Wiktor Coj

Wiktor Coj

Виктор Цой

Wiktor Coj (1986)
Imię i nazwisko	Wiktor Robiertowicz Coj
Data i miejsce urodzenia	21 czerwca 1962 Leningrad
Data i miejsce śmierci	15 sierpnia 1990 koło Ķesterciems
Przyczyna śmierci	wypadek drogowy
Instrumenty	gitara
Gatunki	rock
Zawód	wokalista, kompozytor, poeta, autor tekstów, piosenkarz, gitarzysta, aktor
Aktywność	1978–1990
Zespoły
Kino
Multimedia w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach

Wiktor Robiertowicz Coj, ros. Виктор Робертович Цой (ur. 21 czerwca 1962 w Leningradzie, zm. 15 sierpnia 1990 pod Ķesterciems) – radziecki rockman pochodzenia koreańsko-rosyjskiego, założyciel i lider grupy Kino.

Wiktor Coj urodził się 21 czerwca 1962 roku. Był jedynym synem radzieckiego Koreańczyka inżyniera Roberta Maksimowicza Coja i nauczycielki Walentiny Wasiljewnej. W latach 1974–1977 uczęszczał do liceum plastycznego^[1].

W 1981 roku wspólnie z Aleksiejem Rybinem i Olegiem Walinskim współzałożył zespół Garin i gipierbołoidy, przemianowany na przełomie 1981 i 1982 roku na Kino. Wkrótce po wcieleniu Walinskiego do armii zespół rozpoczął prace nad debiutanckim albumem, który ukazał się w 1982 roku pod nazwą 45; płytę nagrano z pomocą Borisa Griebienszczikowa, założyciela grupy Akwarium i jednego z pionierów rosyjskiego rocka^[1].

Wiktor Coj wystąpił w filmie Raszyda Nugmanowa Igła. Wcielił się w postać Mora, wchodzącego w konflikt z gangiem dilerów narkotykowych^[2].

15 sierpnia 1990 roku Wiktor Coj zginął w wypadku samochodowym swojego Moskwicza 2141^[3], gdy wjechał pod autobus na przeciwległym pasie jezdni na 35. kilometrze drogi P128 Sloka–Talsi. Przyczyną kolizji było prawdopodobnie zmęczenie, muzyka i zaśnięcie za kierownicą. Stwierdzono, że Coj w ciągu 48 godzin przed wypadkiem nie spożywał alkoholu^[4]. Śmierć Wiktora Coja była szokiem dla wielu fanów, a kilku z nich rzekomo popełniło samobójstwo^[5]. Niektórzy wątpią w wersję mówiącą o wypadku, np. żona muzyka nie chciała wierzyć, że mógł zasnąć za kierownicą. Pojawiły się też teorie morderstwa i samobójstwa^[6].

Został pochowany w na Cmentarzu Bogosłowskim w Petersburgu^[3].

Wiktor Coj był żonaty i miał z żoną syna. Następnie na planie filmu poznał asystentkę reżysera, z którą się związał^[7].

Szerszej popularyzacji Wiktora Coja w Polsce sprzyjała książka Konstantego Usenki „Oczami radzieckiej zabawki”, która opowiada o rosyjskiej alternatywnej scenie muzycznej od początków punk rocka i nowej fali^[8]. Ponadto w 2018 roku w niektórych instytucjach kultury w Polsce był pokazywany rosyjski film „Lato”^[9], który obrazuje postać Wiktora Coja i jego zespołu.

Podejmowano się prób przetłumaczenia tekstów piosenek na język polski. Konsekwencją i spójnością wyróżniają się przekłady ks. Mariusza Synaka^[10] który prowadzi warsztaty translatorskie na materiale zagranicznych piosenek. W 2023 roku wydany został zawierające polskojęzyczne covery piosenek Wiktora Coja album „Coj po polsku”^[11], nagrany przez Anastazję z Mariupola razem z polsko-ukraińską kapelą NAStalgia. Artystka ze Wschodu zainicjowała także powstanie pierwszego w Polsce muralu pamięci Wiktora Coja, który został odsłonięty 30 września 2023 roku w Toruniu^[12][13].

W miejscu śmierci Wiktora Coja wzniesiono pomnik w postaci małej piramidy z gitarą na jej szczycie^[14].

W 2001 roku na ścianie petersburskiej ciepłowni Kamczatka zainstalowano płaskorzeźbę przedstawiającą podobiznę artysty^[15]. Na cześć Coja wzniesiono liczne pomniki w miastach położonych na terenie byłego ZSRR, m.in. w Ałmaty^[16][17] (pomnik autorstwa Matwieja Makuszkina postawiono w miejscu nakręcenia zdjęć sceny finałowej filmu Igła^[4]), Eliście^[18], Karagandzie^[19][20], Kurganie^[21], Okułowce^[22], Petersburgu^[23] i Wilnie^[24].

• (2740) Tsoj
• Klub 27

• Marcin Cybulski. Czy w ZSRR kręcono thrillery?. „Acta Polono-Ruthenica”. XXIII/1, 2018. Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie.