Witold Bałachowski

Witold Bałachowski

porucznik artylerii rezerwy
Data i miejsce urodzenia	14 października 1892 Cibórz
Data i miejsce śmierci	4–5 kwietnia 1940 Katyń
Przebieg służby
Lata służby	1914–1940
Siły zbrojne	Armia Cesarstwa Niemieckiego Wojsko Polskie
Jednostki	214 pap 15 pac 7 pac
Stanowiska	dowódca baterii
Główne wojny i bitwy	I wojna światowa powstanie wielkopolskie wojna polsko-bolszewicka II wojna światowa kampania wrześniowa
Późniejsza praca	nauczyciel
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons

Witold Bałachowski (ur. 14 października 1892 w Ciborzu, zm. 4–5 kwietnia 1940 w Katyniu) – polski nauczyciel, porucznik artylerii rezerwy Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy i społeczny, ofiara zbrodni katyńskiej.

Syn Edmunda i Heleny z Pomierskich^[1]. Ukończył studia filologiczne w Berlinie i Poznaniu^[2][3]. Uczestnik I wojny światowej oraz powstania wielkopolskiego^[1]. Współorganizował 214 ochotniczy wielkopolski pułk artylerii (późniejszy 23 pap). Jako dowódca 2 baterii I dywizjonu 214 pułku artylerii 14 sierpnia 1920 wyruszył na front pomorski wojny 1920 r. Brał udział w bitwie pod Brodnicą^[2]. Organizator dywizji pomorskiej, dowódca baterii w 15 pułku artylerii ciężkiej^[2].

W okresie międzywojennym, od 1 sierpnia 1923 pracował nieprzerwanie jako profesor w Miejskim Liceum i Gimnazjum Matematyczno-Przyrodniczym im. M. Kopernika w Bydgoszczy^[2][1]. W roku szkolnym 1933/34 pełnił obowiązki dyrektora tej placówki^[2]. Był członkiem Katolickiego Stowarzyszenia im. Piotra Skargi^[4]. Aktywny działacz organizacji katolickich.

W czasie kampanii wrześniowej 1939 miał przydział do 7 pac^[2]. Po agresji ZSRR na Polskę w nieznanych okolicznościach został wzięty do niewoli przez Sowietów i od grudnia 1939 był przetrzymywany w obozie jenieckim w Kozielsku^[1][3]. 3 kwietnia 1940 został przekazany do dyspozycji naczelnika Zarządu NKWD Obwodu Smoleńskiego^[3] – lista wywózkowa bez numeru z 2 kwietnia 1940^[1][3]. Między 4 a 5 kwietnia 1940 został zamordowany w Katyniu^[1][3][2] przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. Ofiary tej zbrodni grzebano w bezimiennych mogiłach zbiorowych, gdzie od 28 lipca 2000 mieści się oficjalnie Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu^[5][6]. W miejscu tym prowadzone były ekshumacje i prace archeologiczne^[7][8]. W 1943 jego ciało zostało zidentyfikowane w toku ekshumacji nadzorowanych przez Niemców pod numerem 4115^[9][3][1] – dosłownie opisany jako Balachowski Witold (raport dzienny z 7 czerwca 1943)^[3], a przy jego zwłokach odnaleziono część legitymacji na odznakę^[10], dwa zaświadczenia wojskowe, list, kartę szczepień^[11]. Figuruje na liście Komisji Technicznej PCK, pod numerem 04115, wskazany jako Bałuchowski Witold^[10]. W Archiwum Robla wspomniany jako „Bałach” we wpisie z 3 kwietnia 1940, w pamiętniku znalezionym przy szczątkach Andrzeja Riegera^[12] (pakiet 02431–19)^[3].

Mieszkał w Bydgoszczy. Był żonaty z Barbarą z Tyblewskich^[13], miał córkę Marlenę^[1].

• Medal Niepodległości – 27 czerwca 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”^[14]
• Krzyż Kampanii Wrześniowej – pośmiertnie, 1 stycznia 1986^[15]

Jego imię i nazwisko zostało umieszczone na:

• tablicy wmurowanej w 1959 na ścianie byłego Technikum Kolejowego przy ul. Kopernika 1 w Bydgoszczy z nazwiskami nauczycieli Gimnazjum Matematyczno-Przyrodniczego, zamordowanych w latach 1939–1944, nie umieszczając informacji gdzie zginął^[16]; została ona wymieniona i odsłonięta 18 czerwca 2018^[17]; uchwałę w tej sprawie podjął 7 lutego 2018 Komitet Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa przy Oddziale IPN-KŚZpNP w Gdańsku;
• głazie z tablicą ku czci pamięci ofiar zbrodni katyńskich z czerwca 2009, ul. Ludwikowo, skwer ks. prałata Zdzisława Peszkowskiego^[18];
• tablicy upamiętniającej poznańskie i wielkopolskie ofiary Zbrodni Katyńskiej odsłoniętej w kościele pw. św. Jana Kantego na Grunwaldzie w Poznaniu – wrzesień 2017.

5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień kapitana^[19][20][21]. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

• jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku)
• obozy NKWD dla jeńców polskich
• ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Katyniu

• Jędrzej Tucholski: Mord w Katyniu. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1991. ISBN 83-211-1408-3.
• Jan Kiński, Helena Malanowska, Urszula Olech, Wacław Ryżewski, Janina Snitko-Rzeszut, Teresa Żach: Katyń. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Marek Tarczyński (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2000. ISBN 83-905590-7-2.
• Убиты в Катыни. Księga pamięci polskich jeńców wojennych – więźniów obozu NKWD w Kozielsku, rozstrzelanych decyzją Biura Politycznego Komitetu Centralnego Wszechzwiązkowej Komunistycznej Partii (b) z 5 marca 1940 roku. Лариса Еремина (red.). Moskwa: Stowarzyszenie Memoriał, 2015. ISBN 978-5-78700-123-5.