Teutates

Teutates
bóg wojny, plemienia
Ilustracja
Teutates-Mercurius (relief z bazy kolumny)
Inne imiona

Toutatis, Toutanos, Teutanus, Toutiorix

Występowanie

mitologia celtycka

Teutates, Toutatis – według przekazu rzymskiego poety Lukana oraz inskrypcji sakralnych, jeden z trzech głównych bogów galijskich obok Taranisa i Esusa[1], emanacja boga wojny.

Zaliczany do bóstw chtonicznych[2], miał charakter hippomorficzny (końskopodobny) i zakłada się, iż pierwotnie był innym bytem (hipostazą) bogini Epony[3]. Czczony także przez Celtów wschodnich, na ich monetach wyobrażany był jako „bóstwo beznogie”[4].

Jego imię często pojawia się jako przydomek Marsa, podobnie często utożsamiany też z Mercuriusem (Merkurym)[5]. Tłumaczy się je jako „ojciec rodu” albo „ojciec plemienia (ludu)”[6]. Niewykluczone, iż będąc przypuszczalnie bogiem jedności plemiennej, czczony jednak przez różne ludy celtyckie pod innym imieniem, był nie ogólnoceltyckim, ale lokalnym bóstwem konkretnego regionu[7].

Składano mu w ofierze ludzi przez topienie ich w bagnach bądź też zanurzanie głową w beczkach (jak przedstawiono to w scenach ze znaleziska znanego jako kocioł z Gundestrup)[8].

Bóstwo to poznane jest przede wszystkim z inskrypcji wobec bardzo nielicznych przedstawień figuralnych. Za jedno z jego wyobrażeń uważana jest kamienna głowa z Mšeckich Žehrovic (datowana na II-I w. p.n.e.), ukazująca go w torkwesie, ze spiralnie zakręconymi wąsami i brwiami (wys. 25 cm, w zbiorach Muzeum Narodowego w Pradze)[9].

Za prawdopodobny uważany jest związek imienia tego bóstwa z iryjskim pojęciem túath (lud) oraz z celtycką nazwą plemienną Teutonów (współcześnie przyjętą od łacińskiej formy Teutones)[10].

Obecnie utrwalony w kulturze masowej i zapamiętany dzięki serii francuskich komiksów o Asteriksie, w których Galowie często przywołują jego imię zaklinając się „na Teutatesa”.

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Jerzy Gąssowski: Mitologia Celtów. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe (seria Mitologie świata), 1987, s. 81; Janina Rosen-Przeworska: Religie Celtów. Warszawa: Książka i Wiedza, 1971, s. 102.
  2. ↑ Janina Rosen-Przeworska: Religie Celtów, dz. cyt., s. 103.
  3. ↑ Bogowie, demony, herosi. Leksykon. Znak, 1995, s. 373.
  4. ↑ Janina Rosen-Przeworska: Religie Celtów, dz. cyt., s. 88, 122.
  5. ↑ Jerzy Gąssowski: Mitologia Celtów, dz. cyt. s. 82, 212.
  6. ↑ Por. celtyckie teuto, touto – plemię, ród, naród (Bogowie, demony, herosi. Leksykon, dz. cyt., s. 373).
  7. ↑ Podręczna miniencyklopedia mitologii. Grecy – Rzymianie – Celtowie. Warszawa: RTW, 2001, s. 329; Paul-Marie Duval: Życie codzienne w Galii w okresie pokoju rzymskiego (I–III wiek n.e.). Warszawa: PIW, 1967, s. 253. Synkretyzm ten mógł przejawiać się np. w utożsamianiu z nim bogini Nantosvelty (J. Rosen-Przeworska: Mitologia Celtów, dz. cyt., s. 92).
  8. ↑ Friedrich Schlette: Celtowie. Łódź: Wydawnictwo Łódzkie, 1987, s. 129; T.G.E. Powell: Celtowie. Warszawa: RTW, 1999, s. 181-182.
  9. ↑ Sylvia Botheroyd, Paul F. Botheroyd: Słownik mitologii celtyckiej. Katowice: Książnica, 1998, s. 385; 212, 214.
  10. ↑ T.G.E. Powell: Celtowie, dz. cyt., s. 190.

Literatura dodatkowa

  • Elizabeth Hallam: Bogowie i boginie. Warszawa: Diogenes, 1998
  • Juliette Wood: Celtowie. Ludzie, mitologia, sztuka. Warszawa: Horyzont, 2002
  • Maria Jaczynowska: Religie świata rzymskiego. Warszawa: PWN, 1987
Zagadnienia z mitologii celtyckiej
Stworzenie świata
Tuatha Dé Danann
Inne bóstwa
Fomorianie
Dziki Łów
Fianna
Bohaterowie
Mistyczne miejsca
Magiczna broń
Święte dni
Teksty literackie

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya