Thaba Bosiu

Thaba Bosiu
Państwo	Lesotho
Wysokość	1804 m n.p.m.
Rodzaj obiektu	płaskowyż
	Położenie na mapie Lesotho Thaba Bosiu
	29°21′S 27°40′E/-29,350000 27,666667
	Multimedia w Wikimedia Commons

Thaba Bosiu także Thaba Bosigo^[1] (sotho „Góra Nocy”^[2]^[a]) – płaskowyż z piaskowca (1804 m n.p.m.) w zachodnim Lesotho, ok. 24 km na wschód od Maseru. Naturalna forteca, w XIX w. siedziba Moshoeshoe I – twórcy państwa ludu Soto – Basuto i jego zwolenników; nigdy nie została zdobyta.

Położenie

Thaba Bosiu leży w zachodnim Lesotho, ok. 24 km na wschód od stolicy kraju Maseru^[1] i ok. 50 km od rzeki Caledon^[3].

Geografia

Zbudowany z piaskowca płaskowyż wznosi się na wysokość 120 m względem doliny, w której się znajduje^[1]. Jego wysokość n.p.m. wynosi 1804 m^[1]. Płaskowyż ma płaski szczyt o powierzchni ok. 7 km²^[b]

Historia

W XIX w. płaskowyż stał się siedzibą Moshoeshoe I – twórcy państwa ludu Soto – Basuto i jego zwolenników, po tym jak zmuszeni byli opuścić okolice góry Butha-Buthe, by chronić się przed atakami członków ludu Amangwane i Batlokwa^[4]. Płaskowyż był dogodnym miejscem do schronienia się, z uwagi na jego strome, niemal pionowe zbocza, jedynie sześć ścieżek prowadzących na szczyt oraz obecność ośmiu źródeł wody pitnej na szczycie^[3].

Moshoeshoe oferował bydło i schronienie na płaskowyżu uciekającym przed mfekane ludziom, zyskując ich poparcie^[3], a liczba jego zwolenników stale rosła^[5]. W 1837 roku Moshoeshoe dał schronienie brytyjskiemu żołnierzowi, który zdezerterował z regimentu Seaforth Highlanders, szeregowemu Davidowi Webberowi, który wybudował później wodzowi dwuizbowy dom z kamienia^[3].

Pomimo wielokrotnych ataków, płaskowyż nigdy nie został zdobyty^[3].

W 1828 roku Thaba Bosiu próbowali zdobyć pobici przez Zulusów Amangwane – bez powodzenia, pomimo ich czterokrotnej przewagi liczebnej^[5]^[4]. Po pokonaniu Amangwane Moshoeshoe stał się najpotężniejszym wodzem w okolicy^[4].

Szturmy Brytyjczyków w 1852 roku oraz ataki Burów z Oranii w latach 1858–1868 również nie zakończyły się sukcesem^[3]. 15 sierpnia 1865 roku jednemu z dowódców Burów Louisowi Wepenerowi (1812–1865) udało się wprawdzie dotrzeć na szczyt, został on jednak zabity strzałem z broni palnej^[3].

Po śmierci Moshoeshoe I w 1870 roku, płaskowyż stracił na znaczeniu, a następca wodza – Letsie II (1869–1913) urzędował w Matsieng^[3]. W Thaba Bosiu mieszkał trzeci syn Moshoeshoe – Masopha, który przez 28 lat pozostawał w opozycji do głównego wodza Soto^[3]. W końcu Masopha został pokonany przez króla Lerotholi (1836–1905), a płaskowyż był opuszczony przez kolejne 20 lat^[3].

W 1917 roku wygospodarowano pierwsze środki finansowe, aby zachować płaskowyż w dobrym stanie^[3]. W 1967 roku Thaba Bosiu został uznany za pomnik narodowy, a w latach 90. XX w. przeprowadzono prace konserwatorskie^[3].

W kulturze Soto płaskowyż uznawany jest za miejsce narodzin narodu – „matkę narodu”^[3]. Według legendy grudki ziemi zabranej z Thaba Bosiu nocą powracają na płaskowyż^[3]. W czasach kryzysu Soto organizują na płaskowyżu narady^[3].

Od 1929 roku, przez 30 lat, płaskowyż był miejscem spotkań opozycji politycznej^[3]. 27 grudnia 1966 roku król Moshoeshoe II zwołał „spotkanie modlitewne” na szczycie płaskowyżu, w ramach protestu przeciwko rządowi^[3]. Król odwołał spotkanie i nie przybył do Thaba Bosiu, pomimo to na płaskowyżu zebrały się tłumy^[3]. Żołnierze użyli ognia, by rozpędzić zgromadzenie^[3].

Płaskowyż pozostaje niezamieszkały, znajdują się tu pozostałości XIX-wiecznej osady, groby wodzów Soto i grób Moshoeshoe I^[1]. W 1996 roku na płaskowyżu pochowano również Moshoeshoe II^[3].

Uwagi

↑ Według jednej z przypowieści, nazwa nawiązuje do momentu przybycia Moshoeshoe i jego ludzi, którzy dotarli tu nocą^[3]. Inne wyjaśnienie bazuje na legendzie, że płaskowyż ten, za dnia niepozorny, nocą „rośnie” – w ciemności, kiedy się patrzy od dołu, płaskowyż wydaje się być znacznie większy, niż jest w rzeczywistości^[3].
↑ Inne źródła podają, że powierzchnia płaskowyżu wynosi ok. 2 km²^[1].

Przypisy

↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f Thaba Bosiu, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2017-11-26] (ang.).
↑ Moshoeshoe. W: Anthony Appiah, Henry Louis Gates: Encyclopedia of Africa. T. 1. Oxford University Press, 2010, s. 188. ISBN 978-0-19-533770-9. [dostęp 2017-11-25]. (ang.).
↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ ^j ^k ^l ^m ⁿ ^o ^p ^q ^r ^s ^t ^u ^v Thaba Bosiu. W: Scott Rosenberg, Richard F. Weisfelder: Historical Dictionary of Lesotho. Scarecrow Press, 2013, s. 505–507. ISBN 978-0-8108-7982-9. [dostęp 2017-11-25]. (ang.).
↑ ^a ^b ^c Moshoeshoe. W: Scott Rosenberg, Richard F. Weisfelder: Historical Dictionary of Lesotho. Scarecrow Press, 2013, s. 371–375. ISBN 978-0-8108-7982-9. [dostęp 2017-11-25]. (ang.).
↑ ^a ^b Lifaqane. W: Scott Rosenberg, Richard F. Weisfelder: Historical Dictionary of Lesotho. Scarecrow Press, 2013, s. 269–270. ISBN 978-0-8108-7982-9. [dostęp 2017-11-25]. (ang.).

[4] Według jednej z przypowieści, nazwa nawiązuje do momentu przybycia Moshoeshoe i jego ludzi, którzy dotarli tu nocą^[3]. Inne wyjaśnienie bazuje na legendzie, że płaskowyż ten, za dnia niepozorny, nocą „rośnie” – w ciemności, kiedy się patrzy od dołu, płaskowyż wydaje się być znacznie większy, niż jest w rzeczywistości^[3].

[5] Inne źródła podają, że powierzchnia płaskowyżu wynosi ok. 2 km²^[1].

[Britannica-1] ↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f Thaba Bosiu, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2017-11-26] (ang.).

[Appiah188-2] Moshoeshoe. W: Anthony Appiah, Henry Louis Gates: Encyclopedia of Africa. T. 1. Oxford University Press, 2010, s. 188. ISBN 978-0-19-533770-9. [dostęp 2017-11-25]. (ang.).

[Rosenberg505–507-3] ↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ ^j ^k ^l ^m ⁿ ^o ^p ^q ^r ^s ^t ^u ^v Thaba Bosiu. W: Scott Rosenberg, Richard F. Weisfelder: Historical Dictionary of Lesotho. Scarecrow Press, 2013, s. 505–507. ISBN 978-0-8108-7982-9. [dostęp 2017-11-25]. (ang.).

[Rosenberg371–375-6] Moshoeshoe. W: Scott Rosenberg, Richard F. Weisfelder: Historical Dictionary of Lesotho. Scarecrow Press, 2013, s. 371–375. ISBN 978-0-8108-7982-9. [dostęp 2017-11-25]. (ang.).

[Rosenberg269–270-7] Lifaqane. W: Scott Rosenberg, Richard F. Weisfelder: Historical Dictionary of Lesotho. Scarecrow Press, 2013, s. 269–270. ISBN 978-0-8108-7982-9. [dostęp 2017-11-25]. (ang.).

[1]

[2]

[a]

[3]

[b]

[4]

[5]