Vergaut

Portret mumiowy chłopca, Egipt rzymski, 150–250 r. n.e. Detal przedstawiający wianek namalowany przy użyciu vergaut[1].

Vergaut – historyczny zielony pigment, uzyskiwany przez mieszanie pigmentów niebieskich i żółtych. Najczęściej były to: indygo (lub jego europejski odpowiednik – pastel) w połączeniu z aurypigmentem (żółtym siarczkiem arsenu). Pigment ten stanowił alternatywę dla zieleni miedziowej (grynszpanu) i był szeroko stosowany przez średniowiecznych artystów, zwłaszcza w iluminacjach manuskryptów[2].

Skład i warianty

Vergaut to określenie różnych matowozielonych farb mieszanych. Ich warianty zostają wymienione w przypisywanym Herakliuszowi dziele Liber de coloribus et artibus Romanorum (ok. 950). Barwniki mieszane dają następujące możliwości:

  • aurypigment z lazurem (ultramaryną) jasnoszarą oliwkową zieleń;
  • aurypigment z indicum (indygo) ciemną zieleń;
  • ocrum z indicum ciemną zieleń mchu;
  • viride z indicum niebieską zieleń morską[3].

W traktacie Il Libro dell'Arte (1437[4]) Cennino Cennini wymienia sposoby uzyskania zieleni przez zmieszanie:

Zastosowanie i znaczenie

Vergaut był ceniony za swoją stabilność i intensywność koloru. W iluminacjach manuskryptów często stosowano go do przedstawiania szat, roślinności (np. w miniaturach perskich rękopisów vergaut był często zarezerwowany tylko dla liści[6]) oraz innych elementów wymagających zielonego pigmentu. Jego stosowanie było szczególnie popularne w średniowiecznej Europie, zarówno w tradycji zachodniej, jak i wschodniej.

Wybrane przykłady identyfikacji w sztuce

Księga z Kells, VIII w., miniatura przedstawiająca symbole czterech Ewangelistów, folio 129v

Księga z Kells

Badania przeprowadzone w latach 2004–2006 przy użyciu spektroskopii ramanowskiej na Księdze z Kells (Trinity College Dublin MS 58) ujawniły obecność vergaut, będącego mieszaniną aurypigmentu i indygo. Spośród 88 analizowanych miejsc z zielonym pigmentem, 59 wykazało charakterystyczne piki dla obu składników:

  • aurypigment: około 297, 315, 359 i 386 cm⁻¹
  • Indygo: około 550, 604 i 1585 cm⁻¹

Przykładem zastosowania vergaut jest iluminacja przedstawiająca orła na folio 129v, gdzie zielony pigment na głowie ptaka został zidentyfikowany jako mieszanina aurypigmentu i indygo. Spektroskopia Ramanowska potwierdziła obecność obu składników w tym obszarze[7].

MS Latin 8849

Vergaut, jako mieszankę indygo i aurypigmentu rozpoznano na miniaturze w ciemnozielonej szacie św. Mateusza Ewangelisty[8] namalowanej na pergaminowej karcie (folio 18v) z rękopisu MS Latin 8849 z Bibliothèque nationale. Analiza pigmentów i barwników została przeprowadzona za pomocą spektrometrii fluorescencji rentgenowskiej (XRF) oraz spektrofotokolorymetrii[9].

Islamskie rękopisy

Vergaut rozpoznano w atramentach z islamskich rękopisów z okresu XVI-XVIII wieku. Badania przeprowadzone przy użyciu spektroskopii Ramana oraz skaningowej mikroskopii elektronowej (analizy SEM-EDX) pozwoliły na identyfikację różnych pigmentów mineralnych i organicznych używanych przez kaligrafów i iluminatorów[10].

Uwagi konserwatorskie

Aurypigment, będący składnikiem vergaut, jest toksyczny i może wchodzić w reakcje z innymi pigmentami, co wpływa na trwałość dzieła. Z tego powodu konserwatorzy muszą zachować ostrożność podczas pracy z dziełami zawierającymi ten pigment[11].

Przypisy

  1. ↑ Green Pigments: Exploring Changes in the Egyptian Color Palette through the Technical Study of Roman-Period Mummy Shrouds [online], Mummy Portraits of Roman Egypt: Emerging Research from the APPEAR Project, 25 sierpnia 2020 [dostęp 2025-05-28] (ang.).
  2. ↑ Vergaut - CAMEO [online], cameo.mfa.org [dostęp 2025-05-28].
  3. ↑ Max Doerner, Thomas Hoppe, Aleksandra Krupska, Krzysztof Żak, Materiały malarskie i ich zastosowanie, Wydanie I, Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 2017, s. 365-366, ISBN 978-83-213-4943-5 [dostęp 2025-05-28].
  4. ↑ Cennino Cennini | Renaissance Art, Frescoes & Manuscripts | Britannica [online], www.britannica.com [dostęp 2025-05-28] (ang.).
  5. ↑ Cennino (ca 1370-ca 1440) Cennini, Rzecz o malarstwie, Oficyna Tyszkiewiczów, 1933, s. 30 [dostęp 2025-05-28].
  6. ↑ Stella Panayotova, Deirdre Elisabeth Jackson, Paola Ricciardi, Colour: The art & science of illuminated manuscripts [Exhibition, Cambridge; Fitzwilliam Museum, 30 july to 30 December 2016], wyd. First published, London: Harvey Miller Publishers, 2016, s. 31, ISBN 978-1-909400-56-6 [dostęp 2025-05-28].
  7. ↑ Susan Bioletti, Rory Leahy, John Fields, Bernard Meehan, Werner Blau, The examination of the Book of Kells using micro‐Raman spectroscopy, „Journal of Raman Spectroscopy”, 40 (8), 2009, s. 1043–1049, DOI: 10.1002/jrs.2231, ISSN 0377-0486 [dostęp 2025-05-28] (ang.).
  8. ↑ La fabrique de l'art. Couleurs et matériaux de l'enluminure, AGORHA - Bases de données de l'Institut national d'histoire de l'art, La fabrique de l'art Couleurs et matériaux de l'enluminure, Teresa Knapowska, Institut, Evangiles de Salzbourg, Saint Matthieu écrivant, Paris, BnF, Latin 8849 f.18v [online], 1 kwietnia 2025 [dostęp 2025-05-28].
  9. ↑ RIL 2021-089, Analyses des couleurs du Latin 8849 [online] [dostęp 2025-05-28].
  10. ↑ Vinka Tanevska i inni, Spectroscopic analysis of pigments and inks in manuscripts: II. Islamic illuminated manuscripts (16th–18th century), „Vibrational Spectroscopy”, 73, 2014, s. 127–137, DOI: 10.1016/j.vibspec.2014.05.008, ISSN 0924-2031 [dostęp 2025-05-28].
  11. ↑ Thomas Delbey i inni, Poisonous books: analyses of four sixteenth and seventeenth century book bindings covered with arsenic rich green paint, „Heritage Science”, 7 (1), 2019, s. 1–18, DOI: 10.1186/s40494-019-0334-2, ISSN 2050-7445 [dostęp 2025-05-28] (ang.).

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya