Trzcionka

„Trzcionka” – polski kwartalnik społeczno-kulturalny, wydawany w Trzcianie (gmina Świlcza) od 1997 roku. Pismo związane jest z działalnością samorządu gminy Świlcza, Gminnego Centrum Kultury, Sportu i Rekreacji w Świlczy z siedzibą w Trzcianie oraz Towarzystwa Przyjaciół Trzciany (TPT)^[1][2].

Pomysł utworzenia lokalnego kwartalnika narodził się w połowie lat 90. XX wieku „na fali” przemian społeczno-politycznych po 1989 roku i wzrostu znaczenia samorządu gminnego^[3]. Pismo powstało jako czasopismo trzciańskie, organ Towarzystwa Przyjaciół Trzciany. Inicjatorem tytułu i jego pierwszym redaktorem naczelnym był Stanisław Kazimierz Dziedzic, który zaproponował nazwę „Trzcionka” jako kompilację nazwy wsi Trzciana oraz słowa „czcionka”^[3].

Kwartalnik został zarejestrowany 17 stycznia 1997 roku w Sądzie Rejonowym w Rzeszowie (Sygn. Akt I Ns Rej. Pr. 18/97). Pierwszy numer ukazał się 23 marca 1997 roku, liczył 20 stron i został wydrukowany w nakładzie 200 egzemplarzy^[4][3]. W pierwszych latach pismo było przede wszystkim periodykiem poświęconym miejscowości Trzciana i działalności TPT.

Od numeru 13 (wiosna 2000) „Trzcionka” objęła swoim zasięgiem całą gminę Świlcza i zaczęła pełnić funkcję kwartalnika społeczno-kulturalnego Samorządu Gminy Świlcza oraz Towarzystwa Przyjaciół Trzciany^[3][5]. W jubileuszowym tekście poświęconym dwudziestoleciu podkreślano, że w ciągu tego czasu ukazało się 80 numerów pisma, zawierających około 5 tysięcy stron tekstu i blisko 300 autorów – mieszkańców gminy i osób z nią związanych^[3].

W 2017 roku kolofon kwartalnika odnotowywał datę założenia jako 17 stycznia 1997, a w opisie określono go jako „dzieło wspólne – świadek tworzącej się historii” oraz „dobro kulturowe gminy”^[4][6].

W 2025 roku w elektronicznym archiwum gminy udostępniany był m.in. numer 114 kwartalnika (rocznik 2025)^[7].

„Trzcionka” od początku pełni funkcję kwartalnika społeczno-kulturalnego, dokumentującego życie lokalnej społeczności. Zgodnie z opisem na okładkach nowszych numerów jest to „kwartalnik społeczno-kulturalny Samorządu Gminy Świlcza i Gminnego Centrum Kultury, Sportu i Rekreacji w Świlczy z siedzibą w Trzcianie”^[8].

W treści pojawiają się artykuły dotyczące:

• działalności władz samorządowych gminy Świlcza oraz informacji urzędowych;
• inicjatyw kulturalnych, sportowych i społecznych na terenie gminy;
• historii lokalnej Trzciany, gminy Świlcza i okolicznych miejscowości;
• działalności parafii, tradycji religijnych i zwyczajów dorocznych;
• edukacji i życia szkół z terenu gminy;
• ochrony przyrody i tematyki proekologicznej;
• twórczości literackiej, wspomnieniowej i publicystycznej mieszkańców.

Struktura poszczególnych numerów obejmuje m.in. działy takie jak „Wiadomości samorządowe”, „Kultura i dziedzictwo narodowe”, „Edukacja i wychowanie”, „W kręgu wiary, tradycji i zwyczajów”, „Głos młodych” czy rubryki poświęcone ochronie przyrody oraz zdrowia^[9]. W jubileuszowych tekstach redakcja podkreślała, że pismo wypełnia lukę informacyjną dotyczącą tzw. „małych ojczyzn” i towarzyszy kolejnym pokoleniom mieszkańców jako lokalna kronika gminy^[6].

Według opisu bibliograficznego kwartalnik adresowany jest do mieszkańców całej gminy Świlcza, obejmującej miejscowości: Błędowa Zgłobieńska, Bratkowice, Bzianka, Dąbrowa, Mrowla, Przybyszówka, Rudna Wielka, Świlcza, Trzciana i Woliczka^[5].

W jubileuszowych artykułach zaznaczano, że autorami tekstów są zarówno przedstawiciele lokalnych instytucji (urząd gminy, szkoły, parafie, organizacje społeczne), jak i mieszkańcy poszczególnych sołectw, co ma nadawać pismu charakter wspólnego dzieła społeczności gminnej^[3][6].

Założycielem i pierwszym redaktorem naczelnym kwartalnika był mgr Stanisław Dziedzic, związany wcześniej z działalnością kulturalną w Trzcianie i Towarzystwem Przyjaciół Trzciany^[3].

W kolejnych latach pismo było redagowane przez kolegium redakcyjne. W kolofonach numerów z XXI wieku jako skład kolegium redakcyjnego wymieniano m.in. Zofię Dziedzic, Władysława Kwoczyńskiego, Zbigniewa Lisa i Artura Szarego^[4][9].

Wydawcą „Trzcionki” jest Samorząd Gminy Świlcza oraz Gminne Centrum Kultury, Sportu i Rekreacji w Świlczy z siedzibą w Trzcianie, co odnotowane jest w kolofonach kolejnych numerów^[4][9]. Pismo posiada numer ISSN 1506-1086.^[4][8]

Nakład pisma zmieniał się w zależności od okresu. Pierwszy numer wydrukowano w 200 egzemplarzach^[3], natomiast w kolofonie numeru 97 z 2021 roku podano nakład 500 egzemplarzy^[9].

Poza wersją drukowaną kolejne numery kwartalnika są udostępniane w formie plików PDF w elektronicznym archiwum na stronie internetowej gminy Świlcza oraz Gminnego Centrum Kultury, Sportu i Rekreacji^[10][11].

• Gmina Świlcza

• Kwartalnik „Trzcionka” – wydania elektroniczne na stronie gminy Świlcza
• Artykuł „Powstanie Kwartalnika «Trzcionka»” na stronie GCKSiR w Świlczy