VOLMET

VOLMET – usługa przekazywania informacji meteorologicznej dla statków powietrznych w locie, przewidziana w standardach ICAO i wdrażana zgodnie z ustaleniami regionalnymi^[1]. Usługa jest realizowana m.in. w formie cyklicznych lub ciągłych emisji głosowych (VOLMET broadcast) na wyznaczonych częstotliwościach radiowych, typowo w pasmach HF i VHF^[1][2]. Zapewnia załogom dostęp do aktualnych meldunków i prognoz dla wybranych lotnisk oraz – zależnie od ustaleń regionalnych – także ostrzeżeń meteorologicznych (SIGMET(inne języki))^[1][2]. Obok emisji głosowych standardy ICAO przewidują również wariant cyfrowej transmisji danych (D-VOLMET)^[1].

Nazwa VOLMET wywodzi się z języka francuskiego, od słów vol (lot) oraz météo (pogoda)^[2].

VOLMET jest usługą przewidzianą w przepisach ICAO, która może być realizowana m.in. w formie emisji głosowych z naziemnych stacji radiowych (cywilnych i wojskowych)^[1][2]. W standardach ICAO wyróżnia się emisje ciągłe (typowo w paśmie VHF) oraz planowe (typowo w paśmie HF)^[1]. Dostępność, konfiguracja oraz zakres przekazywanych produktów są ustalane regionalnie (m.in. poprzez wyznaczanie lotnisk i rejonów odpowiedzialności, dla których informacje są udostępniane)^[1]. W części państw tradycyjne emisje VOLMET (np. VHF VOLMET) bywają ograniczane lub zawieszane, wskazując na zastąpienie ich innymi źródłami informacji pogodowej dla statków powietrznych w locie^[3].

W ramach emisji VOLMET przekazuje się przede wszystkim:

• bieżące meldunki meteorologiczne z lotnisk (METAR, a w razie potrzeby również SPECI), zawierające m.in. dane o wietrze, widzialności (w tym RVR, gdy dotyczy), zjawiskach bieżących, zachmurzeniu, temperaturze i ciśnieniu (QNH)^[1].
• prognozy terminalowe (TAF) (w emisjach planowych, jeżeli przewidziano to w ustaleniach regionalnych)^[1].
• informacje o zjawiskach istotnych (SIGMET(inne języki)) w danym rejonie odpowiedzialności (w emisjach planowych, jeżeli przewidziano to w ustaleniach regionalnych)^[1].

Komunikaty są przygotowane w formacie zgodnym z międzynarodowymi standardami meteorologicznymi i lotniczymi^[1][4]. W praktyce stosuje się zautomatyzowane emisje głosowe; rozwiązania techniczne mogą wykorzystywać zarówno odtwarzanie wcześniej nagranych komunikatów, jak i generowanie mowy na podstawie danych tekstowych (synteza mowy)^[2][5][6].

Stacje obsługujące emisje VOLMET nadają listę portów lotniczych, dla których regularnie transmitowane są meldunki i prognozy^[2]. Emisje planowe w paśmie HF prowadzi się według opublikowanego harmonogramu; pięciominutowe interwały mogą być przypisywane poszczególnym stacjom w celu uniknięcia nakładania się transmisji na tej samej częstotliwości^[2]. Emisje ciągłe w paśmie VHF są zazwyczaj nadawane w pętli, aktualizując komunikaty w miarę zmiany sytuacji pogodowej^[2].

Emisje VOLMET są organizowane i koordynowane regionalnie; szczegółowa kolejność przekazywania informacji oraz czas nadawania są określane w ustaleniach regionalnych (m.in. przez wyznaczanie sekwencji i czasu emisji)^[1][2]. Dla części służb stosuje się rozwiązania zautomatyzowane, nadające w regularnych odstępach komunikaty meteorologiczne dla wielu lotnisk (Automatic VOLMET Broadcast System)^[5].

Usługa VOLMET jest jednym z narzędzi wykorzystywanych przez załogi statków powietrznych do bieżącej oceny warunków meteorologicznych na trasie oraz w rejonie lotnisk docelowych i zapasowych, w tym zwłaszcza podczas lotów długodystansowych (np. nad obszarami morskimi)^[7][8]. Uzyskane dane mogą wpływać na decyzje operacyjne w locie, w tym dotyczące odchyleń trasy, warunków przylotu oraz strategii paliwowych^[8][7].

Stały dostęp do zaktualizowanych meldunków (np. METAR, TAF) oraz informacji SIGMET może wspierać podejmowanie decyzji o odchyleniach trasy w sytuacjach zagrożeń meteorologicznych (np. rozległe zjawiska konwekcyjne, cyklony tropikalne, chmury popiołu wulkanicznego), przy czym SIGMET jest przeznaczony m.in. do przekazywania statkom powietrznym w locie (także przez kanały VOLMET/D-VOLMET, jeżeli przewidziano to w danym regionie)^[1][9]. Dostępność aktualizacji meteorologicznych w locie jest wskazywana jako jeden z elementów wspierających podejmowanie decyzji operacyjnych i bezpieczeństwo lotu^[8].

Poniższe zestawienie obejmuje niektóre stacje/emisje VOLMET wykazane w publicznie dostępnych publikacjach lotniczych i materiałach instytucji lotniczych/meteorologicznych (stan wg źródeł dostępnych 2026-02-25); dostępność usług może ulegać zmianom (np. na podstawie NOTAM)^{[10][11][12][13][14][15][16][17][18][19][20][21]}.

D-VOLMET (Data link-VOLMET) to usługa informacji meteorologicznej dla statków powietrznych w locie realizowana drogą łącza danych (data link)^[1]. Zgodnie ze standardami ICAO usługa D-VOLMET obejmuje przekazywanie aktualnych meldunków METAR i SPECI, a także innych produktów meteorologicznych (m.in. TAF i SIGMET oraz – zależnie od dostępności – AIRMET i specjalnych raportów z powietrza nieuwzględnionych w SIGMET), przy czym wybór lotnisk i rejonów (FIR), dla których informacje te są udostępniane, jest ustalany regionalnie^[1]. W praktyce operacyjnej aktualizacje meteorologiczne w locie mogą być dostarczane zarówno przez emisje głosowe VOLMET, jak i przez łącza danych (D-VOLMET), zależnie od wyposażenia statku powietrznego i dostępności usług w danym rejonie^[7][8].

W dokumentach AIP/AIC wskazuje się możliwość realizacji usług D-VOLMET z wykorzystaniem systemów łączności danych stosowanych w lotnictwie, w tym rozwiązań opartych na ACARS (zgodnych z AEEC/ARINC 623)^[22].