Wikipedysta:Tomasz59

Mikołaj Kopernik (łac. Nicolaus Copernicus) Cudze chwalicie i swego znacie!
pl Polski jest językiem ojczystym tego użytkownika.
en-u This user is able to contribute with an upper intermediate level of English.
ru-1 Этот участник владеет русским языком на начальном уровне.
Tomasz59 jest jednym z redaktorów polskojęzycznej Wikipedii (sprawdź).
astro Ten wikipedysta zna terminologię stosowaną w astronomii.
kosmo Ten wikipedysta zna terminologię z zakresu kosmologii.
fiz Ten wikipedysta zna terminologię stosowaną w fizyce.
biol Ten wikipedysta zna terminologię stosowaną w biologii.
mat Ten wikipedysta zna terminologię stosowaną w matematyce.
inf Ten wikipedysta zna terminologię stosowaną w informatyce.
filoz Ten wikipedysta zna terminologię stosowaną w filozofii.
hist
sztuki 		Ten wikipedysta zna terminologię stosowaną w historii sztuki.
relig Ten wikipedysta zna terminologię stosowaną w religioznawstwie.
teo Ten wikipedysta zna terminologię stosowaną w teologii.











Tomasz K., Katarzyna K-D., Joanna R-C. :)

.

Statystyka

Zjawiska losowe

– = n \leqslant 30

= n \geqslant 30

<syntaxhighlight lang="python" line="1">

</syntaxhighlight>

{ {Fakt|data=2026-03} } [potrzebny przypis]

Bibliografia

  • I.N. Bronsztejn, K.A. Siemiendiajew, Poradnik encyklopedyczny Matematyka, Warszawa: PWN, 2019.


* { {cytuj

| autor= I. N. Bronsztejn, K. A. Siemiendiajew

| tytuł=Poradnik encyklopedyczny Matematyka

| wydawca=PWN

| miejsce=Warszawa

| data =2019

| odn=CITEREFBronsztejnSiemiendiajew2019

} }


*{ {cytuj 

| autor = W. M. Kahan
| data = 2012
| tytuł = What has the Volume of a Tetrahedron to do with Computer Programming Languages?
| s = 16–17
| url = http://www.cs.berkeley.edu/~wkahan/VtetLang.pdf
| odn = tak

} }

Dowód ukryj

{ {show|Dowód|

Tu tekst

} }

Bibliografia - statystyka

Dziubiński

  • I. Dziubiński, T. Świątkowski i inni, praca zbiorowa, Poradnik matematyczny cz. 2, Warszawa 1982, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, str. 748-749.

Feynman R.

  • Feynman R., Leighton R., Sands M., Feynmana wykłady z fizyki, tom 1, cz. 1, Warszawa 2014, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, str. 95-99. - błądzenie losowe

Reif

  • F. Reif, Fizyka statystyczna, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1973, str. .... - przejście od rozkładu dyskretnego w ciągły i odwrotnie

Gajek[1]

  • Lesław Gajek, Marek Kałuszka, Wnioskowanie statystyczne Modele i metody, Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, Warszawa 1993, str. 42-43 (rozkład t Studenta), str. 90-91 (test t Studenta jednej średniej) , str. 99-100 (test t Studenta równości średnich), str. 116-140 (Rozdział 6 Procesy stochastyczne), str. 142-160 (Rozdział 7 Zadanie estymacji procesów stochastycznych).

Korn[2]

  • Granino A. Korn, Theresa M. Korn, Matematyka dla pracowników naukowych i inżynierów, cz. 2, PWN, Warszawa 1983, str. 512 (Tablica F.17. Rozkład ), str. 150-156 Rozkłady z próby asymptotycznie normalne (m. in. rozkłady chi-2, Studenta, v^2); str. 156- Weryfikacja hipotez statystycznych

Krysicki cz. I[3] oraz cz. II[4]

  • W. Krysicki, J. Bartos, W. Dyczka, K. Królikowska, M. Wasilewski, Rachunek prawdopodobieństwa i statystyka matematyczna w zadaniach, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1998, cz. I Rachunek prawdopodobieństwa, str. 100-102.
  • W. Krysicki, J. Bartos, W. Dyczka, K. Królikowska, M. Wasilewski, Rachunek prawdopodobieństwa i statystyka matematyczna w zadaniach, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2002, cz. II Statystyka matematyczna:
    • 1. Elementy statystyki opisowej – str. 5-37.
    • 2. Badanie statystyczne ze względu na jedną cechę. Zagadnienie estymacji – str. 38-77.
    • 3. Badanie statystyczne ze względu na jedną cechę. Weryfikacja hipotez – str. 78-148.
    • 4. Badanie statystyczne ze względu na dwie cechy – str. 149-271

Kubik[5]

  • Lech T. Kubik, Andrzej Krupowicz, Wprowadzenie do rachunku prawdopodobieństwa i jego zastosowań, Warszawa 1982, Państwowe Wydawnictwo Naukowe,
    • rozdział V. Rozkłady zmiennych losowych i ich charakterystyki, str. 133-192
    • rozdział VI. Twierdzenia graniczne związane z rozkładem dwumianowym, str. 193-215
    • rozdział VII. Wnioskowanie statystyczne I (Estymacja parametrów) str. 216-248
    • rozdział VIII. Wnioskowanie statystyczne II (Weryfikacja hipotez statystycznych), str. 249-306;
      • m. in. test niezależności chi-2 (str. 298-306)

McQuarrie[6]

  • Donald A. McQuarrie, Matematyka dla przyrodników i inżynierów, tom 3, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2006

- tu m. im. Statystyka. Procesy stochastyczne

Podstawowe testy hipotez statystycznych (genetyka)

  • test hipotez o średniej dla jednej i dwóch prób (zależnych i niezależnych; testy t-Studenta, Cochrana - Coxa, Welcha - Aspin)
  • test hipotez dla wariancji (jedna i dwie próby)
  • test hipotez dla frakcji (jedna i dwie próby)
  • testy zgodności:
    • Shapiro-Wilka
    • Kołmogorowa
    • Chi kwadrat - zgodności
  • test niezależności
  • test jednorodności rozkładów przy braku założenia normalności rozkładów:
    • testy rangowe: Wilcoxona dla prób zależnych i niezależnych, Kruskala - Wallisa;
    • testy: znaków, Kołmogorowa - Smirnowa, medianowy, Fishera-Yatesa, van der Waerdena
  • test hipotez dla współczynnika korelacji
  • test hipotez o równości więcej niż dwóch wariancji
    • Bartletta
    • Cochrana
    • Hartleya
  • test hipotez dla k-średnich (analiza wariancji)
  • testy post - hoc:
    • metody LSD
    • Dunneta
    • Duncana
    • Tukeya
    • Newman-Keuls
    • kontrastów
  • Lemat Neymana-Pearsona

Strony, gdzie zamieściłem kod w C++ lub Python (testy na Google Colab )

  • Algorytm Rungego-Kutty - kod liczenie okresu drgań wahadła C++
  • Algorytm Rungego-Kutty - kod liczenie okresu drgań wahadła tłumionego - w Python (w tym: wykresy)
  • Algorytm Metropolisa-Hastingsa - kod próbkowania nieunormowanego rozkładu normalnego metodą Metropolisa, w celu znalezienia całki normującej rozkład - w Python (w tym: wykresy)
  • Arytmetyka dowolnej precyzji - w Python 2 programy:
    • dla liczenia silni z n_max=1558 (wynik ma 4300 cyfr)
    • dla liczenia silni o większych wartościach
  • Całki eliptyczne - kod liczenia całek eliptycznych zupełnych C++
  • Całka Lebesgue'a - kod liczenia całki funkcji potęgowej rosnącej metodą Lebesgue'a w Python
  • Czworościan - obliczanie objętości czworościanu dla zadanych krawędzi - w Python 2 programy: bez wyznacznika oraz z wyznacznikiem)
  • Całkowanie numeryczne równania stochastycznego Ornsteina-Uhlenbecka metodą Eulera-Maruyamy - w Python (w tym: wykresy)
  • Liczenie eksponenty macierzy - w Python
  • Liczenie szeregu Fouriera, wykresy funkcji, szeregu, widma - w Python
  • Metoda równego podziału (metoda bisekcji szukania pierwiastków funkcji) - w Python
  • Minor - obliczanie minorów głównych i minorów wiodących macierzy - w Python
  • Propagacja wsteczna - uczenie sieci neuronowej metodą backpropagation sieci XOR(2) oraz XOR(3)
  • Rozkład normalny - w Python - dla danych :
    • Generowanie zbioru liczb losowych o rozkładzie normalnym i tworzenie histogramu
    • Obliczanie gęstości prawdopodobieństwa
    • Obliczanie dystrybuanty
  • Rozkład Poissona - w Python - liczy wartości prawdopodobieństw dla danego , dla
  • Równanie sześcienne - liczenie pierwiastków za pomocą wzorów Cardana - w Python (dwa programy: dla równań o współczynnikach rzeczywistych i dla równań o współczynnikach zespolonych, w tym: wykresy)
  • Sieć neuronowa Hopfielda - w Python - obliczenia sieci, animacja
  • Test niezależności chi-2 - w Python
  • Wahadło - wykresy dla dowolnych amplitud ; używam biblioteki scipy.special (do liczenia całek eliptycznych i funkcji sn (funkcji sinus amplitudy Jacobiego)
  • Weryfikacja hipotez statystycznych - kod w Python - liczy wartości krytyczne lewostronną, prawostronną i obustronne dla standaryzowanego rozkładu normalnego przy zadanym poziomie istotności

Metody numeryczne rozwiązywania równań różniczkowych

Nukleotydy

Zestawienie symboli wybranych nukleotydów
Zasada
azotowa 		Skrót Para z... Nukleozyd Trójfosforan
(nukleotyd) 		Wzór strukturalny zasady
adenina A T/U adenozyna ATP
cytozyna C G cytydyna CTP
guanina G C guanozyna GTP
tymina T A tymidyna TTP
uracyl U A urydyna UTP
inne NAD+
NADP+
NADH
NADPH
FAD
FMN[a]

W dwuniciowych kwasach nukleinowych cytozyna tworzy parę komplementarną z guaniną za pomocą trzech wiązań wodorowych[7]:

  • Wiązania wodorowe (linie przerywane) komplementarnych par zasad AT i GC

Mechanika kwantowa – Quantum mechanics

Termodynamika - Thermodynamics

Mechanika klasyczna – Classical mechanics

Elektrodynamika - Electrodynamics

Biologia

Funkcje specjalne

Informatyka /sieci neuronowe

informatyka:

sztuczne sieci neuronowe:

Matematyka – Mathematics

Psychologia

BIBLIOGRAFIA

Bibliografia - metody numeryczne

  • Z. Fortuna, B. Macukow, J. Wąsowski, Metody numeryczne Podręczniki akademickie Elektronika, informatyka, telekomunikacja, Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, 1982, s. 285–312.
  • D. Potter, Metody obliczeniowe fizyki, fizyka komputerowa, Warszawa: PWN, 1982, s. 19–43.
  • J. Szmelter, Metody komputerowe w mechanice, Warszawa: PWN, 1980, s. 150–157.
  • A. Ralston, Wstęp do analizy numerycznej, Warszawa: PWN, 1971.

Bibliografia matematyka, fizyka

Abramowitz

  • M. Abramowitz, I. Stegun, Handbook of Mathematical Functions, tu dostępne online

Białkowski

  • G. Białkowski, Mechanika klasyczna, Warszawa: PWN, 1975.

Bronsztejn[8]

  • I. N. Bronsztejn, K. A. Siemiendiajew, Poradnik encyklopedyczny Matematyka, PWN, Warszawa 2019

Byron:

  • F. W. Byron, R. W. Fuller, Matematyka w fizyce klasycznej i kwantowej, PWN, Warszawa 1975, Tom 1

Dziubiński

  • Poradnik matematyczny cz. 2, praca zbiorowa pod red. I. Dziubińskiego i T. Świątkowskiego, Warszawa 1982, Państwowe Wydawnictwo Naukowe

Guściora:

  • H. Guściora, M. Sadowski, Repetytorium z algebry liniowej, PWN, Warszawa 1979.

Guter:

  • R. S. Guter, A. R. Janpolski, Równania różniczkowe, PWN, Warszawa 1980

Kołodziej:

  • W. Kołodziej, Analiza matematyczna, PWN, Warszawa 2012.

Królikowski:

Piłat:

B. Piłat, M. J. Wasilewski, Tablice całek, Wydawnictwo Naukowo-Techniczne, Warszawa 1985. ISBN 978-83-20-40-525-5

Reif:

F. Reif, Fizyka statystyczna, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1973

Trajdos:

  • T. Trajdos, Matematyka dla inżynierów, PWN, Warszawa 1974. ISBN 97-883-204-0152-3
  • T. Trajdos, Matematyka, cz. III, Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, Warszawa 2012.
  • T. Trajdos: Matematyka cz. III. Warszawa: PWN, 1993. ISBN 83-204-1547-0.

Kącki

  • E. Kącki, L. Siewierski, Wybrane działy matematyki wyższej z ćwiczeniami, Warszawa: PWN, 1975

(tu m.in. rachunek tensorowy - dobre ćwiczenia)

Korn:

  • G. A. Korn, T. M. Korn, Matematyka dla pracowników naukowych i inżynierów, cz. 2, PWN, Warszawa 1983.

Claude Cohen:

  • Claude Cohen-Tannoudji, Bernard Diu, Frank Laloe, Quantum Mechanics 1, Wiley J., 2006, ISBN 978-0471569527.
  • Claude Cohen-Tannoudji, Bernard Diu, Frank Laloe, Quantum Mechanics 2, Wiley J., 2006, ISBN 978-0471569527.

Landau:

  • L. D. Landau, E. M. Lifszyc: Teoria pola. Warszawa: PWN, 2009.
  • L. D. Landau, J. M. Lifszyc, Teoria pola, PWN, Warszawa 2009.
  • L. D. Landau, J. M. Lifszyc, Mechanika, PWN, Warszawa 2011.

Hartle

  • James B. Hartle: Grawitacja. Wprowadzenie do ogólnej teorii względności Einsteina. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2010. ISBN 978-83-2350476-4.

D. Potter, Metody obliczeniowe fizyki, fizyka komputerowa, PWN, Warszawa 1982

Raszewski

  • P.K. Raszewski: Geometria Riemanna i analiza tensorowa. Warszawa: PWN, 1958.

Smirnow

  • W.I. Smirnow, Matematyka wyższa, tom II, PWN, Warszawa 1963, str. 7-165 - równania różniczkowe zwyczajne oraz 464-607 - równania różniczkowe cząstkowe

Synge

  • John Lighton Synge: Rachunek tensorowy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1964.

Średniawa

  • B. Średniawa, Mechanika kwantowa, PWN, Warszawa 1978.

Griffiths

  • David J. Griffiths, Introduction to Elementary particles, Cambridge University Press 2008
  • David J. Griffiths, Introduction to Electrodynamics, Cambridge University Press 2017

Padmanabhan

  • Thanu Padmanabhan, Quantum Field Theory: The Why, What and How, Springer, Heidelberg 2016.

Wróblewski

  • A. K. Wróblewski, J. A. Zakrzewski, Wstęp do fizyki, tom 1, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1976

Żakowski

  • A. B. Empacher, Z. Sęp, A. Żakowska, W. Żakowski, Mały słownik matematyczny, hasło: Równanie sześcienne, Wiedza Powszechna, Warszawa 1977, str. 255-256.
  • W. Żakowski, W. Leksiński, Matematyka cz. IV, Wydawnictwo Naukowo-Techniczne, Warszawa 1978, 551-571. ISBN 978-83-01-19359-1

Tabele

Okresy drgań wahadła matematycznego w zależności od amplitudy , dzielone przez okres małych drgań
2° 1.0001 22° 1.0093 42° 1.0347 62° 1.0785 82° 1.1454 102° 1.2439 122° 1.3905 142° 1.6238 162° 2.0724
4° 1.0003 24° 1.0111 44° 1.0382 64° 1.0841 84° 1.1537 104° 1.2560 124° 1.4090 144° 1.6551 164° 2.1453
6° 1.0007 26° 1.0130 46° 1.0418 66° 1.0898 86° 1.1622 106° 1.2686 126° 1.4283 146° 1.6884 166° 2.2284
8° 1.0012 28° 1.0151 48° 1.0457 68° 1.0959 88° 1.1711 108° 1.2817 128° 1.4485 148° 1.7240 168° 2.3248
10° 1.0019 30° 1.0174 50° 1.0498 70° 1.1021 90° 1.1803 110° 1.2953 130° 1.4698 150° 1.7622 170° 2.4394
12° 1.0027 32° 1.0198 52° 1.0540 72° 1.1087 92° 1.1899 112° 1.3096 132° 1.4922 152° 1.8033 172° 2.5801
14° 1.0037 34° 1.0225 54° 1.0585 74° 1.1155 94° 1.1999 114° 1.3244 134° 1.5157 154° 1.8478 174° 2.7621
16° 1.0049 36° 1.0252 56° 1.0632 76° 1.1225 96° 1.2103 116° 1.3399 136° 1.5405 156° 1.8962 176° 3.0193
18° 1.0062 38° 1.0282 58° 1.0681 78° 1.1299 98° 1.2210 118° 1.3560 138° 1.5667 158° 1.9492 178° 3.4600
20° 1.0077 40° 1.0313 60° 1.0732 80° 1.1375 100° 1.2322 120° 1.3729 140° 1.5944 160° 2.0075 180°

Linki tematyczne do artykułów (nie mojego autorstwa)

Analiza zespolona:

Quantum komputer

Metody obliczeniowe fizyki

Kościół, wiara

Abp Ryś:

https://deon.pl/wiara/wiara-i-spoleczenstwo/abp-grzegorz-rys-grzesznymi-okazywali-sie-nie-tylko-ludzie-ale-takze-koscielne-struktury,1025218

"Jest poza dyskusją, że każdy wyrok śmierci wykonany w wyniku inkwizycyjnego dochodzenia był zbrodnią, ale przecież nie doszłoby do niej, gdyby sama procedura i „logika” owych dochodzeń nie dostała wpierw legitymizacji Kościoła i nie została zracjonalizowana przez jego przywódców: papieży, biskupów i teologów.

Straszną jest niewątpliwie rzeczą pięć wyroków śmierci wydanych przez Jacques’a Fourniera w sławnym Montaillou, ale straszniejszą zapewne to, że ich dokumentacja – pieczołowicie przezeń przechowywana – otworzyła mu drogę do najwyższych godności w Kościele: kardynalatu i papiestwa (Benedykt XII).

Podobnie nie sposób się pogodzić z piętnastoma wyrokami śmierci wydanymi przez Święte Oficjum za czasów papieża Pawła IV, ale jeszcze trudniej czyta się dekret, w którym udziela on odpustu zupełnego każdemu z widzów rzymskiego auto-da-fé.

Papież Pius V skazał na śmierć największą liczbę włoskich protestantów (czterdziestu); a przecież jest jedynym z grona XVI-wiecznych biskupów Rzymu, który został kanonizowany!"

Pomnik upamiętniający masową egzekucję katarów w Montségur w 1244

Robert Bellarmin, właśc. wł. Roberto Francesco Bellarmino (ur. 4 października 1542 w Montepulciano, zm. 17 września 1621 w Rzymie) – włoski jezuita, kardynał, inkwizytor, święty Kościoła katolickiego i doktor Kościoła.


Gordano Bruno 15 lutego 1599 Bruno został wezwany przed Trybunał Inkwizycyjny do wyrzeczenia się tez uznanych za błędne i bluźniercze.

Bruno odrzucił tę sugestię sądu. Początkowo zgodził się na publiczne wyrzeczenie się swoich tez, ale jednocześnie złożył na ręce papieża Klemensa VIII obszerny memoriał uzasadniający twierdzenia, które miał publicznie odwołać. 17 lutego 1600 r. na głównym rynku Rzymu – Campo de’ Fiori został spalony na stosie [1].

Proces Giordana Bruna – tablica na pomniku filozofa na Campo de’ Fiori w Rzymie

8 zarzutów oskarżenia dla Świętego Oficjum sformułował kardynał Bellarmino:

  1. Giordano Bruno uważa, że wykazał przyczynę ruchu Ziemi i bezruchu firmamentu przy pomocy pewnych racji nieprzynoszących – według niego – żadnej szkody Pismu Bożemu. Daremne było przedstawianie mu wersetów z Eklezjaztesy (1, 4b-5a): Terra autem in aeternum stat; Sol oritur et occidit[9] (Ziemia trwa na wszystkie czasy, Słońce wschodzi i zachodzi). Bruno replikował, że Pismo Święte wyraża się językiem dostępnym dla wiernych, a nie zwraca się do naukowców jako takich. Ten sam tekst został później przeciwstawiony Galileuszowi przez tego samego Bellarmina[10].

Pytania "niepokorne": Jakie moralne kwalifikacje mieli papieże, kardynałowie - w tym ci, którzy byli ogłoszeni świętymi czy doktorami Kościoła - skoro skazywali ludzi na śmierć z tytułu wyznawanych przez nich poglądów - "zbrodnią" ich ofiar było już samo głoszenie przez nich poglądów, niezgodnych z doktryną Kościoła. Czy papieże, kardynałowie mieli szczególne wejrzenie w kwestie Boskiej moralności, pod wpływem łaski Bożej, jak to przypisują sobie?

JAK UTWORZYĆ NOWY ARTYKUŁ

Uwaga: TU PROSTY ARTYKUŁ -> Obr

Kolejne części:

  1. Treść artykułu: Tak wstawisz przypisy a) odwołanie do strony www[11] b) odwołanie do
  2. Zobacz też
  3. Przypisy
  4. Linki zewnętrzne
  5. Bibliografia
  6. Kategoria: [[Kategoria: Układy współrzędnych| ]]

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Gajek i Kałuszka 1993 ↓, s. 93.
  2. ↑ G. Korn i T. Korn 1983 ↓, s. 164.
  3. ↑ Krysicki i inni 1998 ↓, s. 48-49.
  4. ↑ Krysicki i inni 2002 ↓, s. 104.
  5. ↑ Kubik i Krupowicz 1982 ↓, s. 298-306.
  6. ↑ McQuarrie 2006 ↓, s. 241-242.
  7. ↑ Stryer 1986 ↓, s. 586–589.
  8. ↑ Bronsztejn i Siemiendiajew 2019 ↓, s. 129-130.
  9. ↑ Benedykt Chmielowski: Nowe Ateny – o astronomii, astrologii i prognostykach. [dostęp 2009-03-09]. (pol.).
  10. ↑ È. Namer, Sprawa Galileusza, Warszawa 1988, s. 14.
  11. ↑ Jak wstąpić do Opus Dei? – www.opusdei.pl

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Dodawanie uwag

Tak dodasz uwagę[b]

Uwagi

  1. ↑ Mononukleotyd flawinowy (FMN) nie zawiera rybozy, lecz jej pochodną, ryboflawinę.
  2. ↑ Warto to sprawdzić wykonując osobiście prosty eksperyment, np. rysując linie na zwiniętej w pierścień tasiemce papieru.

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya