Vibrato
Vibrato (wł. vibrato ‘drżąco’), wibracja – termin muzyczny, określający regularne, pulsujące, niewielkie zmiany wysokości dźwięku (do około pół tonu, choć najczęściej znacznie mniej).
Vibrato charakteryzują dwa podstawowe parametry: częstość oraz zakres zmian wysokości dźwięku. Używane jest w celach ekspresyjnych w grze na niektórych instrumentach oraz w śpiewie. Uzyskuje się je np. poprzez chwiejne poruszanie lewą dłonią w grze na instrumentach strunowych z gryfem, zmiany ciśnienia wydmuchiwanego powietrza (np. na flecie), poruszanie suwakiem (na puzonie) albo zmiany siły nacisku warg na ustnik czy stroik w grze na niektórych instrumentach dętych, a także za pomocą zmian naprężenia mięśni, uczestniczących w generowaniu głosu w śpiewie (przepona, struny głosowe). Nie na wszystkich instrumentach możliwe jest uzyskanie vibrato (np. na fortepianie, organach piszczałkowych bez tremulanta, stosowanego w niektórych instrumentach dopiero od XVI w., czy na instrumentach perkusyjnych - oprócz wibrafonu).
Vibrato do pierwszej połowy XX w. używane było w muzyce solowej głównie jako sporadyczny ozdobnik (podobnie jak np. tryl), zwłaszcza na dłuższych nutach czy na końcu frazy. Wobec powszechnego dawniej zwyczaju gry non vibrato, w partyturach zaznaczano dźwięki czy fragmenty utworu, które należało wykonać vibrato, np. słownie czy za pomocą falującej linii. Można jednak z dużą dozą pewności sądzić, że było stosowane częściej, gdyż wykonawca miał wówczas dużą swobodę we wprowadzaniu improwizowanych ozdobników i w interpretacji wykonywanego utworu, choć odbywało się to zgodnie z panującą wówczas konwencją. Nadużywanie vibrato (podobnie jak innych ozdobników) było przez krytyków i teoretyków potępiane.
W muzyce zespołowej vibrato raczej nie było stosowane, gdyż uniemożliwia uzyskanie czystego, klarownego dźwięku, zwłaszcza przez śpiewaków czy instrumenty wykonujące unisono jeden głos (różna częstotliwość i amplituda wibracji poszczególnych instrumentów powoduje równoczesne brzmienie dźwięków o różnej, choć zbliżonej wysokości) oraz idealne zestrojenie akordów, co też zmienia wolumen i brzmienie całego zespołu (zamiast wzmacniających wolumen interferencji nakładających się dźwięków i ich składowych harmonicznych oraz powstawania tonów kombinacyjnych w czysto wykonywanych współbrzmieniach, powstają dudnienia).
Aktualnie vibrato w grze na instrumentach smyczkowych i niektórych dętych oraz w śpiewie najczęściej używane jest permanentnie jako podstawowy sposób generowania dźwięku w wykonywaniu muzyki wszystkich epok, nie tylko utworów powstałych w XX wieku. Stąd zastosowanie vibrato jest przedmiotem wielu kontrowersji pomiędzy zwolennikami wykonawstwa muzyki minionych epok, zgodnego z panującą wówczas estetyką i praktykami wykonawczymi, a kontynuatorami tradycji "wibrującego" wykonawstwa XX-wiecznego, których argumentem jest większa w ich rozumieniu ekspresyjność dźwięku. Zwolennicy gry non vibrato, oprócz argumentów historycznych oraz wynikających z akustycznych właściwości dźwięku, prezentują też inne sposoby ekspresyjnego kształtowania pojedynczego dźwięku za pomocą niuansów dynamicznych w jego obrębie, a także różnicowanie ekspresyjne utworów za pomocą licznych, zapomnianych dziś sposobów artykulacji, odkrywanych na nowo na podstawie źródeł historycznych.
W muzyce XX- i XXI-wiecznej – wobec powszechnego zwyczaju gry vibrato – non vibrato jest zaznaczane w partyturze (np. w kwartetach smyczkowych Béli Bartóka). Wprowadza się również zróżnicowanie wymiaru czasowego, wysokościowego i amplitudy vibrato, oznaczając na ogół poszczególne rodzaje vibrato za pomocą różnych linii falistych, umieszczanych ponad zapisem nutowym (np. w niektórych kompozycjach Krzysztofa Pendereckiego i Witolda Szalonka).
Zobacz też
Linki zewnętrzne
- The Vibrato Page. standingstones.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2004-02-16)].
| Artykulacja | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ozdobniki | |||||||||
| Techniki gry |
|
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.