Tran

Tran z wątroby dorsza
Tran z wątroby dorsza w kapsułkach

Tran – ciekły tłuszcz otrzymywany z wątroby ryb z rodziny dorszowatych (głównie dorsza atlantyckiego[1]) oraz tkanki tłuszczowej niektórych ssaków morskich (np. wielorybów lub fok)[1][2][3]. Zawiera duże ilości nienasyconych kwasów tłuszczowych (głównie oleinowego, oleopalmitynowyego i gadoleinowego) oraz witamin (głównie A i D)[4]. Jest to oleista ciecz o jasnożółtej barwie. Ma rybny smak i zapach[5]. W kontakcie z tlenem jełczeje, co powoduje rozpad zawartych w nim witamin[1].

Substancję tę otrzymuje się poprzez poddawania świeżej wątroby lub tkanki tłuszczowej działaniu pary wodnej, kwasów lub ługu. Uzyskany w ten sposób ciekły tłuszcz schładza się, a następnie filtruje w celu usunięcia z niego nasyconych kwasów tłuszczowych (np. kwasu stearynowego).

Wykorzystanie

W XIX w. tran był wykorzystywany w medycynie ludowej jako środek wzmacniający oraz tuczący u osób wyniszczonych lub osłabionych. Odkąd w 1922 r. odkryto jego wysoką zawartość witaminy A oraz witaminy D, stosowano go również w leczeniu zaburzeń gospodarki wapniowo-fosforanowej, a także innych schorzeń (np. krzywica, tężyczka dziecięca, osteomalacja). Obecnie jest on traktowany wyłącznie jako suplement diety albo surowiec do produkcji preparatów witaminowych[1].

Tran może być pomocny w leczeniu kacheksji, lecz obecne wyniki badań nie są jednoznaczne. Jedno badanie sugeruje, że podczas chemioterapii tran może zapobiegać utracie masy ciała i masy mięśniowej u chorych na raka płuc[6].

Podawanie tranu dzieciom wydaje się być pomocne w redukcji objawów ADHD[7].

Przypisy

  1. ↑ a b c d Encyklopedia Audiowizualna Britannica: Biologia. Poznań: Wydawnictwo Kurpisz S.A., 2006, s. 137–138. ISBN 978-83-60563-11-3.
  2. ↑ tran, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2015-01-24].
  3. ↑ Witold Doroszewski (red.): tran. [w:] Słownik języka polskiego [on-line]. PWN. [dostęp 2015-01-24].
  4. ↑ Na co pomaga tran? Właściwości i zalety stosowania tranu. mollers.pl. [dostęp 2023-10-02].
  5. ↑ Tran z wątroby dorsza Olini [online], Olini [dostęp 2025-02-07].
  6. ↑ Rachel A. Murphy, Marina Mourtzakis, Quincy S.C. Chu, Vickie E. Baracos, Tony Reiman, Nutritional intervention with fish oil provides a benefit over standard of care for weight and skeletal muscle mass in patients with nonsmall cell lung cancer receiving chemotherapy, „Cancer”, 117 (8), 2011, s. 1775–1782, DOI: 10.1002/cncr.25709, PMID: 21360698 (ang.).
  7. ↑ Maren Johanne Heilskov Rytter, Louise Beltoft Borup Andersen, Tine Houmann, Niels Bilenberg, Allan Hvolby, Diet in the treatment of ADHD in children – a systematic review of the literature, „Nordic Journal of Psychiatry”, 69 (1), 2015, s. 1–18, DOI: 10.3109/08039488.2014.921933, PMID: 24934907 (ang.).

Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya