Tribus circiter

Tribus circiter

Autor	Pius X
Typ utworu	encyklika papieska
Wydanie oryginalne
Miejsce wydania	Watykan
Język	łacina
Data wydania	1906
poprzednia Vehementer nos następna Pieni L'Animo

Tribus circiter – encyklika papieża Piusa X z 5 kwietnia 1906 wymierzona przeciwko mariawitom.

Encyklika została poprzedzona dekretem Kongragacji Świętego Oficjum o rozwiązaniu Zgromadzenia Kapłanów Mariawitow z 4 września 1904^[1], który nie doprowadził jednak do zaprzestania działalności przez jego członków oraz jego założycielkę Marię Franciszkę Kozłowską. Księża mariawici próbowali uzyskać ponowne uznanie przez papieża oraz zamierzali zalegalizować działalność przed władzami rosyjskim, jednocześnie sugerując różnicę poglądów pomiędzy Stolicą Apostolską a polskimi biskupami, co do dalszego losu zgromadzenia. W związku z tym bp Apolinary Wnukowski zwrócił się do Piusa X z prośbą o sformułowanie dokumentu jednoznacznie określającego stanowisko papieskie w tej materii^[2]. W marcu 1906 decyzję o wydaniu encykliki podjęło Święte Oficjum, a projekt tekstu przygotował o. Pie de Langogne^[2].

W encyklice przypomniano początki ruchu mariawickiego, jego praktyki pobożnościowe oraz jego podporządkowanie "pewnej kobiecie jako mistrzyni pobożności i sumienia". Przywołano też dekret z 4 września 1904, wskazując, że członkowie zgromadzenia nie podporządkowali się nakazowi zerwania kontaktów z założycielką i kontynuowali swoją działalność, powodując rozłam w Kościele. Skrytykowano też przedłożone w Rzymie przez Jana Kowalskiego i Romana Próchniewskiego żądanie, aby Franciszkę Kowalską ogłosić "obdarzoną przez Boga najwyższym stopniem świętości (...), matką miłosierdzia dla wszystkich ludzi od Boga do zbawienia powołanych (...)", a księżom mariawitom powierzyć niczym nieograniczony kult Najświętszego Sakramentu i Matki Boskiej nieustającej pomocy. Jednocześnie podkreślono, że delegaci mariawiccy pod wpływem papieża przyrzekli mu posłuszeństwo i jedność z biskupami, w tym arcybiskupem warszawskim, jednak ostatecznie nie zaprzestali swojej działalności. W związku z tym Pius X podtrzymał w encyklice decyzję o rozwiązaniu zgromadzenia i zakazie kontaktowania się księży z Franciszką Kozłowską, pozostawiając wymierzenie ewentualnych sankcji biskupom lokalnym^[3]. Po podpisaniu encykliki w dniu 5 kwietnia 1906 została ona ogłoszona w Wielki Czwartek, 12 kwietnia 1906 w katedrach warszawskiej, płockiej i lubelskiej^[4].

19 kwietnia 1906 konsystorz archidiecezji warszawskiej, a 20 kwietnia 1906 konsystorz diecezji płockiej wyznaczył księżom mariawitom termin na podporządkowanie się encyklice, w dniu 8 czerwca 1906 w kurii biskupiej miała się także stawić Franciszka Kozłowska "dla poddania się postanowieniem encykliki"^[5]. Wobec braku zmiany stanowiska 5 grudnia 1906 Kongregacja Świętego Oficjum wydała dekret nakładający ekskomunikę imienną na Jana Kowalskiego i Franciszkę Kozłowską, innym księżom pozostawiając 20 dni na "opamiętanie", ale zastrzegając, że w innym wypadku również podlegają tej karze^[6].

• Henryk Seweryniak: Święte Oficjum a mariawici. Płock: Płocki Instytu Wydawniczy, 2014. ISBN 978-83-63012-46-5.