Tewje Bielski

Tewje Bielski
ilustracja
Data i miejsce urodzenia

8 maja 1906
Stankiewicze, Imperium Rosyjskie

Data i miejsce śmierci

12 czerwca 1987
Nowy Jork, Stany Zjednoczone

Przebieg służby
Formacja

Wojsko Polskie
żydowski ruch oporu

Jednostki

30 Pułk Strzelców Kaniowskich,
Otriad Bielskich

Stanowiska

dowódca oddziału partyzanckiego

Główne wojny i bitwy

II wojna światowa,
I wojna izraelsko-arabska

Późniejsza praca

taksówkarz

Tewje Bielski lub Tuwia Bielski[1] i Anatol Bielski[2] (ur. 25 kwietnia?/8 maja 1906 w Stankiewiczach koło Nowogródka, zm. 12 czerwca 1987 w Nowym Jorku) – polski[3] Żyd, twórca (wraz z trójką braci) i dowódca żydowskiego oddziału partyzanckiego w lasach Puszczy Nalibockiej podczas II wojny światowej[3].

Życiorys

Był synem młynarza[3]. Był obywatelem polskim, władał językiem polskim i jidysz[3].

W latach 1927–1929 służył w 30 Pułku Strzelców Kaniowskich Wojska Polskiego, uzyskując stopień kaprala[4]. Po powrocie z wojska ożenił się i wraz z żoną zamieszkał w Subotnikach, gdzie wspólnie prowadzili sklep. Miał trójkę dzieci. Po wybuchu II wojny światowej i napaści Armii Czerwonej na ziemie polskie porzucił handel, opuścił rodzinę i zamieszkał w Lidzie, gdzie podjął pracę jako zastępca sowieckiego rejonowego komisarza ludowego do spraw handlu[5].

Uciekając przed gettem wraz z dwoma braćmi – Asaelem i Zusem – utworzył w Puszczy Nalibockiej żydowski oddział partyzancki zwany Otriad Bielskich[3]. Pod jego dowództwem oddział osiągnął liczebność prawie 1200 ludzi, w tym wiele kobiet i dzieci. Zgrupowanie braci Bielskich zasilali głównie żydowscy uciekinierzy z likwidowanych okolicznych gett. W partyzanckim obozie, zwanym Jerozolimą, panowały trudne warunki bytowe. Początkowo oddział był samodzielny, od końca 1942 działał zaś pod komendą sowiecką[3]. Od grudnia 1943 brał także udział w walkach partyzantki radzieckiej ze Zgrupowaniem Stołpeckim AK[potrzebny przypis].

Po zajęciu Białorusi przez wojska radzieckie w lipcu 1944 Tewje Bielski rozpuścił oddział i powrócił do Lidy, gdzie zatrudnił się w charakterze elektryka. W grudniu 1944 wyjechał do Wilna, gdzie udało mu się zdobyć fałszywe dokumenty pozwalające na podróż wraz z rodziną do Palestyny. Po przybyciu do Tel Awiwu otworzył sklep z artykułami spożywczymi. Jako ochotnik wziął udział w pierwszej wojnie izraelsko-arabskiej. W 1955 wyjechał do Nowego Jorku, gdzie został taksówkarzem. Zmarł tamże w wieku 81 lat; pochowany został na cmentarzu Har HaMenuhot w Jerozolimie.

Kontrowersje

Bielski był podejrzewany o współudział w rzezi 128 mieszkańców wsi Naliboki, w tym kobiet i dzieci[6][7]. 20 marca 2001, na wniosek Kongresu Polonii Kanadyjskiej, Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Łodzi rozpoczęła śledztwo w tej sprawie[8]. Na 80 dotychczas przesłuchanych świadków masakry kilkunastu rozpoznało wśród atakujących osoby narodowości żydowskiej. Zdaniem prokurator IPN Anny Gałkiewicz pięć osób zeznało, iż byli to Żydzi z oddziału Bielskiego. Imion i nazwisk świadkowie nie podają. Tewjego ani jego braci wśród zbrodniarzy nie widziano[3][9][10].

Przy okazji premiery filmu Opór Piotr Zychowicz przytoczył relacje świadczące, że ludzie z otoczenia Bielskiego oraz on sam mieli nadużywać alkoholu, w bezwzględny sposób wymuszać posłuszeństwo i molestować seksualnie młode kobiety[11].

Kultura masowa

Na kanwie historii oddziału partyzantów Bielskiego oparto scenariusz filmu fabularnego Opór (2008) w reżyserii Edwarda Zwicka. W postać Tewjego Bielskiego wcielił się brytyjski aktor Daniel Craig[12].

Przypisy

  1. ↑ Kim są najbardziej znani przywódcy żydowscy w czasie Holokaustu i jakie są ich osiągnięcia? [online], Ośrodek Informacji ONZ w Warszawie, styczeń 2007 [dostęp 2009-01-24] [zarchiwizowane z adresu 2011-03-13].
  2. ↑ Piotr Głuchowski, Marcin Kowalski. Wojna polsko-ruska pod bokiem niemieckim. „Gazeta Wyborcza – Duży Format”. Nr 810 (2/2009), s. 8–10, 2009-01-12. 
  3. ↑ a b c d e f g Piotr Głuchowski, Marcin Kowalski. Prawdziwa historia Bielskich. „Gazeta Wyborcza”. Nr 5918 (4/2009), 2009-01-06. 
  4. ↑ Krzysztof Jasiewicz: Film o Żydach-powstańcach to piramidalna bzdura. [dostęp 2009-01-24]. (pol.).
  5. ↑ Kazimierz Krajewski, Leszek Żebrowski. Nieprawdziwa historia braci Bielskich. Komentarz historyczny. „Glaukopis”. 15–16, s. 120–123, 2009. 
  6. ↑ Piotr Zychowicz: Bohater w cieniu zbrodni. Rzeczpospolita, 2007-06-16. [dostęp 2009-01-21]. (pol.).
  7. ↑ Leszek Żebrowski. Czego nie pokaże Hollywood?. „Nasz Dziennik”. Nr 3143 (126/2008), 2008-05-31. 
  8. ↑ Informacja o stanie śledztwa w sprawie zabójstwa w maju 1943 roku mieszkańców miasteczka Naliboki [online], Instytut Pamięci Narodowej, 1 marca 2002 [dostęp 2009-01-18] [zarchiwizowane z adresu 2009-01-21].
  9. ↑ Bogdan Musiał: Bielski w puszczy niedomówień. Rzeczpospolita, 2009-01-31. [dostęp 2009-01-31]. „W masakrze dokonanej w Nalibokach 8 maja 1943 r., podczas której sowieccy partyzanci zamordowali 128 mieszkańców tej miejscowości, oddział Bielskiego jednak udziału nie brał.”.
  10. ↑ Komunikat dot. śledztwa w sprawie zbrodni popełnionych przez partyzantów sowieckich w latach 1942–1944 na terenie byłego województwa nowogródzkiego. Instytut Pamięci Narodowej. [dostęp 2018-02-07].
  11. ↑ Piotr Zychowicz: Bielski pomagał Żydom, ale też ich wykorzystywał. Rzeczpospolita, 2009-01-23. [dostęp 2009-01-24].
  12. ↑ Rafał Świątek: Patos zamiast dramatu. Rzeczpospolita, 2009-01-20. [dostęp 2009-01-21]. (pol.).

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya