Teodor Mańczyk

Teodor Mańczyk

Maiwald

podporucznik
Data i miejsce urodzenia	9 listopada 1894 Chropaczów
Data i miejsce śmierci	8 stycznia 1969 Świętochłowice
Przebieg służby
Lata służby	1914–1915 1918–1922
Siły zbrojne	Francuskie Siły Zbrojne Wojsko Polskie
Główne wojny i bitwy	I wojna światowa, III powstanie śląskie
Odznaczenia

Teodor Mańczyk ps. „Maiwald” (ur. 9 listopada 1894 w Chropaczowie^[1][2], zm. 8 stycznia 1969 w Świętochłowicach) – polski żołnierz, podporucznik, przywódca powstańczy, działacz społeczny.

W latach 1912–1914 pracował jako górnik w kopalniach w Rybniku.

W 1914 został powołany do armii niemieckiej i brał udział w bitwie pod Arras. W 1915 roku dostał się do niewoli francuskiej i wstąpił na ochotnika do armii francuskiej. Za waleczność został odznaczony Krzyżem Wojennym „Croix de guerre”.

W 27 maja 1918 wstąpił do Armii Polskiej we Francji, gdzie ukończył szkołę podchorążych i jako ppor. pełnił funkcję instruktora w obozach wojskowych. Przydzielony do Polskiej Misji Wojskowej w Paryżu w 1920 roku konwojował transporty materiałów wojennych do Polski.

W listopadzie 1920 roku został urlopowany z wojska i skierowany do akcji plebiscytowej na Górnym Śląsku. Początkowo obwodowy w POW Górnego Śląska w powiecie raciborskim, a od stycznia 1921 roku komendant powiatowy POW Górnego Śląska w Opolu. W chwili wybuchu III powstania śląskiego organizator i dowódca Opolskiego Pułku Powstańczego, a po jego rozwiązaniu dowódca 1 batalionu Podgrupy „Linke”. Dowodził walkami powstańczymi w rejonie Ozimka (3 maja), Dobrodzienia (6 maja), a od połowy maja do końca czerwca na odcinku Myślina – Staniszcze Wielkie.

Po zakończeniu powstania zdemobilizowany. W latach 1922–1937 pracował w polskiej służbie celnej oraz jako podkomisarz Straży Granicznej. W 1937 roku wrócił na Śląsk, gdzie działał w organizacjach kombatanckich i patriotycznych: Związku Powstańców Śląskich, Polskim Związku Zachodnim i Związku Hallerczyków. W 1939 roku był jednym z organizatorów obrony zakładów przemysłowych na Górnym Śląsku.

W 1939 został aresztowany przez gestapo i osadzony w obozie koncentracyjnym w Dachau, a następnie Mauthausen-Gusen.

W 1945 roku wrócił do Polski i był aktywnym działaczem społecznym m.in. przez 8 lat radnym Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach. W 1968 został uhonorowany Śląską Nagrodą im. Juliusza Ligonia^[3].

• Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
• Krzyż Walecznych
• Srebrny Krzyż Zasługi (9 listopada 1932)^[4]
• Krzyż na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi
• Krzyż Wojenny „Croix de guerre” (Francja)

• Encyklopedia powstań śląskich. Opole: Instytut Śląski w Opolu, 1984.