Urceolina

Urceolina
Ilustracja
Urceolina formosa
Systematyka[1][2]
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

liliopodobne (≡ jednoliścienne)

Rząd

szparagowce

Rodzina

amarylkowate

Rodzaj

Urceolina

Nazwa systematyczna
Urceolina Rchb.
Consp. Regn. Veg.: 61 (1828)[3]
Typ nomenklatoryczny

Urceolina urceolata (Ruiz & Pav.) Asch. & Graebn.[4]

Systematyka w Wikispecies
Multimedia w Wikimedia Commons

Urceolina Rchb. – rodzaj roślin z rodziny amarylkowatych. Obejmuje 25 gatunków, występujących naturalnie w północno-zachodniej Ameryce Południowej, na terenie Boliwii, północnej Brazylii, Kolumbii, Ekwadoru i Peru oraz w Ameryce Środkowej, na terenie Kostaryki, Gwatemali i Panamy. Uprawiana ze względu na atrakcyjne kwiaty, a występujące naturalnie w Peru, Urceolina amazonica została introdukowana w Ameryce Środkowej na obszarze do środkowego Meksyku, na wyspy Karaibów, Wyspę Wniebowstąpienia, Wyspy Salomona i na Cejlon[3].

Morfologia

Budowa U. urceolata

Wieloletnie, cebulowe rośliny zielne. Liście ogonkowe o szerokiej blaszce liściowej, wypuszczane po przekwitnięciu lub trwałe. Białe, żółte lub pomarańczowe, niekiedy wonne kwiaty zebrane po 5-10 w kwiatostan, wyrastający na pełnym głąbiku, wspartym dwiema wolnymi podsadkami. Okwiat promienisty, w kształcie urny lub dzwonkowaty. Listki okwiatu wpierw zrośnięte w długą, wąskocylindryczną rurkę, następnie rozchylone. U niektórych gatunków obecny jest wydatny przykoronek. Pręciki o nitkowatych lub szydłowatych, prostych nitkach. Szyjka słupka zakończona jest główkowatym lub trójklapowanym znamieniem. Owocami są zielone, zielonkawożółte lub pomarańczowe torebki, zawierające elipsoidalne lub cylindryczne i lekko zagięte nasiona o gładkiej lub chropowatej, czarnej, niebieskiej lub brązowej łupinie[5].

Systematyka

Urceolina amazonica
Pozycja systematyczna
Rodzaj z plemienia Stenomesseae (Eucharideae), podrodziny amarylkowych Amaryllidoideae z rodziny amarylkowatych Amaryllidaceae[6].
Wykaz gatunków[3]

Nazewnictwo

Etymologia nazwy naukowej
Nazwa rodzaju jest zdrobnieniem łacińskiego słowa urceolus, oznaczającego w kształcie urny, i odnosi się do kształtu kwiatów tych roślin[7].
Synonimy nomenklaturowe[3]
  • Urceolaria Herb., Appendix: 28 (1821), nom. illeg. (bazonim)
Synonimy taksonomiczne[3]
  • Leperiza Herb., Appendix: 41 (1821)
  • Collania Schult. & Schult.f. in J.J.Roemer & J.A.Schultes, Syst. Veg., ed. 15 bis 7: 893 (1830)
  • Pentlandia Herb., Edwards's Bot. Reg. 25: t. 68 (1839)
  • Eucharis Planch. & Linden, Cat. Gén. 8: 3 (1853)
  • Microdontocharis Baill., Bull. Mens. Soc. Linn. Paris 2: 1134 (1894)
  • Pseudourceolina Vargas, Bol. Fac. Ci. Univ. Cuzco 1: 7 (1960)
Homonimy
Nazwę Urceolina Tuck nadano również workowcom z rodziny Agyriaceae (obecnie synonim Orceolina Hertel)[8].

Zagrożenie

Gatunki U. ayacucensis i U. robledoana są krytycznie zagrożone, a U. microcrater zagrożony wyginięciem[9].

Zastosowanie

Kwiaty Urceolina amazonica
Rośliny lecznicze
Urceolina amazonica zawiera 13 alkaloidów amarylkowych, w tym likorynę, izminę, trisferydynę, tazetynę, galantaminę, hemantaminę i wittatynę. Trzy alkaloidy są specyficzne dla tego gatunku i nie są znane ich inne naturalne źródła: 7-metoksyoksoanina, 6-O-metylopretazetyna i apohemantamina[10].
Rośliny ozdobne
Urceolina amazonica (niekiedy spotykana pod starą nazwą Eucharis amazonica), zwana lilią amazońską, o pięknych, dużych, białych kwiatach z przykoronkiem, przypominające kwiaty narcyza, uprawiany jest jako ozdobna roślina ogrodowa lub pokojowa. Wymaga stanowiska zacienionego i bogatej w składniki organiczne, wilgotnej gleby. Zimą rośliny należy przesuszyć, aby pobudzić kwitnienie. Lepiej kwitnie mając mało miejsca, w doniczce albo w dużych kępach[11].

Przypisy

  1. ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. ↑ Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-02-18] (ang.).
  3. ↑ a b c d e Plants of the World Online. The Royal Botanic Gardens, Kew, 2019. [dostęp 2021-03-02]. (ang.).
  4. ↑ Farr E. R., Zijlstra G. (ed.): Index Nominum Genericorum (Plantarum). Smithsonian Institution, 1996–. [dostęp 2021-03-02]. (ang.).
  5. ↑ A.W. Meerow, D.A. Snijman: Amaryllidaceae. W: Klaus Kubitzki: The Families and Genera of Vascular Plants. T. 3: Flowering Plants. Monocotyledons: Lilianae (except Orchidaceae). Berlin Heidelberg: Springer-Verlag, 1998, s. 106. DOI: 10.1007/978-3-662-03533-7. ISBN 978-3-662-03533-7. (ang.).
  6. ↑ USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. 2020. Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy). National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland. [dostęp 2021-03-02]. (ang.).
  7. ↑ David Gledhill: The names of plants. Wyd. 4. Cambridge University Press, 2008. ISBN 978-0-511-47376-0.
  8. ↑ Global Biodiversity Information Facility (GBIF) Backbone Taxonomy. GBIF Secretariat. [dostęp 2021-03-02]. (ang.).
  9. ↑ El libro rojo de las plantas endémicas del Perú. Revista Peruana de Biologia, 2006. [dostęp 2021-03-02]. (ang.).
  10. ↑ Fabio Cabezas, Arnoldo Ramírez, Francesc Viladomat, Carles Codina i inni. Alkaloids from Eucharis amazonica (Amaryllidaceae). „CHEMICAL & PHARMACEUTICAL BULLETIN”. 51 (3), s. 315–317, 2003. Pharmaceutical Society of Japan. DOI: 10.1248/cpb.51.315. ISSN 0009-2363. (ang.). 
  11. ↑ Edward F. Gilman: FPS198/FP198: Eucharis amazonica Amazon Lily, Eucharist Lily. 2015-05-27. [dostęp 2021-03-02]. (ang.).

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya