Torpedo Moskwa

Torpedo Moskwa

«Торпедо» Москва

Закрытое акционерное общество Футбольный клуб «Торпедо» Москва
Państwo	Rosja
Siedziba	Moskwa
Adres	ul. Wostocznaja 4A, 115280 Moskwa
Data założenia	1924
Właściciel	Koncern ROSSIUM (75,51%) Elgiera (24,49%)
Prezes	Ilja Gierkus
Sponsor techniczny	Puma
Barwy
czarno-białe
I zespół
Przydomek	чёрно-белые („czarno-biali”), Автозаводцы (Awtozawodcy, „samochodziarze”)
Liga	Pierwyj diwizion
Stadion	Stadion Akademii Spartaka, Stadion im. E. Strielcowa
Trener	Oleg Kononow
Stroje domowe Stroje wyjazdowe
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Futbolnyj Kłub Torpedo Moskwa (ros. Футбольный клуб «Торпедо» Москва; pełna nazwa prawna: Zakrytoje akcyoniernoje obszczestwo Futbolnyj kłub „Torpedo” Moskwa, ros. Закрытое акционерное общество Футбольный клуб «Торпедо» Москва) – rosyjski klub piłkarski z Moskwy.

Założony w 1924 roku jako Proletarskaja Kuznica (ros. Пролетарская Кузница). Do 1930 roku drużyna pod tą nazwą występowała w Mistrzostwach Moskwy, potem kontynuowała grę w tych rozgrywkach jako A.M.O. (ros. Автомобильное Московское Общество, czyli Moskiewskie Towarzystwo Samochodowe). Klub należał do fabryki samochodów ZiŁ (wcześniej ZiS, czyli Zawod Imienia Stalina - ros. Завод имени Сталина).

Podczas industrializacji zespół stopniowo rósł w jedną z największych sił sportowych w Rosji. Promocję do Wyższej Ligi klub wywalczył w 1938 i od tej pory pierwszy raz występował już oficjalnie jako Torpedo. Klub potrafił przerwać hegemonię innych moskiewskich drużyn - CSKA, Spartaka i Dinamo. W 1945 i 1953 roku finiszował jako trzeci zespół Związku Radzieckiego. 4 lata później Torpedo zostało wicemistrzem kraju. Pierwszym ogromnym sukcesem było wywalczenie mistrzostwa ZSRR w 1960 roku. W tym okresie Eduard Strielcow został skazany na dwa lata łagru za odmówienie przejścia z Torpedo do wojskowego klubu CSKA, bądź Dinamo, za którym stało KGB^{[potrzebny przypis]}. Strielcow po odbyciu kary wrócił do Torpedo w 1965 i pomógł zespołowi w wywalczeniu drugiego mistrzostwa kraju. Utalentowany gracz uzyskał status jednej z legend, lecz nie pomógł rok później w obronie tytułu, który trafił w ręce Dynama Kijów, gdzie błyszczał 22-letni skrzydłowy Walery Łobanowski.

Jesienią 1976 Torpedo zdobyło swój trzeci i ostatni tytuł mistrzowski, wyprzedzając o dwa punkty Dynamo Kijów. Tym samym "czarno-biali" zapisali się w historii radzieckiej piłki, jako jeden z pięciu zespołów, który wygrał więcej niż dwa mistrzostwa.

W 1993 roku klub sięgnął po Puchar Rosji, choć bronił się przed spadkiem. Kłopoty nadeszły w 1996 roku, kiedy ZiŁ postanowił sprzedać klub Władimirowi Alojszaninowi, który przeniósł go z dotychczasowej areny FK Moskwa na Łużniki. W 2000 roku Dimitrij Włazmikin z 18 golami został królem strzelców, a Torpedo było pierwszym z zespołów ponad spadkowiczami. Kilka lat później, 25 listopada 2006 zespół żegnał się z ligą po remisie 1:1 z Szynnikiem Jarosławl. Torpedo uplasowało się na 15. miejscu w lidze, wygrywając zaledwie 3 z 30 meczów w sezonie.

Spadek nie oznaczał poprawy sytuacji klubu, który miał problemy finansowe, które wiązały się m.in. z przelotami na mecze do Królewca czy Chabarowska. Ostatecznie forma piłkarska pozostawiała nadzieje w związku z zajęciem szóstego miejsca na finiszu rozgrywek. Początek kolejnego sezonu i porażka 0:1 z Nostą Nowotroick była początkiem walki o zajęcie miejsca gwarantującego pozostanie w Pierwszej Dywizji. Reformy ligi sprawiły, że z zaplecza najwyższej klasy rozgrywkowej w Rosji miało spaść siedem, a nie pięć zespołów, jak pierwotnie ustalano. Torpedo po wygraniu zaledwie trzech meczów z pierwszych osiemnastu było poważnie zagrożone spadkiem, którego ostatecznie nie uniknęło. 6 listopada 2008 roku Torpedowcy ulegli Witiaziowi Podolsk 2:4 i po raz pierwszy zostali zdegradowani do rosyjskiej Drugiej Dywizji. Zespół zgromadził 49 punktów i zajął 18. miejsce po 42 seriach spotkań. Do bezpiecznej strefy i piętnastego miejsca zabrakło mu ośmiu punktów.

W 2009 roku zespół miał nie występować w żadnej profesjonalnej klasie rozgrywkowej. Nowi właściciele Torpedo podjęli jednak decyzję o apelacji i ta miała miejsce 3 kwietnia. Ostatecznie została ona odrzucona z racji zbyt późnej próby rejestracji drużyny i klub został zmuszony do występów w strefie moskiewskiej Ligi Amatorskiej (czwarta liga).

W sezonie 2012/13 zespół ponownie grał w Pierwszej Dywizji, bezpośrednim zapleczu rosyjskiej Priemjer-Ligi.

W sezonie 2013/14 czarno-biali zajęli 3. miejsce w Pierwszej Dywizji i po wygranym barażu z Kryliami Sowietow awansowali do Premier-Ligi. Tam po w 24. kolejce (0:1 z FK Rostów) drużyna Torpedo osunęła się do strefy spadkowej, z której już się nie wydostała.

Z powodu kłopotów finansowych i rosnącego zadłużenia klub nie został dopuszczony do rozgrywek Pierwszej Dywizji w sezonie 2015/16. Dlatego Torpedo wystąpiło w rozgrywkach Drugiej Dywizji (PFL), gdzie zajęło 12. miejsce w grupie "Centrum".

Bilans występów klubu Torpedo Moskwa w rozgrywkach piłkarskich Rosji (Stan na koniec sezonu 2024/25[1])
Poziom	Rozgrywki	Sezony	Mecze	Z	R	P	B+	B–	Pkt	Lata	Awanse	Spadki	Naj.
I	Priemjer-Liga	16	522	191	146	185	643	658		1992–2006, 2014–2015, 2022–2023		3	3
II	Pierwyj diwizion	10	338	138	94	106	435	368		2007–2008, 2011–2014, 2019–2022, 2023–2025	3	1	1
III	Wtoroj diwizion	5								2010, 2015–2019	2	1	1
IV	LFL	1	32	30	0	2	128	19	90	2009	1		1

Tradycyjnymi barwami Torpedo są kolory czarny i biały. W czasach radzieckich piłkarze występowali również w niebieskich strojach. Autorstwo klubowego herbu przypisuje się Wiaczesławowi Orłowowi.

1949

1952

1968

1972

1986

2013

2014

2016

Po objęciu władzy w klubie przez Władimira Alojszanina zespół zmienił obiekt, na którym podejmował rywali w lidze. Z kameralnego Stadion im. Eduarda Strielcowa przeniósł się na największy obiekt sportowy w Rosji, Łużniki. Frekwencja na meczach "czarno-białych" była bardzo mizerna. W dniu degradacji do Pierwszej Dywizji, kiedy klub zremisował 1:1 z Szynnikiem Jarosławl, spotkanie oglądało zaledwie 1500 widzów.

Po powrocie do Priemjer-Ligi w sezonie 2014/15 klub występował głównie na stadionie Saturn w Ramienskoje.

W Drugiej Dywizji grał natomiast na boisku akademii Spartaka Moskwa.

 Osobny artykuł: Torpedo Moskwa w europejskich pucharach.

W swojej historii Torpedo Moskwa wystąpiło w 77 meczach europejskich pucharów.

Zdobyte trofea w rozgrywkach międzynarodowych (stan na: 2025)
Rozgrywki	Osiągnięcie	Razy	Sezon(y)
Liga Europy (Puchar UEFA)	zdobywca	–
	finalista	–
	ćwierćfinalista	1	1990/91
Puchar Zdobywców	zdobywca	–
	finalista	–
	ćwierćfinalista	2	1967/68, 1986/87
Puchar Intertoto	zdobywca	–
	finalista	–
	półfinalista	1	1997

Zdobyte trofea w rozgrywkach Związku Radzieckiego (stan na: 1991)
Rozgrywki	Osiągnięcie	Razy	Sezon(y)
Mistrzostwo	I miejsce	3	1960, 1965, 1976-j
	II miejsce	3	1957, 1961, 1964
	III miejsce	6	1945, 1953, 1968, 1977, 1988, 1991
Puchar	zdobywca	6	1949, 1952, 1960, 1968, 1972, 1986
	finalista	9	1947, 1958, 1961, 1966, 1977, 1982, 1988, 1989, 1991

Zdobyte trofea w rozgrywkach Rosji (stan na: 2025)
Rozgrywki	Osiągnięcie	Razy	Sezon(y)
Mistrzostwo	I miejsce	–
	II miejsce	–
	III miejsce	1	2000
Puchar	zdobywca	1	1993
	finalista	–
II liga	I miejsce	1	2022
	II miejsce	1	2025
	III miejsce	1	2014

 Z tym tematem związana jest kategoria: Piłkarze Torpeda Moskwa.

Ta sekcja od 2021-02 wymaga modyfikacji na podstawie najświeższych informacji.

Niektóre treści są na pewno lub najprawdopodobniej nieaktualne. Artykuł należy zweryfikować, wskazując w przypisach źródła informacji.
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tej sekcji.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tej sekcji.

Aktualny na dzień 8 lutego 2021.

Nr	Poz.	Piłkarz
2	2 obrońcaOB	Dmitrij Riedkowicz
5	2 obrońcaOB	Grigorij Gwardiejew
7	3 pomocnikPO	Aleksandr Riazancew
9	3 pomocnikPO	Władisław Adajew
10	4 napastnikNA	Igor Lebiedienko
11	3 pomocnikPO	Konstantin Kiertanow
15	3 pomocnikPO	Aleksandr Oriechow
16	2 obrońcaOB	Maksim Szorkin
17	3 pomocnikPO	Filipp Dworieckow
18	3 pomocnikPO	Žiga Škoflek
24	3 pomocnikPO	Andriej Lach
28	2 obrońcaOB	Rusłan Magal

Nr	Poz.	Piłkarz
29	1 bramkarzBR	Anton Porutczikow
31	2 obrońcaOB	Daniła Kozłow
39	1 bramkarzBR	Aleksandr Dowbnia
44	2 obrońcaOB	Artiom Samsonow
49	2 obrońcaOB	Jegor Proszkin
51	1 bramkarzBR	Witalij Botnar
52	3 pomocnikPO	Rawil Nietfułlin
71	4 napastnikNA	Denys Bałaniuk
72	3 pomocnikPO	Astiemir Gordiuszenko
77	2 obrońcaOB	Tiemirkan Sundukow
90	4 napastnikNA	Amur Kałmykow
99	2 obrońcaOB	Andriej Jewdokimow

• Michał Flis: Storpedowani, (pol.) CzasFutbolu.pl, 2015-06-30 [dostęp 2021-02-08].

• Oficjalna strona klubu (ros.)