Timoteo Paez

Timoteo Paez

Data urodzenia	22 sierpnia 1861
Data śmierci	18 września 1939
Zawód, zajęcie	działacz niepodległościowy, polityk
Multimedia w Wikimedia Commons

Timoteo Paez (ur. 22 sierpnia 1861, zm. 18 września 1939) – filipiński działacz niepodległościowy i polityk.

Urodził się 22 sierpnia 1861 w manilskiej dzielnicy Tondo^[1]. Był synem Francisco Paeza^[2]. Wcześnie został osierocony przez rodziców. Kształcił się w zakresie księgowości, by pokryć koszty swego kształcenia pracował jako chłopiec na posyłki^[3]. Podobnie jak wielu innych przedstawicieli ówczesnej filipińskiej elity intelektualnej był wolnomularzem^[4][5]. Znalazł się wśród założycieli powstałej 6 stycznia 1892 loży Nilad oraz powołanej z inicjatywy Jose Rizala Ligi Filipińskiej (3 lipca 1892)^[6]. Z czasem wszedł w skład Najwyższej Rady Ligi^[7][8]. Po jej rozłamie związał się z konserwatywnym Cuerpo de Compromisarios^[4]. W 1894 włączył się w zbiórkę funduszy na rzecz działaczy filipińskiego ruchu domagającego się głębokich zmian w systemie zarządzania Filipinami przez Hiszpanów^[9]. W 1896 został aresztowany pod zarzutem działalności rewolucyjnej^[1]. Rok później ułaskawiony przez hiszpańskiego gubernatora generalnego, zgodził się na opuszczenie kraju i wyemigrowanie do Hongkongu^[10].

Po powrocie do ojczyzny włączył się w działalność filipińskiego rządu rewolucyjnego, przez prezydenta Aguinaldo został mianowany komisarzem do spraw wojny. Wchodził w skład Kongresu, reprezentując w nim Surigao. Brał udział w wojnie ze Stanami Zjednoczonymi^[4]. Doszedł do stopnia podpułkownika. Po porażce krajowych wojsk w potyczce na przełęczy Tirad w grudniu 1899 prezydent powierzył jego pieczy niezdolnych do walki oraz pozostające przy oddziałach armii kobiety i dzieci. Paez trafił ostatecznie do amerykańskiej niewoli i został odesłany do Manili^[10].

Po zakończeniu działań wojennych powrócił do uczestnictwa w życiu politycznym. W 1909 wszedł w skład manilskiej rady miasta^[1]. Proponowano mu objęcie funkcji burmistrza. Paez wszelako odmówił^[10]. Zmarł 18 września 1939^[1][11]. Z pewną poufałością określa się go mianem patriarchy Tondo^[2]. Jego imię nosi między innymi jedna ze szkół podstawowych w filipińskiej stolicy^[12].

• Carlos Quirino: Who’s who in Philippine History. Manila: Tahanan Books, 1995. ISBN 978-971-630-046-8.
• National Historical Institute: Filipinos in History Volume II. Manila: National Historical Institute, 1990. ISBN 971-538-006-9.
• Teodoro Agoncillo: History of the Filipino People. Quezon City: R.P. Garcia Publishing Co., 1990. ISBN 971-1024-15-2.