Wikszany
 Kościół pw. Matki Boskiej Królowej Polski w Wikszanach | |
| Państwo | |
|---|---|
| Okręg | |
| Gmina | |
| Populacja (2011) |
|
| • liczba ludności |
227 |
| Kod pocztowy |
727396 |
Położenie na mapie okręgu Suczawa  | |
Położenie na mapie Rumunii  | |
 47°56′15″N 25°58′53″E/47,937500 25,981389
| |
Wikszany[1] (rum. Vicșani) – wieś w Rumunii, w okręgu Suczawa, w gminie Mușenița. W 2011 roku liczyła 227 mieszkańców[2].
Część ludności w miejscowości stanowią Polacy.
Geografia
Wikszany leżą w północnej części Mołdawii, na Bukowinie w pobliżu granicy rumuńsko-ukraińskiej, 8 km od Seretu i 27 km od Radowców. Przez wieś płynie rzeka Ruda[3], dopływ Suczawy. W okolicy znajdują się duże zasoby drewna i gazu ziemnego. Przez miejscowość przebiega jedyna linia kolejowa (Bukareszt – Vicșani) łącząca okręg Suczawy z Ukrainą.
Znajduje tu się stacja kolejowa Wikszany, położona na linii Bukareszt – Wikszany. Jest to rumuńska stacja graniczna na granicy z Ukrainą. Kursują tędy pociągi z Sofii do Kijowa, Mińska i Moskwy.
Historia
Pierwsza wzmianka o miejscowości pod nazwą Vicșineț pochodzi z 1 lutego 1429 z nadania Aleksandra Dobrego. Nazwa Vicșani pojawia się zaś 15 marca 1488 w dokumencie Stefana Wielkiego. Wieś Vicșani należała w tym czasie monastyru Putna.
Pierwsza grupa polskich osadników przybyła z Sanocczyzny ok. 1848. Otrzymali oni tereny do zagospodarowania, w przeważającej części pokryte gęstym lasem bukowym. Nowo założoną miejscowość nazwali oni Ruda[4].
Według miejscowych tradycji rodzinnych przodkowie tych osadników brali udział w rzezi galicyjskiej i z tego powodu znaleźli się na Bukowinie. Z powodu braku dokumentów nie można jednoznacznie potwierdzić tej tezy, aczkolwiek przemawiają za nią zbieżność w czasie przybycia Jakuba Szeli na Bukowinę i wspomnianej grupy polskich osadników, podobieństwo zasad ich osiedlania się na Bukowinie do zasad przesiedlenia chłopów z Galicji, uczestniczących w rabacji, oraz częstotliwość buntów chłopskich w ziemi sanockiej[4].
Zachęcone występowaniem żyznej ziemi przybywały (nie tylko z Galicji) pojedyncze rodziny, które nabywały tanio pola od chłopów (z Costișy i Frătăuții Noi), którzy z powodu trudności związanych z uprawą zbyt odległej działki woleli je sprzedać[4].
Kolejna fala emigracji była uwarunkowana była budową linii kolejowej Lwów–Jassy w latach 70. XIX wieku. We wsi powstała stacja Ruda[5]. Część pracowników osiedliła się w Wikszanach, a niektórzy nabywali również ziemię[4].
W latach 80. we wsi osiedliła się grupa rzemieślników z okolic Rzeszowa, weterynarzy, handlarzy końmi i chłopów. Z powodu rosnącego głodu ziemi część mieszkańców wyemigrowała do Ameryki.
W Słownik geograficzny Królestwa Polskiego Ruda wymieniona jest jako przysiółek wsi Baineț, w którym znajduje się stacja kolei lwowsko–czerniowiecko–jasskiej[5]. Wzmianka ta wskazuje, że opisywana miejscowość w okresie Księstwa Bukowiny leżała w okręgu sereckim.
W czasie I wojny światowej w pobliżu miejscowości doszło do zwycięskiego dla Austriaków starcie z kawalerią rosyjską. W tym okresie Polacy rudeccy, jako obywatele Austro-Węgier, walczyli w armii austriackiej, ale po zakończeniu I wojny światowej część z nich walczyła o niepodległość Polski w wojnie z bolszewikami. Wśród Polonii rudeckiej prowadzona była zbiórka pieniężna na rzecz odbudowy Polski[4].
Ruda posiadała własną świątynię od końca XIX w. Do tutejszego kościoła raz w miesiącu przyjeżdżał, zazwyczaj polski, ksiądz i odprawiał w niedzielę mszę. W pozostałe niedziele rudzianie brali udział w nabożeństwie odprawianym w Serecie. Ważnym ośrodkiem kulturalno-oświatowym w międzywojennej Wikszanach był Dom Polski, przy którym działała niewielka biblioteka, licząca ok. 50 tytułów w języku polskim. Istniała tu także szkoła, w której do II wojny światowej uczono języka polskiego[4].
Po II wojnie światowej wiele polskich rodzin opuściło Wikszany, repatriując się do Polski. Najliczniejszy transport (liczący ok. 20 rodzin) wyruszył 4 grudnia 1949. Podróż w kierunku Bukaresztu przez Curtici, Węgry, Czechosłowację aż do punktu przelotowego Państwowego Urzędu Repatriacyjnego w Międzylesiu trwała do 12 grudnia 1949. Część wagonów skierowano do Wrocławia, resztę zaś do Szczecina i Gdańska. Wśród miejscowości wybieranych do osiedlenie były: Oleszna Podgórska, Lwówek, Pławna i Lubomierz. Repatrianci otrzymywali gospodarstwa najczęściej opuszczone kilka lat wcześniej przez Niemców. Reemigracja Polaków z Wikszan trwała do 1950 i objęła ponad połowę mieszkańców wioski. Część mieszkańców przeniosła się do miast: Radowców, Suczawy, Bacău i in.[4]
Współczesność
Współcześnie w Wikszanach mieszka 40-50 rodzin polskich (ok. 120 osób)[6]. Większość z nich utrzymuje się z niewielkich gospodarstw. W czteroklasowej szkole uczy się 14 dzieci i 15 przedszkolaków. Od niedawna lekcje języka polskiego w szkole prowadzą polskie siostry dominikanki z Seretu. Obecnie funkcjonujący Dom Polski, zbudowany dzięki funduszom Senatu RP przekazanym przez Stowarzyszenie „Wspólnota Polska”, oddano uroczyście do użytku 2 maja 2004[6].
Religia
- kościół Matki Boskiej Królowej Polski – kościół filialny parafii Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Serecie (diecezja Jass)[7]; z 1909, poważnie zniszczony podczas I wojny światowej, odbudowany w 1920, odnowiony został w latach 60., gruntownie wyremontowany w 1992[6]
- cerkiew Zesłania Ducha Świętego[8] (archieparchia Suczawy i Radowców, metropolia Mołdawii i Bukowiny, Rumuński Kościół Prawosławny); budowę świątyni rozpoczęto w 2000 r. na potrzeby 30 rodzin prawosławnych (rumuńskich i ukraińskich), stanowiących mniejszość w tej katolickiej wiosce[9]
Osoby pochodzące z miejscowości
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Urzędowy wykaz polskich nazw geograficznych świata. Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2019. ISBN 978-83-254-2578-4.
- ↑ Populaţia stabilă pe judeţe, municipii, oraşe şi localităti componenete la RPL_2011. Institutul Naţional de Statistică. [dostęp 2020-11-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-06-10)]. (rum.).
- ↑ 6.) Ruda, potok, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. IX: Pożajście – Ruksze, Warszawa 1888, s. 891.
- ↑ a b c d e f g Michał Keller: Wikszany. dompolski.ro, 2013-06-18. [dostęp 2019-05-03].
- ↑ a b 1.)Ruda, przysiółek Bainiec, w powiecie sereckim, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. IX: Pożajście – Ruksze, Warszawa 1888, s. 896.
- ↑ a b c Elżbieta Wieruszewska: Wikszany. dompolski.ro, 2013-06-18. [dostęp 2019-05-03].
- ↑ Siret - Naşterea Sfintei Fecioare Maria. ercis.ro, 2013-06-18. [dostęp 2019-05-03]. (rum.).
- ↑ Biserica Pogorârea Sf. Duh, Vicşani. ercis.ro. [dostęp 2019-05-03]. (rum.).
- ↑ Mihai Mihăiescu Aniuk: Sfințirea bisericii ortodoxe din Vicșani. ercis.ro, 2008-10-26. [dostęp 2019-05-03]. (rum.).
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.