Tyflografika

Tyflografika (także: rysunek dla niewidomych, rysunek wypukły, rysunek Brajlowski, rysunek dotykowo dostępny[1]; od gr. typhlos – ślepy, niewidomy) – graficzne odwzorowanie i przedstawienie określonej rzeczywistości przy zastosowaniu odpowiedniej skali i proporcji, w sposób dostępny dla człowieka za pomocą zmysłu dotyku. Odwzorowanie takie pozwala osobom niewidomym poznawać, rozumieć i odwzorowywać rzeczywistość[1][2][3].

Kompleksowe rozwiązanie dla osób niewidomych: połączenie tyflografiki (tyflomapa Ronda Kaponiera w Poznaniu) ze ścieżką fakturalną doprowadzającą do konkretnych punktów – wind, schodów ruchomych i przystanków komunikacji publicznej

Charakterystyka i historia

Tyflografiki są wykorzystywane w różnych dziedzinach funkcjonowania człowieka ze schorzeniem wzroku, w szczególności zaś, jako pomoce edukacyjne, w nauce orientacji przestrzennej i samodzielnego poruszania się, a także w uatrakcyjnianiu możliwości spędzania czasu wolnego[4].

Polska literatura naukowa nie prezentuje obecnie precyzyjnej definicji tyflografiki[1]. Pierwszy w Polsce, wyczerpujący dokument Zasady tworzenia i adaptowania grafiki dla uczniów niewidomych został zatwierdzony przez Ministerstwo Edukacji Narodowej w 2011 i powstał na podstawie projektu siostry Elżbiety Więckowskiej. W pracach nad jego tworzeniem uczestniczyli eksperci z większości polskich Specjalnych Ośrodków Szkolno-Wychowawczych zgromadzeni na konferencji Dotykam świat – tyflografika w Bydgoszczy[5].

Odpowiedniki tyflografik istniały już przed pojawieniem się nowoczesnych prądów tyflopedagogicznych, jako intuicyjne próby efektywnego kontaktu i edukacji osób niewidzących[1]. Bardziej profesjonalne tyflografiki zaczęły powstawać w latach 60. XX wieku, kiedy to dostrzeżono specyficzne potrzeby osób z dysfunkcjami wzroku. Rysunki z tamtych czasów przeznaczone były nie tylko dla osób niewidomych, ale też słabowidzących[3].

Prowadzone są obecnie prace badawcze nad połączeniem obrazu dotykowego z dźwiękiem. Osoba poznająca rysunek, przesuwając palcem po jego powierzchni, generuje dotykiem pliki dźwiękowe z informacjami uzupełniającymi obraz[1].

Podział

Tyflografiki podzielić można na tworzone dla osób niewidomych oraz tworzone przez osoby niewidome. Mogą to być odwzorowania tłoczone w różnych materiałach (np. karton, preszpan, plastik, blacha), haftowane, drukowane w sposób wypukły, uwypuklane na papierze pęczniejącym, układane z gotowych elementów magnetycznych lub samoprzylepnych, wykonywane technologią płukania polimerowego, czy też powstające dynamicznie na ekranach dotykowych lub nanoszone na dłoń osoby niewidomej. Odmianą tyflografiki są też wydruki 3D[5]. W tym kontekście rysunki wypukłe podzielić można na tworzone ręcznie lub mechanicznie, trwałe i nietrwałe, a także powtarzalne i niepowtarzalne[1].

Odmianą tyflografiki jest tyflomapa.

Cechy użytkowe

Według zasad sformułowanych w 2011 tyflografiki powinny być: czytelne, atrakcyjne i przyjemne w dotyku, zawierające umowny znak orientacyjny co do położenia góra-dół oraz nie zawierające ozdobników, a tylko konkretną wiedzę (ozdobniki są dla osób niewidzących przeszkodą w czytaniu). W tematycznych zbiorach grafik należy zachowywać te same oznaczenia poszczególnych elementów przez określone znaki, linie i faktury. Jeśli dwa lub więcej punktów, kresek czy innych kształtów ma tworzyć jeden znak graficzny, to ich odległości powinny wynosić ok. 2,4 mm[5].

Galeria

1
Stary Rynek w Poznaniu w formie tyflografiki
2
Tyflomapa dworca autobusowego w Unnie
3
Druk wypukły (tyflomapa Francji)

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ a b c d e f Marek Jakubowski, TYFLOGRAFIKA. Historia i współczesność. Metody i technologie, materiały konferencyjne, OSW dla Dzieci Niewidomych w Owińskach, 2005
  2. ↑ Marek Jakubowski, Tyflografika w rękach mojego dziecka, w: red. Joanna Witczak-Nowotna, Wspomaganie uczniów z dysfunkcją wzroku w szkołach ogólnodostępnych. Wybrane zagadnienia, Biuro ds. Osób Niepełnosprawnych Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa, 2010, s. 41, ISBN 978‐83‐920140‐2‐7
  3. ↑ a b Marek Jakubowski, Tyflografika – historia i współczesność, metody i technologie
  4. ↑ Monika Dargas-Miszczak, Katarzyna Gajewska, Łucja KornaszewskaAntoniuk, Katarzyna Lipka-Szostak, Monika Pacholec, Katarzyna Sekutowicz, Jan Szuster, Robert Więckowski, I WSZYSTKO JASNE! Jak prowadzić szkolenie, gdy w grupie jest osoba z dysfunkcją wzroku, Stowarzyszenie Trenerów Organizacji Pozarządowych, Warszawa, 2015, s. 25
  5. ↑ a b c Lech Kolasiński, Dotykowe materiały dydaktyczne dla osób słabowidzących i niewidomych na przykładzie Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, Akademia Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie, Wydział Form Przemysłowych, Kraków 2018, s. 47

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya