The Expanding Universe

The Expanding Universe – debiutancki album studyjny Laurie Spiegel, wydany w 1980 roku nakładem wytwórni Philo Records, Inc., zawierający 4 z jej archiwalnych nagrań, zrealizowanych w latach 1974–1977 przy użyciu syntezatora i systemu komputerowego GROOVE, opracowanego w Bell Labs. Wznowiony w 2012 roku przez Unseen Worlds Records album zawierał dodatkowo 15 niepublikowanych wcześniej nagrań, powstałych w tym samym okresie.

Laurie Spiegel urodziła się i dorastała w Chicago. Od najmłodszych lat była zafascynowana banjo. Młodość spędziła ucząc się starych piosenek i śpiewając je z siostrą. W wieku 20 lat nauczyła się czytać i pisać nuty. W 1969 roku będąc studentką kompozycji w Juilliard School po raz pierwszy zetknęła się z syntezatorem. Jednak szybko zaczęła odczuwać frustrację z powodu ograniczeń prostych instrumentów analogowych – ich niestabilności wysokości dźwięku, braku pamięci i żmudnych procesów edycji taśm niezbędnych do skompilowania gotowego utworu muzycznego^[1]. W 1973 roku rozpoczęła pracę w Bell Labs nad hybrydowym systemem GROOVE^[2] (Generating Realtime Operations on Voltage-Controlled Equipment), zaprojektowanym przez Maxa Mathewsa i F.R. Moore’a. Wykorzystując komputer ogólnego przeznaczenia 3C DDP-224 i system GROOVE stworzyła w 1974 roku swoje pierwsze kompozycje komputerowe, zatytułowane „Appalachian Grove”^[1]. Powstałe w następnych latach utwory: „The Expanding Universe” (1975), „Waves” (1975) i „Patchwork” (1976) były również dziełami wygenerowanymi komputerowo. Pierwszy z nich był półgodzinnym utworem medytacyjnym, rozwijanym się powoli i organicznie, aby umożliwić słuchaczowi skupienie się na pojedynczych tonach lub jednolitej fakturze^[2].

Niektóre z zarejestrowanych wówczas utworów Spiegel postanowiła wydać w formie płyty. Ponieważ główne wytwórnie muzyki klasycznej nie były tym zainteresowane, zwróciła się do niewielkiej, niezależnej folkowej wytwórni Philo. Album, zatytułowany The Expanding Universe, ukazał się w 1980 roku^[3].

Cztery utwory, które pierwotnie ukazały się na płycie LP, są – według opisu Philipa Sherburne’a z magazynu Spin – „minimalistyczne, ale wyraziste, z brzęczącymi arpeggiami i bogatymi dronami, przypominającymi ragę”^[4].

18 września 2012 roku i 1 stycznia 2018 roku album został wznowiony przez Unseen Worlds Records w rozszerzonej formie. Obok materiału pierwotnego zawierał 15 wcześniej niepublikowanych nagrań, powstałych w latach 1974–1977^[3]. Wśród nich był utwór „Kepler's Harmony Of The Worlds”, będący muzyczną interpretacją Spiegel dzieła Johannesa Keplera „Harmonices Mundi(inne języki)”. Utwór ten znalazł się w sekcji „Sounds of Earth” na płycie Voyager Golden Record w ramach programu Voyager, który został wysłany w 1977 roku w przestrzeń kosmiczną na pokładzie dwóch sond: Voyager 1 i Voyager 2^[5]. Pozłacany miedziany fonogram zawierał 116 zdjęć Ziemi, pozdrowienia w 55 językach, różnorodne dźwięki ludzkie i naturalne oraz 90 minut muzyki. Próbki muzyczne zawierały obok fragmentów zachodniego kanonu klasycznego (Bacha, Beethovena i innych), również przykłady amerykańskiej muzyki ludowej, wczesnego jazzu i utwór „Johnny B. Goode” Chucka Berry’ego. Aluminiowa obudowa zawierała igłę, a na okładce wytrawione zostały hieroglificzne instrukcje odtwarzania płyty^[1]. Elektroniczna partytura utworu Spiegel wraz z piosenką Berry’ego były jedynymi utworami muzycznymi autorstwa żyjących kompozytorów^[5].

Lista i informacje według Discogs^[6].

A1.	„Patchwork”	9:42
A2.	„Old Wave”	6:47
A3.	„Pentachrome”	7:24
B.	„The Expanding Universe”	28:32
		52:25

• Laurie Spiegel – produkcja, kompozycja, wykonanie, nagranie, noty informacyjne na okładce
• The Very Graphic! Design Co – design

Oceny łączne (1980)
Publikacja	Ocena
Album of the Year	85/100[9]
Recenzje
Publikacja	Ocena
AllMusic	[10]
Exclaim!	9/10[11]
Pitchfork	8.5/10[12]

W opinii Petera Boulosa z magazynu Exclaim! w trwającym ponad dwie i pół godziny materiale muzycznym „wyczuwalna jest spójna emocjonalna wrażliwość. Chwile głębokiej introspekcji, jak w prawdziwie monumentalnym utworze tytułowym, są obecne w obfitości. Dźwiękowe faktury, które otulają uszy i stymulują zakończenia nerwowe, są na porządku dziennym w repertuarze Spiegel. (..) W The Expanding Universe zasiane są już nawet konkretne ziarna nowoczesnej muzyki ambient”. Recenzent zwrócił też uwagę na „niekończące się eksperymenty melodyczne” dając jako przykład „Patchwork”, „Appalachian Groves” i „The Orient Express”. Natomiast takie utwory jak „Drums” i „Clockworks” pojawiły się – jego zdaniem – „dobre dziesięć lat przed tym, zanim techno zostało w ogóle zdefiniowane jako gatunek”^[11]. Na oba te utwory zwrócił uwagę również Terrence O’Brien z magazynu The Verge. Stwierdził, że „choć The Expanding Universe niekoniecznie prezentuje spójną wizję, to wciąż sprawia wrażenie wyjątkowej ekspresji artysty u szczytu swoich możliwości. Reedycja z 2012 roku wzbogaca dorobek Spiegel, zawierając ponad 100 minut dodatkowego materiału, którego nie było na oryginalnym wydawnictwie”. Album nazwał „arcydziełem wczesnej muzyki ambientowej”^[13].

Pierwotne wydanie The Expanding Universe pozostaje – według oceny Ned Raggetta z AllMusic – wyjątkowym kamieniem milowym w kompozycji elektronicznej – od okładki w formie wywiadu po cztery utwory kluczowe, a zwłaszcza długi utwór tytułowy. Reedycja Unseen Worlds stanowi piękne uzupełnienie oryginału, przekształcając go w dwupłytowe archiwum twórczości Spiegel z połowy i końca lat 70.^[10].

Andy Beta z magazynu Pitchfork zauważył, że „w czasach, gdy kluczowe kompozytorki muzyki elektronicznej, takie jak Pauline Oliveros i Suzanne Ciani, zyskują nowe uznanie za swoją twórczość, muzyka Spiegel wciąż rezonuje i często brzmi dziwnie współcześnie. To, że jej twórczość potrafi być jednocześnie dystopijna i świetlista, świadczy o talencie Spiegel”^[12].

Oceny łączne (2012)
Publikacja	Ocena
Album of the Year	84/100[14]
Recenzje
Publikacja	Ocena
AllMusic	[15]
Pitchfork	8.5/10[12]
Resident Advisor	8.6/10[16]
Spectrum Culture	4.25/5[1]

Zdaniem Rodgera Colemana ze Spectrum Culture „dzięki interaktywnemu systemowi GROOVE Spiegel dodała również intuicyjny, ludzki element, nadając tym matematycznie intensywnym utworom ciepło i przystępność, których brakuje większości muzyki generowanej komputerowo, nawet (zwłaszcza) w naszej zdigitalizowanej erze”. W podsumowaniu recenzji autor ocenił, że album „ukazuje pionierskie połączenie sztuki i technologii, które stworzyła jedna kobieta, tworząc coś bliskiego wieczności”^[1].

Layla Fassa z magazynu stwierdziła, że „jeśli The Expanding Universe to lśniące ciało astralne, to jego kontynuacja, [wydana przez] Unseen Worlds, jest ciemną materią wszechświata Spiegel. Wydaje się odpowiedzią na ograniczoną barwę swojego poprzednika, oferując delikatną architekturę atmosfery i faktury, która pozostawia widza w napięciu”^[16].