Wikipedysta:FoolforJesus/Trzy Marie2

Obraz Trzy Marie u grobu, Mikołaj Haberschrack, XV wiek

Trzy Marie – kobiety wymienione w narracjach kanonicznych ewangelii o ukrzyżowaniu i zmartwychwstaniu Jezusa[1][2].

Święta Anna i jej córki, Trzy Marie, Jean Fouquet

Maria była najpopularniejszym imieniem dla żydowskich kobiet w tamtym okresie[3].

Ewangelie odnoszą się do kilku kobiet o imieniu Maria. W różnych momentach historii chrześcijaństwa niektóre z tych kobiet bywały ze sobą utożsamiane[4].

Inną kobietą, która pojawia się w relacjach o Ukrzyżowaniu i Zmartwychwstaniu, jest Salome, która w niektórych tradycjach jest nazywana Marią Salome i identyfikowana jako jedna z Marii. Inne kobiety wspomniane w relacjach to Joanna oraz matka synów Zebedeusza[potrzebny przypis].

Różne grupy trzech kobiet były określane jako Trzy Marie[potrzebny przypis]:

  • Trzy Marie obecne przy ukrzyżowaniu Jezusa;
  • Trzy Marie u grobu Jezusa w Niedzielę Wielkanocną;
  • Trzy córki świętej Anny, wszystkie o imieniu Maria.

Trzy Marie pod krzyżem

Kobiety pod krzyżem Jezusa, Hans Memling.

Obecność grupy kobiet będących uczennicami Jezusa przy ukrzyżowaniu Jezusa znajdujemy we wszystkich czterech Ewangeliach Nowego Testamentu. Różnice w relacjach paralelnych doprowadziły do odmiennych interpretacji tego, ile i jakie kobiety były obecne. W niektórych tradycjach, czego przykładem jest irlandzka pieśń Caoineadh na dTrí Muire[5], Trzy Marie to trzy kobiety, które Ewangelia Jana wymienia jako obecne przy ukrzyżowaniu Jezusa[6]:

Te trzy kobiety są bardzo często przedstawiane w sztuce, jak na przykład na obrazie El Greco pt. Obnażenie z szat (El Espolio)[potrzebny przypis].

Inne Ewangelie, poza Ewangelią Jana, nie wymieniają matki Jezusa ani Marii, żony Kleofasa, jako obecnych na miejscu. Zamiast tego wymieniają Marię od Jakuba (Ewangelia Marka i Mateusza), Salome (Ewangelia Marka) oraz matkę synów Zebedeusza (Ewangelia Mateusza)[potrzebny przypis].

Doprowadziło to niektórych do wniosku, że Maria od Jakuba (matka Jakuba Mniejszego) to Maria Kleofasowa, a także „siostra Jego matki”, oraz że (Maria) Salome to matka synów Zebedeusza[potrzebny przypis].

Trzy Marie u grobu

Ikona Trzech Marii w klasztorze Nea Moni na wyspie Chios (1100 r. n.e.)

Nazwa ta jest używana na określenie grupy trzech kobiet, które przybyły do grobu Jezusa. W prawosławiu zaliczają się one do Mirofor, grupy, która tradycyjnie obejmuje znacznie większą liczbę osób. Wszystkie cztery ewangelie wspominają o kobietach udających się do grobu Jezusa, ale tylko ewangelista Marek (Mk 16, 1) wymienia te trzy, które według tej tradycji noszą imię Maria[potrzebny przypis]:

Pozostałe ewangelie podają różne wskazówki dotyczące liczby i tożsamości kobiet odwiedzających grób[potrzebny przypis]:

  • Ewangelia Jana (J 20, 1) wspomina tylko o Marii Magdalenie, jednakże wkłada w jej usta liczbę mnogą: „Nie wiemy, gdzie Go położono” (J 20, 2).
  • Ewangelia Mateusza (Mt 28, 1) podaje, że Maria Magdalena i „druga Maria” przyszły obejrzeć grób.
  • Ewangelia Łukasza (Łk 24, 10) mówi o Marii Magdalenie, Joannie i Marii, matce Jakuba, i dodaje „inne kobiety”, po wcześniejszym stwierdzeniu (Łk 23, 55), że podczas pogrzebu Jezusa „kobiety, które z Nim przyszły z Galilei … obejrzały grób i w jaki sposób zostało złożone Jego ciało”.

Martyrologium Rzymskie upamiętnia Marię Magdalenę w dniu 22 lipca. W dniu 24 kwietnia upamiętnia „Marię, żonę Kleofasa, i Salome, które wraz z Marią Magdaleną wczesnym rankiem w Niedzielę Wielkanocną przybyły do grobu Pana, aby namaścić Jego ciało, i jako pierwsze usłyszały nowinę o Jego zmartwychwstaniu”[7].

Kobiety u grobu w sztuce

Lorenzo Monaco, Trzy Marie u grobu (iluminacja w antyfonarzu z 1396 roku)[8]

Najwcześniejszym znanym przedstawieniem trzech kobiet odwiedzających grób Jezusa jest prawdopodobnie dość duży fresk w starożytnym kościele chrześcijańskim w mieście Dura Europos nad rzeką Eufrat. Fresk ten został namalowany przed zdobyciem i opuszczeniem miasta w 256 roku, jednak dopiero od V wieku regularnie pojawiają się przedstawienia dwóch lub trzech kobiet podchodzących do grobu strzeżonego przez anioła, stając się standardowym obrazem Zmartwychwstania[9]. Przedstawienia te były w użyciu nawet po roku 1100, kiedy to wyobrażenia Zmartwychwstania Jezusa w sztuce chrześcijańskiej zaczęły ukazywać samego zmartwychwstałego Chrystusa. Przykładami są Psałterz królowej Melisandy i obraz Petera von Corneliusa pt. Trzy Marie u grobu. Wschodnie ikony w dalszym ciągu przedstawiają Mirofory (Niosące wonności) lub Zstąpienie do Otchłani[10].

Piętnastowieczny hymn wielkanocny „O filii et filiae” odnosi się do trzech kobiet udających się do grobu w wielkanocny poranek, by namaścić ciało Jezusa. Oryginalna łacińska wersja hymnu wymienia kobiety jako Marię Magdalenę (Maria Magdalene) i Marię od Jakuba (et Iacobi)[potrzebny przypis].

Legenda we Francji

Średniowieczna legenda opowiadała, że Maria Magdalena, Maria od Jakuba i Maria Salome[11], wspomniane w Ewangelii Marka jako Trzy Marie u grobu, lub ewentualnie Maria Magdalena, Maria Kleofasowa i Maria Salome[12], wespół ze świętą Sarą, służącą jednej z nich, stanowiły część grupy, która przybiła do brzegów w pobliżu miejscowości Saintes-Maries-de-la-Mer w Prowansji po podróży morskiej z Ziemi Świętej. Do grupy tej zaliczano czasami również Łazarza, który miał zostać biskupem Aix-en-Provence, jego siostrę Marię z Betanii oraz Józefa z Arymatei. Osiedlili się oni w Saintes-Maries-de-la-Mer, gdzie ich relikwie są celem pielgrzymek (fr. Pèlerinage aux Saintes-Maries-de-la-Mer). Święto Trzech Marii obchodzono głównie we Francji i we Włoszech, a w 1342 roku włączono je do liturgii w zakonie karmelitów[13].

W kościele w Saintes-Maries-de-la-Mer podobno do dziś przechowywane są ich relikwie[potrzebny przypis].

Figury procesyjne w Wielki Piątek

W różnych krajach katolickich, w szczególności w Królestwie Hiszpanii, na Filipinach i w krajach Ameryki Łacińskiej, wizerunki i figury trzech Marii (po hiszpańsku Tres Marías) związanych z grobem są noszone w procesjach wielkopiątkowych, zwanych słowem Penitencia (hiszp.) lub Panatà (w języku filipińskim oznaczającym akt dokonany w wypełnieniu ślubowania)[14][15]. Postaci te mają swoje atrybuty lub ikoniczne akcesoria, z reguły wymieniane w następujący sposób:

Santa Maria Jacobe (procesje wielkopiątkowe z 2024 roku w Baliwag, Filipiny)
  • Maria Kleofasowa (czasami na zmianę z Marią od Jakuba) – trzymająca miotłę[16]
  • Maria Salome – trzymająca kadzielnicę lub trybularz[17]
  • Maria Magdalena – trzymająca alabastrowy kielich lub flakon[18].

Najświętsza Maryja Panna nie wchodzi w skład tej grupy, ponieważ jej tytuł jako Mater Dolorosa jest zarezerwowany dla wyjątkowego przywileju w całej procesji[potrzebny przypis].

Powszechna pobożna praktyka czasami zamienia Marię Kleofasową z Marią od Jakuba, ze względu na popularne przekonanie, że Maria Kleofasowa, podobno będąca osobą starszą, nie miałaby siły, by udać się do grobu Chrystusa w poranek zmartwychwstania, chociaż była obecna przy Ukrzyżowaniu[potrzebny przypis].

Inna praktyka polega na odnoszeniu się do Marii Magdaleny jako do Marii z Betanii, zgodnie z wielowiekową tradycją zachodniego chrześcijaństwa, która utożsamiała Marię Magdalenę (prawdopodobnie pochodzącą z Magdali nad Jeziorem Tyberiadzkim) z Marią z Betanii, miejscowości leżącej niedaleko Jerozolimy, dużo dalej na południe[potrzebny przypis].

Trzy córki świętej Anny

Obraz Wolfa Trauta przedstawiający Święte Pokrewieństwo (1514): Święta Anna ze swoimi trzema córkami, mężem, mężami córek i wnukami

Według legendy propagowanej przez Haymo z Auxerre w połowie IX wieku[19], ale odrzuconej przez Sobór trydencki[20], Święta Anna miała, z różnymi mężami, trzy córki, z których wszystkie nosiły imię Maria i były określane mianem Trzech Marii[potrzebny przypis]:

Żadna z tych trzech Marii nie jest przypuszczalnie Marią Magdaleną[21].

Relacja ta została zawarta w Złotej Legendzie autorstwa Jakuba z Voragine, napisanej około 1260 roku[22].

Była to również tematyka długiego wiersza rymowanego w języku francuskim napisanego około 1357 roku przez Jean de Venette. Wiersz zachował się w pochodzącym z połowy XV wieku rękopisie na welinie zawierającym 232 strony tekstu zapisanego w kolumnach. Tytuły zapisane są na czerwono i iluminowane złotem. Dzieło ozdobione jest siedmioma miniaturami w skali szarości[23][24].

Przez stulecia sztuka religijna w całych Niemczech i w Niderlandach często przedstawiała świętą Annę z mężami, córkami, zięciami i wnukami jako wspólną grupę znaną jako Święte Pokrewieństwo[potrzebny przypis].

Inne interpretacje

Książka The Three Marys autorstwa Alexandra Moody’ego Stuarta, po raz pierwszy wydana w 1862 roku, wznowiona przez Banner of Truth Trust z Edynburga w 1984 r., jest studium postaci Marii z Magdali, Marii z Betanii i Marii z Nazaretu[potrzebny przypis].

W krajach hiszpańskojęzycznych asteryzm Pas Oriona bywa określany nazwą Las Tres Marías (Trzy Marie)[25].

Filolodzy klasyczni i historycy sztuki zaobserwowali pewne podobieństwa i paralele między przedstawianiem Trzech Marii a postaciami Trzech Mojr, czyli trzech bogiń przeznaczenia w mitologii greckiej. Były to Kloto (Prządka), Lachesis (Udzielająca) i Atropos (Nieodwracalna, która przecina nić życia i ludzkiego losu). Jedna lub więcej z Marii jest często obecnych na różnych etapach posługi Jezusa, co może symbolizować chwile kluczowe dla Jego losu, jak np. wesele w Kanie Galilejskiej (J 2), ukrzyżowanie Jezusa oraz zmartwychwstanie[potrzebny przypis].

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Richard Bauckham, The Testimony of the Beloved Disciple (Baker Academic 2007 ISBN 978-0-80103485-5), s. 175.
  2. ↑ Bart D. Ehrman, Peter, Paul, and Mary Magdalene (Osford University Press 2006 ISBN 978-0-19974113-7), s. 188.
  3. ↑ Palestinian Jewish Names. W: Richard Bauckham: Jesus and the Eyewitnesses: The Gospels as Eyewitness Testimony. Wyd. 2. Grand Rapids: Eerdmans, 2017, s. 67–92 (zob. 85, 89). ISBN 978-0-8028-7431-3.
  4. ↑ Scott Hahn (redaktor), Catholic Bible Dictionary (Random House 2009 ISBN 978-0-38553008-8), s. 583–584.
  5. ↑ „Caoineadh na dTrí Muire” (The Lament of the Three Marys).
  6. ↑ J 19, 25.
  7. ↑ Martyrologium Romanum (Vatican Press 2001 ISBN 978-88-209-7210-3).
  8. ↑ Web Gallery of Art.
  9. ↑ Robin Margaret Jensen, Understanding Early Christian Art (Routledge 2000 ISBN 978-0-41520454-5), s. 162.
  10. ↑ Vladimir Lossky, 1982 The Meaning of Icons ISBN 978-0-913836-99-6, s. 185.
  11. ↑ Kaye D. Hennig: King Arthur: Lord of the Grail. DesignMagic Publishing LLC, 2008, s. 149. ISBN 978-0-98007580-9.
  12. ↑ Suzanne Pinckney Stetkevych: Reorientations. Indiana University Press, 1994, s. 97. ISBN 978-0-25335493-8.
  13. ↑ James John Boyce. The Medieval Carmelite Office Tradition. „Acta Musicologica”. 62 (2/3), s. 133, 1990. International Musicological Society. DOI: 10.2307/932630. JSTOR: 932630. 
  14. ↑ Jim Yandle, „Panata by Ramos Parallels Those Final Days of Jesus” w Ocala Star Banner (6 kwietnia 1980).
  15. ↑ „Yolanda survivors fulfill 'panata'” w Cebu Daily News, 20 stycznia 2014.
  16. ↑ Santa Maria Jacobe. 6 kwietnia 2012.
  17. ↑ Santa Maria Salome -- Banga, Aklan. 11 kwietnia 2009.
  18. ↑ Sta. Maria Magdalena – Viernes Santo Procession 2011. 6 lipca 2011.
  19. ↑ Patrick J. Geary, Women at the Beginning (Princeton University Press 2006 ISBN 978-0-691-12409-4), s. 72.
  20. ↑ Fernando Lanzi, Gioia Lanzi, Saints and Their Symbols (Liturgical Press 2004 ISBN 978-0-8146-2970-3), s. 37.
  21. ↑ Stefano Zuffi, Gospel Figures in Art (Getty Publication 2003 ISBN 978-0-89236-727-6), s. 350.
  22. ↑ The Children and Grandchildren of Saint Anne.
  23. ↑ „Le manuscrit médiéval” ~ The Medieval Manuscript, Nov. 2011, s. 1.
  24. ↑ The Chronicle of Jean de Venette, translated by Jean Birdsall. Edited by Richard A. Newhall. N.Y. Columbia University Press. 1953. Introduction.
  25. ↑ Miguel Gilarte Fernández: Las tres Marías. Asociación Astronómica de España. [dostęp 2026-06-18]. (hiszp.).

Kategoria:Chrześcijaństwo Kategoria:Biblia

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya