Trzeciak
Trzeciak (ternar) – polska srebrna moneta bita za czasów Władysława Jagiełły, a następnie za Zygmunta I Starego i Zygmunta III Wazy. Wartością była równa trzem denarom, trzeciej części półgrosza albo połowie szeląga.
W reformie z 1396–1397 zastąpiła stary zdewaluowany kwartnik, którego wartość spadła z ćwierci skojca (czyli połowy grosza) do szóstej części grosza[1][2]. Dewaluacja mocno skomplikowała przeliczenia międzymonetarne (kwartnik wart był 8/3 denara), dlatego w 1398 r. przeprowadzono wymianę monet na nowe; skorygowano jednocześnie kurs grosza obrachunkowego z 16 na 18 denarów. Odtąd półgrosz wart był 9 denarów, a „mały kwartnik” 3 denary, co spowodowało przemianowanie go na ternar, czyli trzeciak. Wytwarzanie ternarów Jagiełły odbywało się w Krakowie, a zakończyło między 1407 a 1414 r.
Do trzeciaka powrócił następnie Zygmunt I Stary w okresie reformy monetarnej z lat 1526–1535. Pierwsza ordynacja mennicza z 15 października 1526 r. wprowadzała ternar jako 1/180 złotego polskiego: 1 złoty polski obrachunkowy = 10 trojaków = 30 groszy = 60 półgroszy = 90 szelągów (pruskich) = 180 ternarów. Szelągi stosowano tylko w Prusach, a ternary tylko w Koronie, ale związano je stałą relacją 2 ternary = 1 szeląg. Ternar ważył 0,57 g srebra próby 180 i produkowany był w mennicy krakowskiej w latach 1526–1529 i 1545–1548.
Zygmunt III Waza powrócił do ternara w ramach reformy z 1623 r. – jego trzeciak koronny również ważył 0,57 g srebra, ale o próbie obniżonej do 78.
Na Śląsku monety o tej nazwie używano jeszcze w XVII i XVIII wieku; dzieliła się na 3 halerze i była produkowana wyłącznie z miedzi. Ostatnia emisja pochodziła z 1809 r. z wrocławskiej mennicy Fryderyka Wilhelma III.
Rzymski ternarius albo triens był trzecią częścią asa[3].
Zobacz też
Przypisy
- ↑ 1386-1434 Ternary (trzeciaki), półgrosze – Władysława Jagiełły i denary Warneńczyka. Historia Pieniądza. [dostęp 2014-01-24].
- ↑ Encyklopedia pieniądza minisłowniczek. [dostęp 2014-01-24].
- ↑ Latin definition for: ternarius, ternarii. [dostęp 2014-01-24].
Bibliografia
- Adam Dylewski: Od denara do złotego. Dzieje pieniądza w Polsce. Warszawa 2012.
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.