Tomentella
_J.Schr%C3%B6t_201043.jpg) Kutnerka brązoworóżowa na pniu | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Klasa | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj |
kutnerka |
| Nazwa systematyczna | |
| Tomentella Pers. ex Pat. Hyménomyc. Eur. (Paris): 154 (1887) | |
| Typ nomenklatoryczny | |
|
Tomentella ferruginea (Pers.) Pat. 1887 | |
Tomentella Pers. ex Pat. (kutnerka) – rodzaj grzybów z rodziny chropiatkowatych (Thelephoraceae)[1].
Charakterystyka
Grzyby ektomykoryzowe, tworzące owocniki na powierzchni gleby i drewna[2]. Ważne gatunki symbiotyczne w lasach[2]. Owocniki jednoroczne, rozpostarte (resupinatowe), rozpostarto-odgięte, strzępiaste, pajęczynowate, czasami inkrustowane. Warstwa płodna ciągła lub nieciągła, czerwona, żelazista, żółta, beżowa, brązowa, zielona, oliwkowa, szara lub czarna. Brzeg pajęczynowaty, strzępiasty, włochaty, lub włókienkowaty, zwykle bledszy niż warstwa płodna. Powierzchnia hymenialna gładka, ziarnista, brodawkowata lub ząbkowana. Pod działaniem KOH owocnik często ciemnieje[3].
System strzępkowy monomityczny lub dimityczny. Strzępki generatywne w subikulum często więcej niż jednego rodzaju, cienkościenne lub grubościenne, z przegrodami, licznymi sprzążkami, zazwyczaj pigmentowane. Podstawki maczugowate, często z przegrodami poprzecznymi, 4-sterygmowe. Cystydy nieobecne lub obecne, jeśli są to spiczaste, maczugowate lub główkowate. Bazydiospory zwykle pigmentowane w odcieniach brązu, zieleni lub czerwieni, pod działanem KOH zwykle w odcieniach brązu. U różnych gatunków mają różnorodny kształt i ornamentację[3].
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Thelephoraceae, Thelephorales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].
Rodzaj Tomentella utworzyli Christiaan Hendrik Persoon i Narcisse Théophile Patouillard. w 1887 r. Gatunkiem typowym jest Tomentella ferruginea (Pers.) Pat. 1887[1]. Synonimy: Acrotamnium Nees, Caldesiella Sacc., Cyphellina Rick, Hydnopsis (J. Schröt.) Rea, Hypochnus Fr., Karstenia Britzelm., Odontium Raf., Phaeodon subgen. Hydnopsis J. Schröt., Prillieuxia Sacc. & P. Syd., Tomentella Johan-Olsen, Tomentellastrum Svrček, Tomentellina Höhn. & Litsch[4]. Polską nazwę nadał Franciszek Błoński w 1890 r.[5]
- Tomentella atroarenicolor Nikol. 1970
- Tomentella atrovirens (Bres.) Höhn. & Litsch. 1908[6]
- Tomentella badia (Link) Stalpers 1975[7]
- Tomentella botryoides (Schwein.) Bourdot & Galzin 1924[7]
- Tomentella bryophila (Pers.) M.J. Larsen 1974[7] – kutnerka jasnordzawa
- Tomentella castanea (Bourdot & Galzin) Donk 1924[7]
- Tomentella cinerascens (P. Karst.) Höhn. & Litsch. 1906 – kutnerka szarawa
- Tomentella cinereoumbrina (Bres.) Stalpers 1993[7]
- Tomentella clavigera Litsch. 1960[7]
- Tomentella coerulea (Bres.) Höhn. & Litsch. 1908 – kutnerka niebieskawa
- Tomentella crustacea (Schumach.) Höhn. & Litsch. 1908 – kutnerka skorupiasta
- Tomentella crinalis (Fr.) M.J. Larsen 1967 – kutnerka włochata
- Tomentella ellisii (Sacc.) Jülich & Stalpers 1980[7] – kutnerka jasnobrzega
- Tomentella ferruginea (Pers.) Pat. 1887 – kutnerka rdzawa
- Tomentella fuscella (Sacc.) S. Lundell 1954 – kutnerka ciemna
- Tomentella fuscocinerea (Pers.) Donk 1933 – kutnerka żółtoszara
- Tomentella fuscoferruginosa (Bres.) Litsch. 1941 – kutnerka ciemnordzawa
- Tomentella galzinii Bourdot 1924[7]
- Tomentella griseoumbrina Litsch. 1936[7] – kutnerka szarobrązowa
- Tomentella griseoviolacea Litsch. 1941[6]
- Tomentella italica (Sacc.) M.J. Larsen 1967[7]
- Tomentella lapida (Pers.) Stalpers 1984[7]
- Tomentella lateritia Pat. 1897 – kutnerka czerwonawa
- Tomentella lilacinogrisea Wakef. 1966[7]
- Tomentella nitellina Bourdot & Galzin 1924[7]
- Tomentella pilosa (Burt) Bourdot & Galzin 1924[7] – kutnerka długorozwierkowa
- Tomentella punicea (Alb. & Schwein.) J. Schröt. 1888 – kutnerka brązoworóżowa
- Tomentella radiosa (P. Karst.) Rick 1934 – kutnerka krótkostrzępkowa[8]
- Tomentella stuposa (Link) Stalpers 1984 – kutnerka podlaska
- Tomentella sublilacina (Ellis & Holw.) Wakef. 1962 – kutnerka fioletowawa
- Tomentella subcinerascens Litsch. 1939[6]
- Tomentella subtestacea Bourdot & Galzin 1924 – kutnerka gliniasta
- Tomentella terrestris (Berk. & Broome) M.J. Larsen 1974[7]
- Tomentella testaceogilva Bourdot & Galzin 1924[7]
- Thelephora wakefieldiae Zmitr., Shchepin, Volobuev & Myasnikov, in Zmitrovich, Shchepin, Malysheva, Kalinovskaya, Volobuev, Myasnikov, Ezhov, Novozhilov & Yu 2018[7]
- Tomentella viridula (Bourdot & Galzin) Svrček 1958[7].
Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum[9]. Wykaz gatunków i nazwy polskie według Władysława Wojewody[5], Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów[10] i innych[7].
Przypisy
- ↑ a b c Index Fungorum [online] [dostęp 2014-02-15].
- ↑ a b Robin Wilgan, Grzyby tomentelloidalne w polskich lasach, „Las Polski”, 2023, 19:22-23 [dostęp 2025-07-01] (pol.).
- ↑ a b Tomentella [online], Mycobankdata dostępu = 2022-04-09.
- ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2014-02-15].
- ↑ a b Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 647–650, ISBN 83-89648-09-1.
- ↑ a b c Występowanie tego gat. w Polsce wymaga sprawdzenia z innych źródeł; W. Wojewoda podaje go jako synonim, jednak według Index Fungorum jest to odrębny gatunek.
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s Grzyby makroskopijne Polski w literaturze mikologicznej [online], grzyby.pl [dostęp 2023-10-23] (pol.).
- ↑ Polska nazwa podana dla synonimu Tomentella radiosa (P. Karst.) Rick.
- ↑ Index Fungorum (gatunki) [online] [dostęp 2013-03-05] (ang.).
- ↑ Rekomendacja nr 6 (2025) Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online], 31 grudnia 2025 [dostęp 2026-06-08] (pol.).
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.