Wincenty Wnuk

Wincenty Wnuk

Wincenty Wnuk (przed 1934)
pułkownik piechoty
Data i miejsce urodzenia	6 października 1897 Lublin
Data i miejsce śmierci	2 czerwca 1987 Warszawa
Przebieg służby
Lata służby	od 1915
Siły zbrojne	Armia Austro-Węgier Wojsko Polskie Polskie Siły Zbrojne
Jednostki	2 Pułk Piechoty 8 Pułk Piechoty Legionów 10 Pułk Piechoty 72 Pułk Piechoty 8 Pułk Piechoty Legionów Batalion KOP „Małyńsk” 31 Pułk Strzelców Kaniowskich 3 Pułk Grenadierów Śląskich
Stanowiska	dowódca pułku piechoty dowódca batalionu piechoty specjalnej (fortecznego) dowódca pułku piechoty
Główne wojny i bitwy	I wojna światowa wojna polsko-bolszewicka II wojna światowa kampania wrześniowa kampania francuska 1940
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons

Wincenty Wnuk (ur. 6 października 1897 w Lublinie, zm. 2 czerwca 1987 w Warszawie) – pułkownik piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, dwukrotny kawaler Orderu Virtuti Militari.

Syn Jana i Antoniny z Szybalskich, urodzony 6 października 1897 w Lublinie^[1][2]. Ukończył 6 klas Gimnazjum Filologicznym im. St. Śliwińskiego w Lublinie^[3]. 4 listopada 1915 w Kozienicach wstąpił do Legionów Polskich^[1][3]. Ukończył kurs szkoły podoficerskiej, a następnie służył w 6 kompanii 2 pułku piechoty^[4]. W 1916 odbył kampanię wołyńską. 19 września tego roku został ranny^[5] i przebywał w szpitalu w Lublinie. Dalszą służbę odbywał w 4 kompanii szkolnej w Dęblinie. Po kryzysie przysięgowym, jaki miał w lipcu 1917, został skierowany do Szkoły Podchorążych w Zambrowie.

11 listopada 1918, w stopniu podporucznika, został przyjęty do Wojska Polskiego i skierowany do 8 pułku piechoty Legionów. Z tym pułkiem walczył w wojnie z bolszewikami jako dowódca 9 kompanii, a następnie batalionu. Wyróżnił się w bitwie nad Niemnem, kiedy jego oddział wziął do niewoli licznych jeńców i zdobył karabiny maszynowe.

W kwietniu 1924 przydzielony został z Baonu Szkolnego Piechoty Okręgu Korpusu Nr II do macierzystego pułku^[6]. 18 lutego 1928 został mianowany majorem ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1928 roku i 207. lokatą w korpusie oficerów piechoty^[7]. Do 1930 służył w 8 pp Leg. na stanowisku dowódcy I batalionu^[8], a przez pewien czas był wykładowcą taktyki w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie. W 1933 został przeniesiony do 10 pułku piechoty w Łowiczu na stanowisko dowódcy III batalionu, detaszowanego w Skierniewicach^[9].

W dniach 6–16 marca 1933 formalnie przejął obowiązki Komendanta Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte. Dowodził wzmocnioną kompanią piechoty „w składzie dwie kompanie strzeleckie i jeden pluton ciężkich karabinów maszynowych z batalionu manewrowego Doświadczalnego] C[entrum] W[yszkolenia] z Rembertowa oraz jednej kompanii marynarzy (100), także z bronią maszynową z Gdyni" dokonując za ich pomocą m.in prac terenowych i wzmocnienia waloru obronnego składnicy^[10].

24 stycznia 1934 został awansowany na podpułkownika ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1934 roku i 18. lokatą w korpusie oficerów piechoty^[11]. Od 9 kwietnia 1934 był zastępcą dowódcy 72 pułku piechoty im. Dionizego Czachowskiego w Radomiu^[12]. 15 lipca 1938 został dowódcą 8 pułku piechoty Legionów w Lublinie. W marcu 1939 objął dowództwo i rozpoczął organizację batalionu KOP „Małyńsk”.

W przeddzień kampanii wrześniowej wymienił na stanowisku dowódcy 31 pułku Strzelców Kaniowskich w Sieradzu płk. Stanisława Józefa Biegańskiego. Wraz z pułkiem, w składzie 10 Dywizji Piechoty ze składu Armii „Łódź”, bronił linii Warty na przedpolach Sieradza, a podczas odwrotu zniszczył z zaskoczenia 11 września w Mszczonowie zmotoryzowaną kolumnę zaopatrzeniową niemieckiego XVI Korpusu oraz kompanię propagandową Luftwaffe. Swój szlak wrześniowy skończył pod Kozienicami, gdzie 31 pp został rozbity. Część żołnierzy przedarła się jednak pod Tomaszów Lubelski i tam została wzięta do niewoli przez Sowietów (27 oficerów 31 pp jest na Liście Katyńskiej). Sztandar 31 pp za wojnę obronną 1939 został odznaczony Krzyżem Złotym Orderu Wojennego Virtuti Militari (obecnie znajduje się w stałej ekspozycji w Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie).

Podpułkownik Wnuk przedostał się na Węgry, a następnie do Francji. W kampanii francuskiej 1940, w stopniu pułkownika, dowodził 3 pułkiem Grenadierów Śląskich. Następnie ewakuował się do Wielkiej Brytanii.

Po wojnie wrócił do kraju i zamieszkał w Warszawie. Ożenił się z Karoliną z Koziełł-Poklewskich (1902–1987).

Zmarł 2 czerwca 1987 w Warszawie. Pochowany na Cmentarzu Komunalnym Północnym na Wólce Węglowej w Warszawie (kwatera W-XIII-7-11-19)^[13].

• Krzyż Złoty Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 154^[14]
• Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 1877 – 17 maja 1921^[15][14][16]
• Krzyż Niepodległości – 16 września 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”^[17][4]
• Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
• Krzyż Walecznych czterokrotnie^{[18] [4]}
• Złoty Krzyż Zasługi – 10 listopada 1928^[19][4]
• Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921^[4][18]
• Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości^[4][18]
• Medal 10 Rocznicy Wojny Niepodległościowej (Łotwa)^[4][20]

• Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2019-02-09].
• Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
• Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
• Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
• Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
• Włodzimierz Kozłowski: Płk Wincenty Wnuk (1897–1987), żołnierz i dowódca września 1939 r. Szkic biograficzny. 2013. s. 803-822. [dostęp 2019-03-03].
• Wnuk Wincenty. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari; I.482.69-6130 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2026-05-13].

• Artykuł o losie grobu Wincentego Wnuka na portalu Sieradz.naszemiasto.pl. [dostęp 2014-02-03].