Wiktor Bross

Wiktor Bross
Ilustracja
Tablica pamiątkowa we Wrocławiu
Data i miejsce urodzenia

5 sierpnia 1903
Witkowo

Data i miejsce śmierci

19 stycznia 1994
Katowice

Profesor nauk medycznych
Specjalność: chirurgia ogólna, chirurgia serca
Alma Mater

Uniwersytet Lwowski

Habilitacja

1938

Profesura

15 stycznia 1946[1]

Polska Akademia Nauk
Status

członek rzeczywisty

Doktor honoris causa
Uniwersytet Wrocławski – 21 października 1971
Akademia Medyczna we Wrocławiu – 19 czerwca 1973
Śląska Akademia Medyczna – 30 września 1983
Nauczyciel akademicki
Uczelnia

Uniwersytet Lwowski
Uniwersytet Wrocławski
Akademia Medyczna we Wrocławiu
Śląska Akademia Medyczna

Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Order Sztandaru Pracy I klasy Medal 10-lecia Polski Ludowej
Multimedia w Wikimedia Commons

Wiktor Bross (ur. 5 sierpnia 1903[2] w Witkowie, zm. 19 stycznia 1994 w Katowicach) – polski chirurg, profesor doktor habilitowany medycyny. Pionier torakochirurgii i współtwórca kardiochirurgii polskiej[3][4][5][6].

Życiorys

Urodził się w rodzinie Konstantego (nauczyciela) i Heleny z domu Knast. Absolwent Państwowego Gimnazjum im. Bolesława Chrobrego w Gnieźnie, gdzie w 1922 zdał maturę[5][7]. Studiował najpierw na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Poznańskiego (1922–1924), następnie na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, gdzie w 1928 uzyskał dyplom doktora wszech nauk lekarskich. Po studiach odbył staż w Szpitalu św. Józefa w Poznaniu (1 października 1928–28 lutego 1929) a następnie praktykował w Szpitalu św. Elżbiety w Katowicach (2 marca 1929–30 kwietnia 1929). 1 maja 1929 otrzymał zaświadczenie o uprawnieniu do wykonywania praktyki lekarskiej i został lekarzem w katowickim szpitalu (gdzie pracował do 20 marca 1930)[8]. W sierpniu 1929 w Katowicach przeprowadził swoją pierwszą operację. W 1930 wrócił do Lwowa gdzie otrzymał etat sekundariusza na Oddziale Chirurgicznym Szpitala Powszechnego. Oddział ten prowadzony był przez prof. Tadeusza Ostrowskiego[9].

W czerwcu 1932 został asystentem w I Klinice Chirurgii Uniwersytetu Jana Kazimierza po objęciu stanowiska dyrektora kliniki przez prof. Tadeusza Ostrowskiego, następnie również równolegle w II Klinice Chirurgii, pełnił funkcję starszego asystenta I Kliniki Chirurgii UJK, a we wrześniu 1938 został mianowany docentem[10]. Następnie uzyskał stopień doktora habilitowanego i został kierownikiem I Kliniki Chirurgii.

W okresie lwowskim mieszkał na terenie kliniki, dzięki czemu uczestniczył w wielu operacji i co jednocześnie odciążało budżet z konieczności opłacania wynajmu mieszkania. W czasie pracy w I Klinice Chirurgii wielokrotnie wyjeżdżał do zagranicznych ośrodków klinicznych. W 1933 i 1934 przebywał w klinice prof. Martina Kirschnera w Heidelbergu. Jesienią 1935 przebywał 3 miesiące w Berlinie u prof. Ferdinanda Sauerbrucha, w 1936 w Londynie w Brompton Hospital[11].

W czasie wojny, będąc po ślubie z Martą z domu Łejszczijówną, początkowo przebywał we Lwowie i do 20 czerwca 1941 pracował jako p.o. kierownika Kierownika Kliniki Chirurgii Propedeutycznej Instytutu Medycznego we Lwowie, prowadząc jednocześnie wykłady i ćwiczenia dla studentów tego instytutu. Po wkroczeniu Niemców wyjechał do Strzelbowa k. Starego Sambora. Zimą 1942 wobec zagrożenia zamachami na Polaków ze strony ukraińskich nacjonalistów powrócił do Lwowa wraz z żoną. Tam też urodził się ich syn Krzysztof Konstanty[12].

Latem 1944 w związku ze zbliżającym się frontem cała rodzina przeniosła się do Iwonicza, w którym założył przyfrontowy szpital dla okolicznej ludności. Następnie przenieśli się do Rzeszowa, gdzie Wiktor Bross 1 października 1944 rozpoczął pracę w szpitalu Ubezpieczalni Społecznej, w którym pracował do końca marca 1945[6][13].

Po wojnie zamieszkał w Katowicach i od 1 kwietnia 1945 pracował jako ordynator oddziału chirurgicznego Szpitala Ubezpieczalni Społecznej przy ul. Francuskiej 20–24. Wraz z innymi pracownikami Uniwersytetu Jana Kazimierza otrzymał propozycję pracy w tworzonym wówczas Wydziale Lekarskim Uniwersytetu i Politechniki we Wrocławiu, którą przyjął. 1 stycznia 1950, w momencie przekształcenia wydziału w samodzielną uczelnię, rozpoczął pracę jako profesor nadzwyczajny Akademii Medycznej na Wydziale Lekarskim[14][15].

We Wrocławiu stworzył „Wrocławską Szkołę Chirurgiczną”, do której należeli profesorowie: Antoni Aroński, Henryk Kuś, Eugeniusz Rogalski, Tadeusz Orłowski, Anatol Kustrzycki, Ryszard Kocięba, Tadeusz Czereda i inni[16].

Był wieloletnim kierownikiem II Katedry i Kliniki Chirurgii Akademii Medycznej we Wrocławiu. W 1955 wykonał pierwszą komisurotomię mitralną na zamkniętym sercu we Wrocławiu. W 1958 wykonał pierwszą w Polsce operację na otwartym sercu, podczas której w powierzchniowej hipotermii zamknął ubytek w przegrodzie międzyprzedsionkowej[17][18][19].

W 1958 odbył trzymiesięczną podróż naukową do USA odwiedzając wiele wiodących ośrodków poznał wielu wybitnych amerykańskich chirurgów i ich techniki operacyjne (Clarence Lillehei, John W. Kirklin, Alfred Blalock, Robert E. Gross)[20].

Grób prof. Wiktora Brossa na cmentarzu przy ul. Francuskiej w Katowicach

31 marca 1966 wykonał pierwsze przeszczepienie nerki pobranej od żywego dawcy w Polsce, w skład zespołu transplantacyjnego wchodzili Waldemar Kozuschek, Zdzisław Wiktor, Tomasz Szepietowski[21].

Był członkiem PAN – od 1971 członkiem korespondentem, od 1986 członkiem rzeczywistym[22].

Publikacje książkowe

  • Zgorzel samoistna. Patogeneza i leczenie chirurgiczne w świetle badań klinicznych i doświadczalnych (1936)
  • Chirurgia. Część I: Schorzenia chirurgiczne głowy i szyi. Część II: Schorzenia chirurgiczne narządów klatki piersiowej (1952, 1957, z S. Kaczorowskim)
  • Odma zewnątrzpłucnowa w leczeniu gruźlicy płuc (1955, z T. Garbińskim)

Rodzina

Żona Marta Bross z domu Łeszczijówna (ur. 19 stycznia 1908, zm. 19 lutego 2008) była doktorem nauk medycznych, lekarzem anatomem, w latach trzydziestych XX w. asystentką w Zakładzie Anatomii Opisowej (Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie)[23].

Syn Krzysztof Konstanty (ur. 19 czerwca 1943) jest inżynierem, obecnie prowadzący gospodarstwo rolne i agroturystykę w Teleśnicy Sannie nad Jeziorem Solińskim[24].

Wiktor Bross miał dwie siostry i czterech starszych braci. Kazimierz Bross (ur. 4 lutego 1894 w Witkowie, zaginął 1939) był profesorem medycyny i redaktorem czasopism naukowych w Poznaniu, m.in. czasopisma „Patologia”, zaginął i prawdopodobnie zginął w 1939 podczas kampanii wrześniowej[25]; Stanisław Bross (ur. 17 października 1895 w Witkowie; zm. 1982[26]) był księdzem infułatem, więźniem obozu koncentracyjnego w Dachau, ordynariuszem Archidiecezji Gnieźnieńskiej w okresie więzienia Stefana Wyszyńskiego, którego był sekretarzem[27]; Stefan Bross (1898–1945) był doktorem nauk weterynaryjnych, więziony w obozie w Stutthofie, zmarł wkrótce po jego opuszczeniu; Marian Bross (ur. 2 października 1900 w Witkowie, zm. 1940) był powstańcem wielkopolskim, podporucznikiem rezerwy piechoty Wojska Polskiego, adwokatem, notariuszem a do 1939 wiceburmistrzem Żnina, prawdopodobnie został zamordowany w Katyniu[8][28].

Jego bratankiem jest prof. Tadeusz Bross, syn Mariana[29].

Ordery i odznaczenia

Nagrody i wyróżnienia

Przypisy

  1. ↑ Prof. zw. dr hab. czł. rzecz. PAN Wiktor Bross, [w:] archiwalna baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2023-12-03].
  2. ↑ Marek Pelczar, Historia medycyny. Wiktor Bross – pionier torakochirurgii i twórca wrocławskiej kardiochirurgii, „Kardiochirurgia i Torakochirurgia Polska”, 3 (1), 2006, s. 110–112.
  3. ↑ D. Jung, Stary gmach I Liceum im. B. Chrobrego: znani absolwenci szkoły [w:] 13 pomysłów na Gniezno i okolice. Przewodnik tematyczny dla turystów (red. nauk. Armin Mikos von Rohrscheidt), Gniezno 2016, s. 127.
  4. ↑ Wojciech Noszczyk (red.) - O chirurgii polskiej końca XX wieku. Fundacja Polski Przegląd Chirurgiczny, Warszawa, 2001, s. 185, język polski, ISBN 83-911977-4-3
  5. ↑ a b Ryszard Rafał Kacała 2006 ↓, s. 15.
  6. ↑ a b Jerzy Kuch i inni 2008 ↓, s. 262.
  7. ↑ Absolwenci. Stowarzyszenie Absolwentów I LO.[dostęp 2014-11-01]
  8. ↑ a b Ryszard Rafał Kacała 2006 ↓, s. 18.
  9. ↑ Ryszard Rafał Kacała 2006 ↓, s. 24.
  10. ↑ Nowy docent chirurgii. „Gazeta Lwowska”, s. 2, Nr 223 z 1 października 1938. 
  11. ↑ Ryszard Rafał Kacała 2006 ↓, s. 27.
  12. ↑ Ryszard Rafał Kacała 2006 ↓, s. 35–36.
  13. ↑ Ryszard Rafał Kacała 2006 ↓, s. 35–38.
  14. ↑ Ryszard Rafał Kacała 2006 ↓, s. 35–52.
  15. ↑ Wydział Lekarski - Historia | Wydział Lekarski [online], lekarski.umw.edu.pl [dostęp 2022-07-23].
  16. ↑ Jerzy Kuch i inni 2008 ↓, s. 267–271.
  17. ↑ Dwie rocznice, czyli o tym jak prof. Wiktor Bross był wrocławskim pionierem. wroclawskiefakty.pl, 31 marca 2021. [dostęp 2026-04-24].
  18. ↑ Zbigniew Religa (red.) - Zarys kardiochirurgii. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa, 1993, s. 11, ISBN 83-200-1732-7
  19. ↑ Jerzy Kuch i inni 2008 ↓, s. 263.
  20. ↑ Jerzy Kuch i inni 2008 ↓, s. 264.
  21. ↑ Pierwszy rodzinny przeszczep nerki w Polsce, „Gazeta Lekarska”, 5 kwietnia 2016 [dostęp 2018-05-16] (pol.).
  22. ↑ BROSS, Wiktor [online], Polska Akademia Nauk - Członkowie PAN, 2020 [dostęp 2023-02-01] (pol.).
  23. ↑ Ryszard Rafał Kacała 2006 ↓, s. 35.
  24. ↑ Joanna Zajchowska, TU JEST POLSKA. W tych bieszczadzkich wsiach transportu nie ma w ogóle. Krzysztof do domu pływa łodzią [dostęp 2024-07-23].
  25. ↑ Ryszard Rafał Kacała 2006 ↓, s. 15–16.
  26. ↑ Stanisław Bross - Wielkopolscy Księża od XVIII do XX wieku [online], www.wtg-gniazdo.org [dostęp 2022-07-23].
  27. ↑ Ryszard Rafał Kacała 2006 ↓, s. 16.
  28. ↑ Michał Damazyn, Nie-ordynariusz gnieźnieński Stanisław Bross, „Roczniki Teologiczne”, 64 (4: Historia Kościoła), 2017, s. 133–156, DOI: 10.18290/rt.2017.64.4-7, ISSN 2353-7272 [dostęp 2022-07-19] (pol.).
  29. ↑ http://www.pthmif.pl/files/news7/Lazarkiewicz21.c518e.pdf
  30. ↑ Jerzy Kuch i inni 2008 ↓, s. 266.
  31. ↑ Odznaczenie dla prof. W. Brossa [w:] „Trybuna Robotnicza”, nr 63, 15 marca 1974, s. 3.
  32. ↑ M.P. z 1954 r. Nr 100, poz. 1224 „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w pracy zawodowej w dziedzinie służby zdrowia”.
  33. ↑ M.P. z 1955 r. Nr 125, poz. 786 „za zasługi położone przy odbudowie i organizacji ubezpieczeń społecznych”.
  34. ↑ M.P. z 1956 r. Nr 16, poz. 240 - Uchwałą Rady Państwa z dnia 16 lipca 1955 r. nr 0/1194 - na wniosek Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Stalinogrodzie.
  35. ↑ Uchwała Prezydium Rządu w sprawie przyznania nagród za osiągnięcia w dziedzinie nauki, postępu technicznego, literatury i sztuki za rok 1952. „Trybuna Ludu”. Rok V, NR 203 (1265), s. 6, 23 lipca 1952. Warszawa: KC PZPR. [dostęp 2024-07-23]. 

Bibliografia

  • Andrzej Śródka, Uczeni polscy XIX i XX stulecia, tom V: Suplement, Agencja Wydawnicza „Aries”, Warszawa 2002.
  • Ryszard Rafał Kacała, Wiktor Bross - chirurg i uczony, wyd. I, Wrocław: Cornetis, 2006, ISBN 83-919540-6-4.
  • Jerzy Kuch, Janusz Skalski, Wanda Kawalec, Polskie szkoły kardiologiczne – kardiochirurgiczne – kardiologii dziecięcej, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008, s. 262–271, ISBN 978-83-01-15544-5.

Linki zewnętrzne

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya