Teodor Mory

Teodor Mory

chorąży
Data i miejsce urodzenia	22 marca 1890 Kępno
Data i miejsce śmierci	3 września 1939 pod Świeciem
Przebieg służby
Siły zbrojne	Wojsko Polskie
Jednostki	16 pułk ułanów
Stanowiska	oficer żywnościowy
Główne wojny i bitwy	I wojna światowa wojna polsko-bolszewicka II wojna światowa kampania wrześniowa
Odznaczenia

Teodor Mory (ur. 22 marca 1890 w Kępnie, zm. 3 września 1939 pod Świeciem) – chorąży Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Urodził się 22 marca 1890 w Kępnie, ówczesnym mieście powiatowym prowincji poznańskiej, w rodzinie Franciszka i Józefy z domu Mordek^[1][2]. Od 6 do 14 roku życia uczęszczał do szkoły powszechnej w rodzinnej miejscowości, a następnie do stycznia 1908 praktykował w zawodzie stolarza^[1]. Po zakończeniu praktyki rozpoczął pracę zarobkową w Marchii Brandenburskiej^[1]. Pracę łączył z działalnością w Towarzystwie Polskim w Bückgen i Sano oraz Drużynie Sokoła w Großräschen^[1]. 4 października 1910 został powołany do armii niemieckiej i wcielony do 14 pułku dragonów w Colmar w Alzacji^[1]. W tym oddziale służył do kwietnia 1919^[1]. W czasie I wojny światowej walczył we Francji, Belgii i Rosji^[3]. Następnie został przydzielony do Żandarmerii Krajowej w powiecie Eydtkuhnen do ochrony granicy litewskiej^[1]. W końcu czerwca 1919 przebywając na urlopie w powiecie kępińskim zdołał przejść linię frontu polsko-niemieckiego^[1].

27 czerwca 1919 został przyjęty do Sił Zbrojnych Polskich w byłym zaborze pruskim i przydzielony do 2 pułku ułanów wielkopolskich (późniejszego 16 pułku ułanów wielkopolskich) w Biedrusku na stanowisko wachmistrza szefa 2 szwadronu^[1]. W sierpniu został awansowany na starszego wachmistrza^[1]. W listopadzie wyjechał z szwadronem na front wielkopolski, z którego w styczniu 1920 przybył do garnizonu Bydgoszcz. W marcu razem z pułkiem został wysłany na front wschodni, gdzie walczył przeciwko Armii Czerwonej^[1]. 26 kwietnia 1920 w czasie zagonu na Koziatyn został ranny^[1][4]. Dwukrotnie wyróżnił się w sierpniu 1920^[1]. Po raz pierwszy pod wsią Mętna w szarży 2 szwadronu na bolszewicką kolumnę amunicyjną, maszerującą pod osłoną kompanii piechoty^[1][5]. Po raz drugi 20 sierpnia w walkach w rejonie Milejczyce–Dasze^[1][6]. 25 sierpnia „za waleczność” został mianowany chorążym^[1][3]. 16 września 1920 dowódca 2 szwadronu, porucznik Kazimierz Kosiarski sporządził „wniosek na odznaczenie orderem «Virtuti Militari»”, który został poparty przez dowódcę pułku, majora Ludwika Kmicic-Skrzyńskiego i dowódcę 4 Brygady Jazdy, podpułkownika Adama Nieniewskiego^[1]. Po raz trzeci wyróżnił się w październiku 1920 w walce 2 szwadronu pod wsią Pieciulowce, otrzymując później pochwałę dowódcy Grupy Jazdy^[1][7].

Po zakończeniu działań wojennych pozostał w pułku jako podoficer zawodowy i pełnił służbę liniową^[1]. Od 1 października do 6 listopada 1922 był odkomenderowany do Oficerskiej Szkoły dla Podoficerów w Bydgoszczy^[3]. Od 18 kwietnia 1925 do 2 stycznia 1926 był uczniem szkoły podoficerów zawodowych 3 Dywizji Kawalerii^[3]. Po ukończeniu szkoły dowodził plutonem w 1 szwadronie^[3]. W latach 1927–1939 pełnił służbę na stanowisku oficera żywnościowego pułku^[1][8]. W czasie kampanii wrześniowej walczył w szeregach macierzystego pułku na tym samym stanowisku służbowym^[9][10][11]. Poległ 3 września 1939 pod Świeciem i został pochowany na cmentarzu w Przechowie^[12][13].

• Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 3365^[1][14][15] – 30 czerwca 1921^[16][17][18]
• Krzyż Walecznych trzykrotnie^[1][19][20] (po raz pierwszy i drugi – 11 marca 1922^[21])
• Brązowy Krzyż Zasługi – 10 listopada 1928 „za zasługi na polu administracji wojska”^[22][23][1]
• Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921^[1]
• Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości^[1]
• Odznaka za Rany i Kontuzje z jedną gwiazdką^[1]

20 czerwca 1933 Komitet Krzyża i Medalu Niepodległości odrzucił wniosek o nadanie mu tego odznaczenia „z powodu braku pracy niepodległościowej”^[24].

• Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2023-10-30].
• Andrzej Dereń: Lista kawalerzystów i artylerzystów konnych odznaczonych Orderem Wojennym „Virtuti Militari”. W: Księga Jazdy Polskiej. Bolesław Wieniawa-Długoszowski (red.) Bronisław Rakowski (red.) Władysław Dziewanowski (red.) Karol Koźmiński (red.) Stanisław Strumph-Wojtkiewicz (red.) Stanisław Ostoja-Chrostowski (red.) Stanisław Haykowski (ilust.). Warszawa: Zakłady Graficzne Instytutu Wydawniczego „Biblioteka Polska”, 1938.
• Krzysztof Drozdowski. Relacja wachmistrza Teodora Morego z działań 16/2 Pułku Ułanów Wielkopolskich (część I). „Kronika Bydgoska”. 38, 2017. Bydgoszcz. 
• Czesław Dmochowski, Franciszek Małek: Jednodniówka XV-lecie 16/2 Pułku Ułanów Wielkopolskich 1919–1934. Bydgoszcz: 1934.
• Kazimierz Kosiarski: Zarys historji wojennej 16-go pułku ułanów. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1929, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
• Stanisław Krasucki: 16 Pułk Ułanów Wielkopolskich im. Gen. Gustawa Orlicz-Dreszera. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, 1992, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich w kampanii wrześniowej. ISBN 83-85621-07-5.
• Lesław Kukawski, Julisz Tym: 16 Pułk Ułanów Wielkopolskich im. gen. dyw. Gustawa Orlicz-Dreszera. Warszawa: Edipresse Polska S.A., 2012, seria: Wielka Księga Kawalerii Polskiej tom nr 19. ISBN 978-83-7769-346-9.
• Jan Przemsza-Zieliński: Wrześniowa Księga Chwały Kawalerii Polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1995. ISBN 83-11-08380-0.
• Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1.