Torbernit
| |
| Właściwości chemiczne i fizyczne | |
| Skład chemiczny |
Cu[UO2]2[PO4]2 • (8-12)H2O |
|---|---|
| Twardość w skali Mohsa |
2 – 2,5 |
| Przełam |
nierówny |
| Łupliwość |
doskonała |
| Pokrój kryształu |
cienko tabliczkowe, płytkowe lub blaszkowe |
| Układ krystalograficzny |
tetragonalny |
| Właściwości mechaniczne |
kruchy |
| Gęstość |
3,22 – 3,30 g/cm³ |
| Właściwości optyczne | |
| Barwa |
intensywnie zielona |
| Rysa |
jasnozielona |
| Połysk |
diamentowy lub perłowy |
| Współczynnik załamania |
nω 1,592, nε 1,582 |
| Inne |
optycznie ujemny |
Torbernit (chalkolit[1]) – minerał z gromady fosforanów, a dokładniej fosforanów uranylu; łyszczyk uranowy. Jest to uwodniony fosforan uranylu i miedzi. Nazwa nadana na cześć szwedzkiego chemika i mineraloga Torberna Olafa Bergmana[2] (1735–1784).
Charakterystyka
Właściwości
Tworzy kryształy cienkotabliczkowe płytkowe bądź blaszkowe o kwadratowym pokroju. Występuje też w skupieniach ziemistych, łuskowych, oraz w formie szczotek krystalicznych. Jest minerałem kruchym, przeświecającym o intensywnym połysku na powierzchniach łupliwości, równoległych do podstawy płytek. Odznacza się intensywną trawiasto- lub szmaragdowozieloną barwą.
Jest minerałem promieniotwórczym i z tego względu powinien być przechowywany w ołowianym pojemniku, lub plastikowym owiniętym w folie ołowianą.
Geneza
Minerał wtórny w strefach utleniania pegmatytów, granitów, oraz niektórych utworów hydrotermalnych zawierających uraninit UO2 i związki miedzi Cu. Powstaje wtórnie w procesie wietrzenia uraninitu i blendy smolistej.
Asocjacje: współwystępuje przeważnie wraz z autunitem, fluorytem oraz barytem.
Chemizm
Teoretycznie odmiana z 12H2O zawiera 56,65% UO2, 7,88% CuO, 14,06% P2O5 i 12,41% H2O. Niektóre odmiany zawierają do 3% PbO oraz kilka procent As2O4. Rozpuszcza się w HNO3. Zadanie uzyskanego roztworu nadaje mu niebieska barwę i wytrąca żółty osad.
Odmiana z 8H2O nazywana jest meta-torbernitem.
Występowanie
Na świecie: USA (Marysvale, Colorado Mineral Belt), Kongo (Wyżyna Katanga), Wielka Brytania, Czechy, Niemcy.
W Polsce: Na Dolnym Śląsku – Pogórze Izerskie, Góry Sokole, Karkonosze, Rudawy Janowickie (m.in. w okolicach Ogorzelca), Góry Sowie, Masyw Śnieżnika.
Zastosowanie
- Stanowi ważną rudę uranu (56-61% UO3)
- Znaczenie naukowe oraz kolekcjonerskie
Zobacz też
Przypisy
- ↑ [http://mineraly.pg.gda.pl/promieniotworczosc/minprom.html Minerały uranu z czeskiego Zalesia
- ↑ Słownik wyrazów obcych, Wydawnictwo Naukowe PWN
Bibliografia
- Encyklopedia Techniki: Energia jądrowa. Jan Zienkowicz. Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, 1970.
Linki zewnętrzne
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.