Wiktor Siwek

Wiktor Siwek

Kraj działania	Cesarstwo Niemieckie, II Rzeczpospolita, III Rzesza
Data i miejsce urodzenia	5 listopada 1884 Janów
Data i miejsce śmierci	29 grudnia 1941 KL Dachau
Wyznanie	katolicyzm
Kościół	rzymskokatolicki
Inkardynacja	diecezja katowicka
Prezbiterat	4 lipca 1915
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons

Wiktor Siwek (ur. 5 listopada 1884 w Janowie, zm. 29 grudnia 1941 w KL Dachau) – polski duchowny rzymskokatolicki, pedagog, działacz narodowy i społeczny.

Urodził się 5 listopada 1884 roku w Janowie (późniejsza część Katowic) w rodzinie Marcina i Zofii z domu Jadwiszczok. Ukończył tamtejszą szkołę elementarną^[1], po czym uczęszczał do gimnazjów w Katowicach i Mysłowicach, lecz świadectwo maturalne otrzymał w Zakładzie Księży Werbistów w Nysie^[2]. Po śmierci ojca podjął się pracy zarobkowej, przeznaczając część funduszy na studia teologiczne, które rozpoczął w Mödling. Święcenia kapłańskie przyjął w Pradze 4 lipca 1915 roku^[1], a prymicję i trzymiesięczny staż duszpasterski odbył w parafii św. Anny w Janowie^[3].

W czasie I wojny światowej powołany do Armii Cesarstwa Niemieckiego. W latach 1915–1918 był wojskowym kapelan szpitalnym w Szczecinie, gdzie m.in. opiekował się jeńcami polskimi^[4]. W 1919 roku był wikariuszem parafii w Karlsbadzie (późn. Karlowe Wary)^[5]. Po wybuchu I powstania śląskiego 16 sierpnia 1919 roku wrócił do Janowa. Po upadku powstania na znak protestu przeciw ekspansji niemieckiej zawiesił razem z ks. Janem Śliwką na szybie wyciągowym kopalni „Giesche” (późn. Wieczorek) polską flagę^[6]. Był przez krótki czas w 1920 roku wikarym w Mariańskich Łaźniach, po czym włączył się w działalność propolską na Górnym Śląsku, m.in. udzielając pomocy materialnej powstańcom śląskim^[7]. Był także działaczem plebiscytowym^[2].

W latach 1921–1922 uczył w szkole powszechnej w Janowie jako nauczyciel wszystkich przedmiotów^[7]. Potem przeniesiony został do Chorzowa, a w 1923 roku do Wodzisławia^[6]. Był założycielem Miejskiego Gimnazjum Komunalnego w Roździeniu powstałego w 1923 roku, a w latach 1926–1934 jego dyrektorem. Placówka ta działała w budynku przy późniejszej ulicy Brynicy 3 w Katowicach^[2][8][9]. Po likwidacji gimnazjum zamieszkał z rodziną siostry, a stypendia mszalne w całości przeznaczał dla bezrobotnych^[3].

W 1930 roku został wiceprezesem w katowickim Zarządzie Powiatowym Narodowo-Chrześcijańskiego Zjednoczenia Pracy^[8]. Ponadto działał m.in. w Komisji Oświatowej Związku Powstańców Śląskich, Związku Rezerwistów, Związku Obrony Kresów Zachodnich czy Lidze Morskiej i Kolonialnej^[2].

Po wybuchu II wojny światowej opuścił Janów. W Będzinie został aresztowany i przesłuchiwany, po czym powrócił do Szopienic, gdzie zorganizował ruch oporu^[6]. 7 października 1941 roku został ponownie aresztowany przez Gestapo. Przebywał w więzieniach w Katowicach i Mysłowicach, skąd 13 grudnia 1941 roku trafił do niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego KL Dachau – otrzymał numer obozowy 28882. Tam też zmarł 29 grudnia 1941 roku^[6].

• Krzyż na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi (1927)^[10][6]
• Złoty Krzyż Zasługi (1928)^[10][6]
• Gwiazda Górnośląska (1928)^[11]
• Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości (1929)^[6]
• Medal Niepodległości (1931)^[12][10]
• Order Virtuti Militari^[2][6]

• Ulica ks. dr. Wiktora Siwka w Katowicach, na terenie dzielnicy Dąbrówka Mała^[13],
• Tablice pamiątkowe w kruchcie archikatedry Chrystusa Króla w Katowicach upamiętniająca zmarłych w latach 1939–1945 kapłanów diecezji katowickiej, w tym ks. Wiktora Siwka^[14].

• MichałM. Dzióbek MichałM., Katowickie pomniki i tablice pamiątkowe: katalog, Katowice: Śląskie Centrum Wolności i Solidarności, 2023, ISBN 978-83-966732-3-7  (pol.).
• JerzyJ. Klistała JerzyJ., Duchowni. Ofiary niemieckiego zniewolenia, Kraków: Studio Grafpa, 2019  (pol.).
• HenrykH. Olszar HenrykH., Udział duchowieństwa śląskiego w życiu narodowym i politycznym II Rzeczypospolitej, „Śląskie Studia Historyczno-Teologiczne”, 32, Katowice: Księgarnia św. Jacka, 1999, s. 105–135, ISSN 2956-6185 [dostęp 2024-08-24]  (pol.).
• UrszulaU. Rzewiczok UrszulaU. (red.), Patronowie katowickich ulic i placów, wyd. 2, Katowice: Muzeum Historii Katowic, 2013, ISBN 978-83-87727-38-3  (pol.).
• BogdanB. Snoch BogdanB., Górnośląski leksykon biograficzny, wyd. 2, Katowice: Muzeum Śląskie, 2004, ISBN 978-83-87455-48-4  (pol.).