Wety
| Anostostomatidae | |||
| Saussure, 1859 | |||
| Okres istnienia: apt–dziś | |||
 Deinacrida fallai | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Gromada | |||
| Rząd | |||
| Podrząd | |||
| Infrarząd | |||
| Nadrodzina | |||
| Rodzina |
wety | ||
| Synonimy | |||
| |||
Wety[1] (Anostostomatidae) – rodzina owadów z rzędu prostoskrzydłych i podrzędu długoczułkowych. Obejmuje ponad 200 opisanych gatunków. Są to głównie duże i ciężkie owady. W zapisie kopalnym znane są od aptu w kredzie.
Morfologia
Prostoskrzydłe te w większości przypadków osiągają duże lub bardzo duże jak na owady rozmiary[1]. Maksymalna ich długość wynosi około 90 mm, a Deinacrida heteracantha osiąga masę 71 gramów, należąc do najcięższych owadów[2]. Czułki, z wyjątkiem zaliczanych tu przez część autorów Cooloolinae, są znacznie dłuższe od przedplecza. Odnóża mają zawsze czteroczłonowe stopy pozbawione rozszerzonych przylg i z dwoma przylgami nierozszerzonymi na członie pierwszym. Golenie pierwszej pary mogą być zaopatrzone w narządy tympanalne lub ich pozbawione. Na zewnętrznej stronie ud ostatniej pary występować mogą dobrze rozwinięte listewki rozmieszczone w formie szewronów; mogą być one jednak zredukowane do formy szczątkowej. Aparat strydulacyjny na niższych partiach początkowych tergitów odwłoka może mieć formę drobnych listewek lub nieregularnych ząbków. U samca dziesiąty tergit odwłoka nosi parę haczykowato zakrzywionych wyrostków i może być podzielony na połówki. U samic gatunków z dobrze rozwiniętym pokładełkiem dolna część jego walwy górnej wchodzi w rowek na walwie dolnej[3].
Ekologia i występowanie
Wety zamieszkują głównie krainę australijską i etiopską, mniej licznie zaś krainę neotropikalną i orientalną[1].
Owady te zasiedlają leśną ściółkę, puste przestrzenie w pniakach i kłodach oraz wykopane nory. Żerują m.in. na owocach i nasionach. Na Nowej Zelandii zajmują niszę ekologiczną niewystępujących tam naturalnie gryzoni. Zawleczenie tam gryzoni przez kolonistów doprowadziło do wymarcia wielu ich gatunków i dużego spadku liczebności innych[1].
Taksonomia
Takson ten wprowadzony został w 1859 roku przez Henriego de Saussure w randze plemienia. Do rangi osobnej rodziny wyniósł go w 1876 roku Carl Stål[4]. Do 2015 roku opisano 210 gatunków z tej rodziny[5]. Ich klasyfikacja według bazy Orthoptera Species File przedstawia się następująco[4]:
- podrodzina: Anabropsinae Rentz & Weissman, 1973
- plemię: Anabropsini Rentz & Weissman, 1973
- Anabropsis Rehn, 1901
- Apteranabropsis Gorochov, 1988
- Exogryllacris Willemse, 1963
- Paterdecolyus Griffini, 1913
- Pteranabropsis Gorochov, 1988
- plemię: Brachyporini Gorochov, 2001
- Brachyporus Brunner von Wattenwyl, 1888
- Penalva Walker, 1870
- plemię: incertae sedis
- Brevipenna Shi & Bian, 2016
- plemię: Anabropsini Rentz & Weissman, 1973
- podrodzina: Anostostomatinae Saussure, 1859
- Anostostoma Gray, 1837
- Bochus Péringuey, 1916
- Borborothis Brunner von Wattenwyl, 1888
- Carcinopsis Brunner von Wattenwyl, 1888
- Gryllotaurus Karny, 1929
- Henicus Gray, 1837
- Libanasidus Péringuey, 1916
- Motuweta Johns, 1997
- Nasidius Stål, 1876
- Onosandridus Péringuey, 1916
- Onosandrus Stål, 1876
- Spizaphilus Kirby, 1906
- podrodzina: Cratomelinae Brunner von Wattenwyl, 1888
- Cratomelus Blanchard, 1851
- podrodzina: Deinacridinae Karny, 1932
- Deinacrida White, 1842
- Hemideina Walker, 1869
- podrodzina: †Euclydesinae Martins-Neto, 2007
- †Euclydes Martins-Neto, 2007
- podrodzina: Leiomelinae Gorochov, 2001
- Leiomelus Ander, 1936
- podrodzina: Lezininae Karny, 1932
- Lezina Walker, 1869
- podrodzina: Lutosinae Gorochov, 1988
- Apotetamenus Brunner von Wattenwyl, 1888
- Hydrolutos Issa & Jaffe, 1999
- Libanasa Walker, 1869
- Licodia Walker, 1869
- Lutosa Walker, 1869
- Neolutosa Gorochov, 2001
- Papuaistus Griffini, 1911
- Rhumosa Hugel & Desutter-Grandcolas, 2018
- Tintiyakus Cadena-Castañeda, Mendes & Heleodoro, 2020
- podrodzina: incertae sedis
- plemię: Glaphyrosomatini Rentz & Weissman, 1973
- Cnemotettix Caudell, 1916
- Glaphyrosoma Brunner von Wattenwyl, 1888
- plemię: incertae sedis
- Aistus Brunner von Wattenwyl, 1888
- Anisoura Ander, 1932
- Coccinellomima Karny, 1932
- Dolichochaeta Philippi, 1863
- Gryllacropsis Brunner von Wattenwyl, 1888
- Hemiandrus Ander, 1938
- Hypocophoides Karny, 1930
- Hypocophus Brunner von Wattenwyl, 1888
- Leponosandrus Gorochov, 2001
- Transaevum Johns, 1997
- plemię: Glaphyrosomatini Rentz & Weissman, 1973
Rodzina w zapisie kopalnym znana jest od aptu w kredzie dzięki skamieniałości rodzaju Euclydes ramosfernandesi, znalezionej w północnej Brazylii[6][4].
Według wyników analizy filogenetycznej Song Hojuna z 2015 roku Anostostomatidae stanowią grupę siostrzaną dla kladu obejmującego Stenopelmatidae i Gryllacrididae. Z kolei rodzina Cooloolidae zagnieżdża się w obrębie Anostostomatidae i powinna być traktowana jako ich podrodzina[5].
Przypisy
- ↑ a b c d Piotr Naskręcki: rząd: prostoskrzydłe – Orthoptera. W: Zoologia: Stawonogi. T. 2, cz. 2 Tchawkodyszne. Czesław Błaszak (red. nauk.). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2012.
- ↑ Michael Hutchins, Arthur V. Evans, Rosser W. Garrison, Neil Schlager: Grzimek’s Animal Life Encyclopedia, 2nd edition. Volume 3, Insects. Farmington Hills, MI: Gale Grou, 2003. ISBN 0-7876-5779-4.
- ↑ Andrej V. Gorochov, The higher classification, phylogeny and evolution of the superfamily Stenopelmatoidea, [w:] Laurence H. Field (red.), The biology of wetas, king crickets and their allies, CAB International, 2001, DOI: 10.1079/9780851994086.0003.
- ↑ a b c D.C. Eades, D. Otte, M.M. Cigliano, H. Braun: family Anostostomatidae Saussure, 1859. [w:] Orthoptera Species File Online [on-line]. [dostęp 2020-05-01]. (ang.).
- ↑ a b Hojun Song, Christiane Amédégnato, Maria Marta Cigliano, Laure Desutter-Grandcolas, Sam W. Heads, Yuan Huang, Daniel Otte, Michael F. Whiting. 300 million years of diversification: elucidating the patterns of orthopteran evolution based on comprehensive taxon and gene sampling. „Cladistics”. 31 (6), s. 621–651, 2015. DOI: 10.1111/cla.12116.
- ↑ R.G. Martins-Neto. New Orthoptera Stenopelmatoidea and Hagloidea (Ensifera) from the Santana Formation (Lower Cretaceous, Northeast Brazil) with description of new taxa. „Gaea”. 3, s. 3-8, 2007.
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.