Traganek
Traganek szerokolistny | |||
| Systematyka[1][2] | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Podkrólestwo | |||
| Nadgromada | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Nadklasa | |||
| Klasa | |||
| Nadrząd | |||
| Rząd | |||
| Rodzina | |||
| Podrodzina | |||
| Rodzaj |
traganek | ||
| Nazwa systematyczna | |||
| Astragalus L. Sp. Pl. 755. 1 Mai 1753 | |||
| Typ nomenklatoryczny | |||
| Synonimy | |||
| |||

Traganek (Astragalus L.) – rodzaj roślin należący do rodziny bobowatych (motylkowatych). Obejmuje ok. 2500 gatunków[4] głównie bylin i krzewów, występujących w Europie, Azji, Afryce i Ameryce. Rośliny z tego rodzaju cechują się pierzastymi liśćmi i barwnymi kwiatami. Na terenie Polski występuje ok. 10 gatunków, z których najczęściej spotykany jest traganek szerokolistny[5], wykorzystywany do parzenia herbat ziołowych. Niektóre gatunki z Azji zachodniej (sekcja Tragantha) dostarczają tragakanty – żywicy stosowanej w kosmetyce i przemyśle spożywczym. Część gatunków jest trująca ze względu na akumulowanie selenu[6]. Gatunki z tego rodzaju występują na terenach trawiastych, na stepach i preriach, w zaroślach, w suchych i widnych lasach, na terenach skalistych w górach[6].
Rozmieszczenie geograficzne
Rodzaj bardzo zróżnicowany i odgrywający istotną rolę w składzie flor wielu obszarów na półkuli północnej. Występuje na wszystkich kontynentach tej półkuli, poza tym także w Ameryce Południowej. Największe zróżnicowanie osiąga w centralnej i zachodniej Azji. W Turcji rośnie 370 gatunków, w całej Europie – 133[6] (w tym w Polsce 10 gatunków[5]), w Chinach jest ich ponad 400[7], w Kazachstanie – ponad 300[8]. Na obu kontynentach amerykańskich występuje w sumie około 500 gatunków[7], z czego np. w Arizonie – 72 (najbardziej zróżnicowany rodzaj w tym stanie)[6], a w Chile także ok. 70[9].
- Gatunki flory Polski[5]
- traganek duński (Astragalus danicus Retz.)
- traganek długokwiatowy (Astragalus onobrychis L.)
- traganek jasny (Astragalus australis (L.) Lam.)
- traganek piaskowy (Astragalus arenarius L.)
- traganek pęcherzykowaty (Astragalus cicer L.)
- traganek szerokolistny (Astragalus glycyphyllos L.)
- traganek wytrzymały (Astragalus frigidus (L.) A. Gray)
- traganek zwisłokwiatowy (Astragalus penduliflorus Lam.)
- traganek beocki (Astragalus boeticus L.) – efemerofit
Morfologia
- Pokrój
- Krzewy i byliny (także rozetowe), rzadziej rośliny jednoroczne i półkrzewy[7], zwykle o wysokości nieprzekraczającej 1 m[6]. U wielu gatunków cierniste, nagie lub owłosione. Włoski pojedyncze, rozwidlone symetrycznie lub asymetrycznie[7].
- Liście
- Nieparzysto lub parzysto pierzaste, z parami listków naprzeciwległych, czasem zakończone cierniem. Liście osadzone skrętolegle lub rzadko w okółkach. Przylistki są zielone lub błoniaste, wolne lub zrośnięte z ogonkiem, nierzadko pochwiasto obrastające łodygę[7].
- Kwiaty
- Motylkowe, zebrane w ciasne lub luźne grona siedzące lub osadzone na długich szypułach. Kielich zrosłodziałkowy, krótko lub długo cylindryczny, powstający z 5 działek równych lub różnych długością. Płatki korony nierówne i zróżnicowane. Górny płatek tworzy żagielek, ma brzegi odgięte do tyłu. Dwa boczne płatki tworzą zaokrąglone skrzydełka otulające dolny płatek tworzący łódeczkę skrywającą pręciki i słupek. Dziewięć pręcików jest zrośniętych w rurkę, pojedynczy, najwyższy jest wolny. Słupek pojedynczy z zalążnią górną[6].
- Owoce
- Strąki o bardzo zmiennym kształcie. Ściany błoniaste, skórzaste lub twarde i wówczas owoc przypomina orzech. Nasiona nerkowate[7].
Systematyka
- Pozycja według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)
Jeden z rodzajów podrodziny bobowatych właściwych Faboideae w rzędzie bobowatych Fabaceae s.l.[2] W obrębie podrodziny należy do plemienia Galegeae, podplemienia Astragalinae[10].
- Wykaz gatunków
Według The Plant List w obrębie tego rodzaju rozróżniono 2455 gatunków, natomiast kolejnych 1549 taksonów ma status gatunków niepewnych[4].
Przypisy
- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ a b Peter F. Stevens, Fabales, [w:] Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-02-26] (ang.).
- ↑ a b Astragalus. [w:] Index Nominum Genericorum [on-line]. [dostęp 2009-01-21].
- ↑ a b Astragalus. The Plant List. [dostęp 2014-02-11]. (ang.).
- ↑ a b c Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając, Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 38, ISBN 978-83-62975-45-7.
- ↑ a b c d e f Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2011, s. 128. ISBN 0-333-74890-5.
- ↑ a b c d e f Langran Xu & Dietrich Podlech: Astragalus. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2014-04-10].
- ↑ Wielka Encyklopedia Przyrody. Rośliny kwiatowe. Warszawa: Muza SA, 1998, s. 232-234. ISBN 83-7079-778-4.
- ↑ Karl Reiche: La flore de Chile. eFloras.org. s. 78-79. [dostęp 2014-04-10]. (hiszp.).
- ↑ Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-05].
- African Plant Database ID: 188389
- BioLib: 39914
- EoL: 13451
- Flora of China: 102978
- GBIF: 2933951
- iNaturalist: 49370
- IPNI: 21741-1
- ITIS: 25392
- NCBI: 20400
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:330028-2
- Tela Botanica: 85950
- identyfikator Tropicos: 40021672
- USDA PLANTS: ASTRA
- IRMNG: 1070691
- CoL: 34JM
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.