Undekan

Undekan
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny

C11H24

Inne wzory

CH3(CH2)9CH3

Masa molowa

156,31 g/mol

Wygląd

bezbarwna ciecz

Identyfikacja
Numer CAS

1120-21-4

PubChem

14257

Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Multimedia w Wikimedia Commons

Undekan, C11H24 – organiczny związek chemiczny z grupy alkanów.

Posiada potencjalnie 159 izomerów strukturalnych, nazywanych tradycyjnie undekanami. Według nomenklatury IUPAC nazwę undekan ma jedynie izomer liniowy, zwany zwyczajowo n-undekanem – pozostałe natomiast rozgałęzione izomery są alkilowymi pochodnymi niższych alkanów.

Undekan jest łagodnym feromonem płciowym dla motyli nocnych oraz niektórych gatunków karaczanów, natomiast u wielu gatunków mrówek jest przekaźnikiem sygnału ostrzegawczego[4]. W chromatografii gazowej stosowany jest w charakterze wzorca wewnętrznego[5] oraz jako składnik roztworów służących do ewaluacji kapilarnych kolumn chromatograficznych[6]. W kombinacji z tridekanem i innymi ciekłymi alkanami pochodzącymi z ekstraktów roślinnych jest stosowany jako emolient zastępujący syntetyczne oleje silikonowe w kremach i innych środkach kosmetycznych[7].

Izomery undekanu

 Osobny artykuł: Lista izomerów undekanu.

Przypisy

  1. ↑ CRC Handbook of Chemistry and Physics, William M. Haynes (red.), wyd. 97, Boca Raton: CRC Press, 2016, ISBN 978-1-4987-5429-3, OCLC 961861918 (ang.).
    1. ↑ a b c d S. 3-544.
    2. ↑ S. 5-166.
    3. ↑ a b c S. 6-82.
    4. ↑ S. 6-247.
    5. ↑ S. 6-194.
    6. ↑ a b S. 16-31.
  2. ↑ Undecane [PDF] [online], karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich, 13 stycznia 2023, numer katalogowy: U407 [dostęp 2025-01-28].
  3. ↑ Undecane [PDF] [online], karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich, numer katalogowy: U407 [dostęp 2018-03-05] (ang.). (przeczytaj, jeśli nie wyświetla się prawidłowa wersja karty charakterystyki)
  4. ↑ B. Hölldobler, E.O. Wilson, The Ants, Harvard University Press, 1990, s. 287, ISBN 0-674-04075-9.
  5. ↑ Manual on Hydrocarbon Analysis, E.W. Drews (red.), wyd. 6, Baltimore: ASTM, 1998, s. 784, ISBN 0-8031-2080-X.
  6. ↑ Eugene F. Barry, Robert L. Grob, Columns for Gas Chromatography: Performance and Selection, Heboken: John Wiley & Sons, 2007, s. 118, ISBN 978-0-471-74043-8.
  7. ↑ Valentin Goussard, Jean-Marie Aubry, Véronique Nardello-Rataj, Bio-based alternatives to volatile silicones: Relationships between chemical structure, physicochemical properties and functional performances, „Advances in Colloid and Interface Science”, 304, 2022, s. 102679, DOI: 10.1016/j.cis.2022.102679.
n-Alkany
Niższe alkany (C1–C10)
Wyższe alkany (>C10)

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya