Velbastaður

Velbastaður
Ilustracja
Norðuri á Heyggi w Velbastaður.
Państwo

 Dania

Terytorium zależne

 Wyspy Owcze

Region

Streymoy

Gmina

Tórshavnar kommuna

Populacja (1.01.2016)

 

• liczba ludności

223

Kod pocztowy

FO-176

Położenie na mapie Wysp Owczych
Mapa konturowa Wysp Owczych, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Velbastaður”
Ziemia61°59′05″N 6°51′02″W/61,984722 -6,850556
Multimedia w Wikimedia Commons

Velbastaður (duń. Velbestad, IPA: vɛlbaˌstɛavʊɹ) – miejscowość na Wyspach Owczych archipelagu wysp wulkanicznych, położonym na Morzu Norweskim, który stanowi duńskie terytorium zależne. Administracyjnie leży w gminie Tórshavn. We wsi zamieszkuje 223 osoby[1].

Pochodzenie nazwy

Jeden z domów w Velbastaður
Pola przy Velbastaður
Znaczek pocztowy autorstwa Jógvana Waagsteina przedstawiający Úti á Heyggi w Velbastaður w 1917 roku

Velbastaður jest jedyną miejscowością na Wyspach Owczych, w której nazwie występuje przyrostek -staður, oznaczający miejsce. Pierwsza część nazwy może się natomiast odnosić do staronordyjskiego określenia pogańskiej świątyni (Vé), co można odnaleźć także w innych mianach miejscowości na terenie Skandynawii, jak Vebbestad oraz Veibust w Norwegii[2]. Wieś ta znajduje się w centrum archipelagu, w pobliżu zarówno miejsca zgromadzeń lokalnego tingu - Tórshavn, jak i późniejszego centrum religijnego - Kirkjubøur, co przemawia za potencjalną lokalizacją pogańskiej świątyni właśnie w Velbastaður.

Położenie

Miejscowość znajduje się na południowo-zachodnim wybrzeżu wyspy Streymoy, nad wodami cieśniny Hestsfjørður, za którą widoczne są dwie kolejne wyspy - Hestur i Koltur[3][4]. Na północny zachód od Velbastaður znajduje się wzniesienie ze szczytem Fjallið (417 m n.p.m.), a na północny wschód Tvørfelli (273 m n.p.m.)[3]. Kolejne wzniesienie znajduje się na zachód[3][5]. Przez wieś przepływa niewielka rzeka, zwana Mígandalsá[3]. Miejscowość składa się z dwóch większych części - Norðuri á Heyggi i Úti á Heyggi oraz mniejszej á Steinum[3].

Informacje ogólne

Populacja

Według szacunków z 1 stycznia 2016 roku wieś zamieszkuje 223 mieszkańców[1]. W 1985 liczba ta wynosiła 92. Od tamtej pory rozpoczął się przyrost populacji Velbastaður do 97 osób w 1986, 125 w 1988 i 135 w 1989[1]. Następnie liczba mieszkańców zaczęła maleć do 130 ludzi w 1991 i ponownie wzrosła do 138 w 1993. Był to jednak krótkotrwały przyrost i populacja ponownie zaczęła maleć, głównie z powodu kryzysu gospodarczego, który miał miejsce na Wyspach Owczych w latach 90. XX wieku. W 1995 mieszkało tam 130 osób, a w 1997 126[1]. Od tamtej pory liczba osób zamieszkujących Velbastaður rośnie z krótkimi okresami spadku (2000, 2008, 2013–2014). Powyżej 150 mieszkańców odnotowano po raz pierwszy w roku 2004 (153 osoby), a ponad 200 w 2011 (214)[1].

Współczynnik feminizacji w miejscowości wynosi prawie 91 kobiet na 100 mężczyzn[1]. 33,7% mieszkańców stanowią osoby poniżej osiemnastego roku życia, a ludzie w wieku poprodukcyjnym niemal 9%[1].

Ludność Velbastaður w latach 1985–2016
Źródło: [1]

Transport

Przez miejscowość przebiega droga numer 12, która rozpoczyna swój bieg w Kirkjubøur i kończy go w Tórshavn[3]. Do Velbastaður dociera także trasa numer 58 z Syðradalur[3]. Przez miejscowość przebiega trasa autobusu linii 101 państwowego przedsiębiorstwa transportowego Strandfaraskip Landsins, jednak nie ma tam przystanku[6].

Historia

Miejscowość uznawana jest za jedną z najstarszych na Wyspach Owczych, co potwierdzają znaleziska archeologiczne[7][8]. Obecnie większość miejsc zamieszkałych w czasach wikingów została pochłonięta przez morze. W 2016 roku w czasie wykopalisk archeologicznych na terenie wsi odnaleziono fragment anglosaskiego srebrnego feninga z czasów Edwarda Starszego[9]. Na pewien czas wieś została opuszczona po tym, jak większość jej mieszkańców zginęła w 1349 podczas plagi czarnej śmierci[10]. Po raz pierwszy nazwa miejscowości pojawia się w źródłach pisanych w Jarðarbókin z 1584 roku, jako Valbøsted[11][12].

W 1776 roku Velbastaður odbyły się pierwsze na Wyspach Owczych badania archeologiczne, prowadzone przez Nicolaia Mohra oraz Jensa Christiana Svabo[13]. Nie przyniosły jednak one wielu rezultatów.

Od 1986 roku w miejscowości działa centrum leczenia alkoholizmu, zwane Heilbrigdid[10]. Mieszczą się tam także dwie szkoły oraz przedszkole.

Urodzeni w Velbastaður

Przypisy

  1. ↑ a b c d e f g h Population by sex, age and village/city, 1th January (1985-2016). Hagstova. [dostęp 2017-02-19]. (ang.).
  2. ↑ Karl Gustav Ljunggren. Kirkjubøur, Velbastaður og Tórshavn. „Fróðskaparrit”. 4, s. 9-11, 1955. Tórshavn: Mentunargrunnur Føroya Løgtings. [dostęp 2017-02-20]. (far.). 
  3. ↑ a b c d e f g Vis kort – Færøerne. Trap5.dk. [dostęp 2017-02-19]. (duń.).
  4. ↑ Kortal. Kortal.fo. [dostęp 2017-02-19]. (ang. • far. • duń.).
  5. ↑ Fjøll í Føroyum. Umhørvisstovan. [dostęp 2017-02-19]. (far.).
  6. ↑ 101 Tórshavn - Gl.rætt. Strandfaraskip Landsins. [dostęp 2017-02-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-01-15)]. (ang. • far.).
  7. ↑ Arne Thorsteinsson. Forn búseting í Føroyum. „Fróðskaparrit”. 26, s. 54-80, 1978. Tórshavn: Mentunargrunnur Føroya Løgtings. [dostęp 2017-02-19]. (far.). 
  8. ↑ Velbastaður. Tórshavnar kommuna. [dostęp 2017-02-19]. (far.).
  9. ↑ Funnu 1.100 ára gamal mynt á Velbastað. „Vikublaðið”, s. 6, 2016-09-19. [dostęp 2017-02-20]. (far.). 
  10. ↑ a b Velbastaður. FaroeIslands.dk. [dostęp 2017-02-19]. (ang. • duń. • wł.).
  11. ↑ Jarðarbókin 1584. History.fo, 2012-07-20. [dostęp 2017-02-19]. (far.).
  12. ↑ Kári Thorsteinsson: Hvussu gomul er bygdin. Heimabeiti.fo. [dostęp 2017-02-19]. (far.).
  13. ↑ Carl Frederik Bricka: Dansk biografisk Lexikon. Cz. XI: Bind. Maar - Müllner. Kopenhaga: Gyldendalske Boghandels Forlag, 1897, s. 344-345. [dostęp 2017-02-20]. (duń.).

Linki zewnętrzne

  • Velbastaður. FaroeIslands.dk. [dostęp 2017-02-19]. (ang. • duń. • wł.).
Gmina Thorshavn

Położenie gminy Thorshavn

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya