce śmierci

10 stycznia 1903
Radom

Zawód, zajęcie

przemysłowiec

Wyznanie

ewangelickie

Rodzice

Ludwik Karsch (ojciec), Józefa z Nowakowskich (matka)

Małżeństwo

Wilhelmina z Kraussów

Teodor Karsch (ur. 30 września 1843 w Radomiu, zm. 10 stycznia 1903 tamże) – przemysłowiec, właściciel garbarni, cegielni i huty szkła w Radomiu, prezes Kasy Przemysłowców[1]. Odegrał kluczową rolę w rozwoju przemysłu w Radomiu pod koniec XIX wieku.[2]

Życiorys

Teodor Karsch urodził się jako syn Ludwika Karscha, ewangelika pochodzącego z Monzingen w Nadrenii, oraz polskiej szlachcianki Józefy z Nowakowskich. Ludwik Karsch przybył do Radomia około 1830 roku i założył w mieście garbarnię, kontynuując rodzinne tradycje w branży garbarskiej.[3]

W 1868 roku Teodor uruchomił własną garbarnię przy ul. Stare Miasto 4/5, naprzeciwko kościoła św. Wacława. Dzięki zastosowaniu nowoczesnych technologii, takich jak maszyna parowa do mielenia kory dębowej, jego zakład stał się największą garbarnią w Radomiu, zatrudniającą około 70 pracowników.[4]

Oprócz garbarni, Teodor Karsch był właścicielem cegielni i huty szkła, co czyniło go jednym z najbogatszych mieszkańców Radomia. Mimo ewangelickiego wyznania, aktywnie wspierał finansowo budowę Kościoła Mariackiego w Radomiu oraz budynków Towarzystwa Dobroczynności przy dzisiejszej ul. Kelles-Krauza.[3]

W latach 1881–1882, wspólnie z Franciszkiem Wickenhagenem, Teodor Karsch wzniósł monumentalny pałac przy placu Konstytucji 3 Maja 5 w Radomiu, wzorowany na pałacu Kronenberga w Warszawie. Budynek ten pełnił funkcje mieszkalne i usługowe, mieszcząc m.in. Aptekę Łagodzińskich, cukiernię Przybytniewskiego oraz biura Sądu Okręgowego.[2]

Po śmierci Teodora w 1903 roku, jego przedsiębiorstwa były kontynuowane przez rodzinę, w tym syna Edwarda Karscha (1873–1958), który był właścicielem Browaru Parowego, Fabryki Słodu oraz Fabryki Wódek.[3]

Rodzina

Ojciec Karscha, Ludwik (1806–1859), był garbarzem. Matka Teodora, Józefa z Nowakowskich, pochodziła z polskiej rodziny szlacheckiej. Jej brat, Jan Nepomucen Nowakowski, po powstaniu styczniowym został zesłany przez Rosjan na Syberię, a po powrocie zamieszkał w dworku w Iłży. Żoną Teodora była Wilhelmina z domu Krausse, córka właścicieli młynów parowych w Lublinie. Para miała czterech synów i cztery córki.[2]

Upamiętnienie

10 sierpnia 2024 roku w Radomiu odsłonięto tablicę pamiątkową poświęconą Teodorowi Karschowi przy ul. Dębowej 4, upamiętniając jego wkład w rozwój przemysłu i miasta. Tablica znajduje się przed budynkiem firmy AMGS Group[5], która zrewitalizowała obiekt dawnej garbarni Karscha, uruchomionej przez niego w 1891 roku. W trakcie prac rewitalizacyjnych firma szczególnie zadbała, aby zachować jak najwięcej pierwotnych elementów budynku[6]. W odrestaurowanym historycznym budynku o powierzchni 1 600 m kw. umieszczono nowoczesny park maszynowy, gdzie aktualnie odbywa się produkcja materiałów tekstylnych, takich jak smycze reklamowe i opaski na rękę[7].

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Teodor Karsch w Polskim Słowniku Biograficznym. sejm-wielki.pl.
  2. ↑ a b c Pałac Karschów i Wickenhagenów w Radomiu – MIASTA RYTM. miastarytm.pl, 2022-09-02.
  3. ↑ a b c Radom zapomniany – historia na skórze. cozadzien.pl, 2015-07-12.
  4. ↑ Spacerkiem po mieście: Garbarnia Teodora Karscha. cozadzien.pl, 2021-05-15.
  5. ↑ W Radomiu otwarto zakład produkcyjny firmy AMGS Group z Gdańska. Było przecięcie wstęgi i zwiedzanie. echodnia.eu, 2024-08-10.
  6. ↑ Dawna garbarnia Karscha przy Dębowej to świetny przykład rewitalizacji. mojradom.pl, 2024-08-15.
  7. ↑ AMGS Group świętuje otwarcie nowego zakładu produkcyjnego. oohmagazine.pl, 2024-08-22.

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya