Volumina Legum

7 tomów XVIII-wiecznego wydania Volumina Legum
Tom 7. Volumina Legum wydany w 1860 roku w reedycji Jozafata Ohryzki.

Volumina Legum[1] (łac. Volumina Legum. Leges, statua, constitutiones et privilegia Regni Poloniae, Magni Ducatus Lithuaniae. Omniumque provinciarum annexarum, a commitiis visliciae anno 1347 celebratis usque ad ultima regni comitia – Prawa, konstytucye y przywileie Królestwa Polskiego, Wielkiego Xięstwa Litewskiego y wszystkich prowincyi należących na walnych seymiech koronnych od seymu wiślickiego roku pańskiego 1347 aż do ostatniego seymu) – zbiór polskiego prawa stanowionego, zawierający teksty statutów, przywilejów ziemskich i konstytucji sejmowych od roku 1347 do 1793 (uchwały sejmu grodzieńskiego).

Historia

Dzieło powstało z inicjatywy biskupa kijowskiego Józefa Andrzeja Załuskiego. Rozpoczął on pracę nad chronologicznym i pełnym wydaniem wszystkich polskich praw. O publikacji na bieżąco informowała ówczesna polska prasa np. Kurier Polski, który podobnie jak Volumina Legum drukowany był w drukarni pijarskiej w Warszawie[2].

Dzieło wydania całości praw polskich podjął katolicki zakon pijarów, którzy zajmował się edukacją, wiedzą oraz prowadzeniem szkół i drukarni. Pierwsze sześć tomów, zawierających prawa uchwalone do 1736, opracował i wydał w latach 1732–1739 członek tego zakonu Stanisław Konarski. Pierwszy tom wydano tuż przed sejmem w Warszawie 18 września 1732. Kolejne tomy VII i VIII w 1782 również wydali pijarzy. W Rzeczypospolitej Obojga Narodów nie udało się zrealizować całości przedsięwzięcia. Opublikowano jedynie prawa od XIV wieku do 1736 roku. Dalsze prace przerwały rozbiory Polski.

W okresie Księstwa Warszawskiego Volumina Legum zostały uznane za zbiór autentyczny prawa polskiego[3].

W drugiej połowie XIX wieku prawnik, wydawca i działacz polityczny Jozafat Ohryzko dokonał reedycji pierwszych 8 tomów Volumina Legum i wydał je w latach 1859–1860 wraz z dwoma dodatkowymi tomami inwentarzy. Tom IX ukazał się w 1889 w Krakowie, nakładem Akademii Umiejętności. Umieszczono w nim konstytucje z lat 1782, 1784 i 1786 oraz cały dorobek Sejmu Czteroletniego.

Tom X zawierający ustawy sejmu grodzieńskiego (1793) wydano dopiero w okresie PRL w 1952 w Poznaniu.

Do Volumina Legum opublikowano również kilka naukowych prac, słowników oraz indeksów. W 2012 roku opublikowany został Indeks nazwisk do Volumina Legum Marka Wolińskiego[4].

Zbiór był pierwszym polskim pismem, za które opłacano subskrypcję[5].

Wydane Tomy

Volumina Legum doczekały się kilku edycji. Pierwsze z nich w latach (1732–1782). Opublikowano:

Lata publikacji i zawartość Volumina Legum 1732–1952
Nr tomu Lata Zawartość Rok publikacji
Tom I (1347-1547) Napisany w języku łacińskim obejmuje „Statut Wiślicki” Kazimierza Wielkiego, oraz dzieła prawodawcze innych polskich królów do r. 1547 1732[6]
Tom II (1550-1609) Uchwały sejmowe z tego okresu. 1733[7]
Tom III (1609-1640) 1735[8]
Tom IV (1641-1668) 1737[9]
Tom V (1669-1697) 1738[10]
Tom VI (1697-1736) Zawiera uchwały sejmowe z czasu panowania Augusta II Sasa, „Pakty i przywileje księstwa Kurlandzkiego”, oraz obowiązującą w województwach pomorskich „Korrekturę Pruską”. Uchwały sejmu pacyfikacyjnego za Augusta III z r. 1736 1739[11]
Tom VII (1764-1768) 1782[12]
Tom VIII (1775-1780) 1782[13]
Tom IX (1782-1792) Konstytucje z lat 1782, 1784 i 1786 oraz cały dorobek Sejmu Czteroletniego 1889[14]
Tom X (1793) ustawy sejmu grodzieńskiego (1793) 1952[15]
Inw. t. I (1347-1736) Inwentarz Voluminow legum przedruk wydania XX. Pijarow. Cz. 1, Do tomów I-VI 1860
Inw. t. II (1764-1780) Inwentarz Voluminow legum przedruk wydania XX. Pijarów. Cz. 2, Do tomów VII-VIII 1860

Bibliografia

Przypisy

  1. ↑ Łac. tomy ustaw.
  2. ↑ Wierzbicka 2002 ↓.
  3. ↑ Art. 7 Ustawy przechodniej do Kodeksu Napoleona z dnia 10 października 1809 r. (Dziennik Praw Księstwa Warszawskiego t. II, Nr 14 s. 87n).
  4. ↑ Woliński 2017 ↓.
  5. ↑ Iwona Imańska, Produkcja i rozpowszechnianie druków w Polsce w latach 1697-1763 [dostęp 2021-06-04].
  6. ↑ Praca zbiorowa 1732 ↓.
  7. ↑ Praca zbiorowa 1733 ↓.
  8. ↑ Praca zbiorowa 1735 ↓.
  9. ↑ Praca zbiorowa 1737 ↓.
  10. ↑ Praca zbiorowa 1738 ↓.
  11. ↑ Praca zbiorowa 1739 ↓.
  12. ↑ Praca zbiorowa t. 7 1782 ↓.
  13. ↑ Praca zbiorowa t. 8 1782 ↓.
  14. ↑ Praca zbiorowa 1889 ↓.
  15. ↑ Praca zbiorowa 1952 ↓.
  16. ↑ Przedmowa, [w:] Volumina legum. T.9, 1889, -2-0 (3-5) [dostęp 2019-04-20] (pol.).

Linki zewnętrzne

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya