Timoleon

Timoleon (gr. Τιμολέων od τιμή 'cześć, szacunek, obawa' i λέων 'lew', ur.?, zm. około 336 p.n.e. w Syrakuzach) – wódz i polityk koryncki.

W Koryncie

Pochodził z możnego, arystokratycznego rodu. Był wrogiem tyranii. W 364 p.n.e. przyczynił się do zabójstwa brata Timofanesa, który pragnął zostać tyranem Koryntu. Według Plutarcha z Cheronei Timoleon usiłował najpierw perswazją wpłynąć na brata, na co ten odpowiedział kpinami i gniewem, wtedy Timoleon odszedł z płaczem, zakrył sobie oczy, a towarzyszący mu przyjaciele zabili Timofanesa. Postawa ta zyskała Timoleonowi ogromny rozgłos w świecie greckim.

Na Sycylii

Kiedy w miastach Sycylii, zwłaszcza w Syrakuzach, odnieśli triumf tyrani, ich przeciwnicy zwrócili się do Koryntu (swojej dawnej metropolii) z prośbą o pomoc. Koryntianie wysłali na Sycylię Timoleona jako rozjemcę (diallaktes)[1]. W 344 p.n.e. na czele niewielkiego oddziału liczącego 700 najemników przybył na 10 okrętach do Syrakuz i opanował je. Działał z niespożytą energią, nie zrażając się niepowodzeniami: w 343 p.n.e. zburzył twierdzę na wyspie Ortygia (dzielnica Syrakuz), wypędzając ostatecznie z ziemi syrakuzańskiej Dionizjusza Młodszego, i ustanowił w mieście rządy demokratyczne (ściślej - rządy liberalnej oligarchii według modelu korynckiego) z radą sześciuset i zgromadzeniem ludowym. Timoleon doprowadził do zawarcia sojuszu (symmachia) Greków przeciw Kartagińczykom i po otrzymaniu posiłków zadał im klęskę w bitwie nad rz. Krimissos na Sycylii. Kartagina zmuszona została do zawarcia w 339 p.n.e. pokoju, który ustalał granice jej posiadłości na Sycylii na rzece Halykos, co ograniczało wpływy punickie do zachodniej części wyspy. Pokój umożliwił rozprawienie się przez Timoleona z każdym z tyranów, którzy wcześniej wsparli Kartagińczyków, z osobna w latach 340–337 p.n.e. W wyzwolonych miastach po usunięciu tyranów wprowadzał ustrój zbliżony do syrakuzańskiego i połączył je sojuszem w Związek Miast Sycylijskich, na czele którego stanęły Syrakuzy. Około 337 p.n.e. zrezygnował z życia publicznego i wkrótce zmarł, otoczony powszechnym szacunkiem[2]. Został pochowany na forum w Syrakuzach i był tam czczony jak heros-założyciel miasta. Później na miejscu, gdzie znajdował się jego grób wzniesiono Gymnazjon, które nazwano Timoleonteum.

W ocenie współczesnych i potomnych

Postać Timoleona wymyka się jednoznacznej ocenie. Idealizowany przez część tradycji antycznej (Timajos, Plutarch), uznany za mało ważną postać przez innych (Polibiusz), stał się przedmiotem rozbieżnych ocen i wielu dyskusji w historii nowożytnej. Niektórzy historycy widzą w nim nawet przykład awanturnika i dowódcy szukającego powodzenia w akcjach politycznych. Jego dokonania miały krótki żywot: w ciągu jednego pokolenia w miastach Sycylii ponownie zapanował chaos, a do władzy w Syrakuzach doszedł kolejny tyran, Agatokles.

Tymoleon był wzorem do naśladowania Tadeusza Kościuszki[3].

Przypisy

  1. ↑ Por. ajsymneta.
  2. ↑ podawane są różne daty jego śmierci: 337 p.n.e., 336 p.n.e., 334 p.n.e.
  3. ↑ Feliks Koneczny, "Tadeusz Kościuszko. Życie - czyny - duch". Wydawnictwo Antyk, 2009, s. 78.

Bibliografia

  • Piotr Iwaszkiewicz, Wiesław Łoś, Marek Stępień, Władcy i wodzowie starożytności. Słownik, Warszawa: WSiP, 1998, s. 384, ISBN 83-02-06971-X, OCLC 69568159.
  • Włodzimierz Lengauer, Starożytna Grecja okresu archaicznego i klasycznego, Warszawa: Wydawnictwo DiG, 1999, s. 212, ISBN 83-7181-083-0, OCLC 749800661.
  • David Sacks, Encyklopedia świata starożytnych Greków, Oswyn Murray (red.), Dorota Mickiewicz-Morawska (tłum.), Warszawa: Książka i Wiedza, 2001, s. 416-417, ISBN 83-05-13169-6, OCLC 749281065.
Tyrani Geli i Syrakuz
Tyrani Geli
  • Kleander I (505-498 p.n.e.)
  • Kleomenes (498 p.n.e.)
  • Hippokrates (498-491 p.n.e.)
  • Kleander II (491 p.n.e.)
  • Eukleides (koregent 491)
Tyrani Syrakuz
I tyrania
  • Gelon I (tyran Geli 491-478 p.n.e., tyran Syrakuz od 485 p.n.e.)
  • Hieron I (tyran Geli 485-466 p.n.e., tyran Syrakuz 478-466 p.n.e.)
  • Polyzalos (koregent w Geli od 478 p.n.e.)
  • Trazybul (466-465 p.n.e.)
II tyrania
III tyrania
  • Agatokles (317-289 p.n.e., przybrał tytuł króla w 304 p.n.e.)
  • Archagatos (289 p.n.e.)
  • Hiketas (uzurpator 288-279 p.n.e.; usunięty)
  • Toinon (uzurpator w cytadeli 279-278 p.n.e.)
  • Sosistratos (uzurpator w mieście 279-278 p.n.e.)
  • Pyrrus (król Sycylii 278-276 p.n.e.; wycofał się; król Epiru; zmarł 272 p.n.e.)
  • Hieron II (275-215 p.n.e.; król od 270 p.n.e.)
  • Gelon II (koregent ok. 230-216 p.n.e.)
  • Hieronim (215-214 p.n.e.)
  • Andranodor (214 p.n.e.)
  • Epikydes (tylko strateg 214-212 p.n.e., zmarł po 210 p.n.e.)
  • Hippokrates (koregent 214-212 p.n.e.)

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya