Wydminy
| wieś | |
 ul. Grunwaldzka | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Powiat | |
| Gmina | |
| Liczba ludności (2011) |
2367[2] |
| Strefa numeracyjna |
87 |
| Kod pocztowy |
11-510[3] |
| Tablice rejestracyjne |
NGI |
| SIMC |
0772582 |
Położenie na mapie gminy Wydminy  | |
Położenie na mapie Polski  | |
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego  | |
Położenie na mapie powiatu giżyckiego  | |
 53°58′55″N 22°01′56″E/53,981944 22,032222[1]
| |
| Strona internetowa | |
Wydminy (niem. Widminnen) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie giżyckim, w gminie Wydminy. Siedziba gminy Wydminy. Dawniej samodzielne miasto. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.
Miejscowość jest położona nad Jeziorem Wydmińskim, jest wsią letniskową z ośrodkami wczasowymi i domami wypoczynkowymi.
Przez miejscowość przebiega linia kolejowa nr 38 Białystok – Głomno. Na stacji Wydminy zatrzymują się pociągi REGIO.
W miejscowości funkcjonuje Zespół Szkół Ogólnokształcących, w skład którego wchodzi Szkoła Podstawowa oraz Samorządowe Liceum Ogólnokształcące, a także Gminny Ośrodek Kultury, Gminna Biblioteka Publiczna, Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, Centrum Usług Wspólnych.
| SIMC | Nazwa | Rodzaj |
|---|---|---|
| 0772599 | Ernstowo | przysiółek |
Historia
W XIII w. Krzyżacy zajęli i zniszczyli gród pruski Wydemyns. Obecna wieś została założona w 1480 roku w miejscu dawnego grodu. W 1600 roku wieś zamieszkiwała wyłącznie ludność polska[6]. W 1656 r. Wydminy zostały zniszczone przez Tatarów. W 1710 r. 227 osób zmarło wskutek epidemii dżumy[7].
W 1820 roku w parafii na 632 uczniów nie było ani jednego znającego język niemiecki. W 1852 r. wybuchł wielki pożar, który zniszczył większą część zabudowy. W 1896 r. zauważalny był wyraźny efekt akcji germanizacyjnej: na 5200 parafian tylko 1400 było Polakami[8]. W czasie I wojny światowej, w 1914 roku, 75% wsi zostało zniszczone. Odbudowa nastąpiła po wojnie. W latach 30. XX w. zaczęła się rozwijać turystyka, powstały wówczas dwa hotele i cztery restauracje[9]. Zniszczenia wojenne w trakcie II wojny światowej obejmowały 75% zabudowy.
Od 5 lipca 1945 do 27 września 1945 Wydminy posiadały prawa miejskie[10][11].
14 lutego 1946 roku Wydminy zostały opanowane przez III Brygadę Wileńską Narodowego Zjednoczenia Wojskowego dowodzoną przez podporucznika Kazimierza Chmielowskiego pseudonim "Rekin". Zajęli wówczas posterunek Milicji Obywatelskiej i wywiesili biało-czerwone flagi. Następnie udali się w stronę Puszczy Boreckiej, gdzie stoczyli bitwę pod Gajrowskimi z wojskami NKWD, UB i Ludowego Wojska Polskiego[12].
W 1961 w Wydminach urodziła się Jolanta Piotrowska, późniejsza burmistrz Giżycka, senator XI kadencji[13].
W 2012 r. w obrębie miejscowości wybudowane zostały trzy wiatraki.
W 2017 oraz w 2020 Rada Gminy Wydminy bezskutecznie starała się o nadanie praw miejskich. Pierwszy wniosek uzyskał negatywną opinię Rady Ministrów wskutek nieprawidłowości w dokumentacji geodezyjnej, negatywnej opinii wojewody warmińsko-mazurskiego, który stwierdził m.in. niestarannie przeprowadzone konsultacje lokalne, brak instytucji pełniących ponadlokalne funkcje miastotwórcze i brak dokumentacji w zakresie działań rozwojowych Wydmin. Drugi wniosek został odrzucony z uwagi na niespełnienie wymogów formalnych przy zorganizowanych konsultacjach społecznych, w których wniosek poparło 62,55% głosujących[14][15].
Religia
- Kościół Ewangelicko-Augsburski w RP:
- Kościół greckokatolicki:
- Kościół rzymskokatolicki:
- Zrzeszenie Wolnych Badaczy Pisma Świętego:
- zbór w Wydminach
Zabytki
- Małomiasteczkowa zabudowa złożona z zabytkowych kamieniczek z XIX i pocz. XX w. z wydłużonym rynkiem
- Kościół pw. Chrystusa Zbawiciela z XVI w., spalony w 1572 r., odbudowany w 1701. Wieża kościelna z 1654 r. Wystrój wnętrza barokowy
- Budynek Zespołu Szkół Ogólnokształcących
Ludzie związani z Wydminami
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 152324.
- ↑ Wieś Wydminy w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2017-06-04], liczba ludności na podstawie danych GUS.
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1557 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
- ↑ Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200 (ISAP))
- ↑ GUS. Rejestr TERYT
- ↑ Wojciech Kętrzyński: O ludności polskiej w Prusiech niegdyś krzyżackich. Lwów: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1882, s. 503.
- ↑ Stanisław Flis. Dżuma na Mazurach i Warmii w latach 1708–1711. „Komunikaty Mazursko-Warmińskie”. 4, s. 492, 1960.
- ↑ Jan Bałdowski "Warmia i Mazury, mały przewodnik" Wydawnictwo Sport i Turystyka Warszawa 1977 s. 223-224
- ↑ Piotr Skurzyński "Warmia, Mazury, Suwalszczyzna" Wyd. Sport i Turystyka - Muza S.A. Warszawa 2004 ISBN 83-7200-631-8 s. 360
- ↑ Informacje o Gminie Wydminy. mazury.pc.pl, 9. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-03-26)].
- ↑ Wrota Warmii i Mazur [online], wrota.warmia.mazury.pl [dostęp 2017-11-27] [zarchiwizowane z adresu 2010-07-25].
- ↑ Andrzej Potocki, Wielka uroczystość w małych Wydminach [online], wpolityce.pl, 26 sierpnia 2019 [dostęp 2019-08-27].
- ↑ Biuletyn Informacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej [online], web.archive.org, 13 lutego 2023 [dostęp 2024-01-26] [zarchiwizowane z adresu 2023-02-13].
- ↑ M. Zbrożek, Wydminy chcą zyskać prawa miejskie – zdecydowali radni [online], Radio Olsztyn, 30 marca 2020 [dostęp 2020-04-16] (pol.).
- ↑ Projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta, zmiany nazwy gminy oraz siedziby władz gminy
- ↑ Wydminy – kaplica. luteranie.pl. [dostęp 2022-05-15].
- ↑ Giżycko. luteranie.pl. [dostęp 2022-05-15].
- ↑ Parafia greckokatolicka p.w. św. Włodzimierza i Olgi w Widminach. grekokatolicy.pl. [dostęp 2022-05-15].
- ↑ Wydminy – Parafia pw. Chrystusa Zbawiciela. diecezjaelk.pl. [dostęp 2022-05-15].
Bibliografia
- Tomasz Darmochwał, Marek Jacek Rumiński: Warmia Mazury. Przewodnik, Białystok: Agencja TD, 1996. ISBN 83-902165-0-7, s. 218
Linki zewnętrzne
- Wydminy, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XIV: Worowo – Żyżyn, Warszawa 1895, s. 77.
| Wsie | |
|---|---|
| Osady | |
| Części wsi | |
| Przysiółki wsi |
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.