Wanda Ajdels
| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Data śmierci | |
| Odznaczenia | |
| |
Wanda Ajdels (ur. 22 grudnia 1920 w Radomiu, zm. 8 marca 2004 tamże) – polska Sprawiedliwa wśród Narodów Świata.
Życiorys
Podczas II wojny światowej Wanda z domu Pawłowska mieszkała wraz z rodzicami, Leopoldem i Agnieszką (z domu Tuzimek) przy ul. Prostej 20 w Radomiu. Gdy Niemcy utworzyli getto, ich mieszkanie znalazło się w jego pobliżu. Rodzina pomagała Żydom przemycając jedzenie. Pewnego wieczoru (data nie jest znana) na polu, przy sadzawce, nieopodal swego domu znalazła zemdlonego mężczyznę – Bernarda Ajdelsa, żydowskiego zbiega. Wanda wraz z rodzicami ukryła go w spiżarni, a także na jego prośbę dostarczała jedzenie rodzinie, która pozostała w getcie[1].
Pod koniec 1942 r. kobieta wyrobiła Bernardowi kenkartę na nazwisko Edward Jarosz. Metrykę do niej dostała w kancelarii kościoła farnego. Wynajęła wraz z mężczyzną pokój w sąsiednim domu udając małżeństwo (doczekali się nawet córki), jednak na skutek donosu 26 lipca 1943 r. Gestapo aresztowało ich oboje. Wanda została brutalnie skatowana, a następnie umieszczona w szpitalu. Udało się jej stamtąd uciec przy pomocy sióstr zakonnych w święta Bożego Narodzenia, ale do końca wojny zmuszona była pozostać w ukryciu. Bernard został zesłany do niemieckich obozów zagłady: Auschwitz, Mauthausen-Gusen, a później Sachsenchausen. W listopadzie 1945 r. powrócił do Radomia i odnalazł Wandę. Pobrali się dwa lata później a Wanda przyjęła jego nazwisko[2][3].
5 lutego 1985 r. Wanda Ajdels została uhonorowana przyznanym przez instytut Jad Waszem medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata[2].
Przypisy
- ↑ Ajdels z d. Pawłowska Wanda [online], Życie za życie [dostęp 2023-03-30] (pol.).
- ↑ a b SPRAWIEDLIWI – Szlak Pamięci Żydów Radomskich „Ślad” [online], szlakpamieci.radom.pl [dostęp 2023-03-30].
- ↑ Wanda Ajdels | Pamięć i Tożsamość | [online], pamiecitozsamosc.pl [dostęp 2023-03-30].
Bibliografia
- M. Grynberg, Księga Sprawiedliwych, Warszawa 1993
- Księga Sprawiedliwych wśród Narodów Świata: ratujący Żydów podczas Holocaustu: Polska, red. I. Gutman, Kraków 2009
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.