Wyszyny

Wyszyny
wieś
Ilustracja
Zespół kościoła parafialnego w Wyszynach
Państwo

 Polska

Województwo

 wielkopolskie

Powiat

chodzieski

Gmina

Budzyń

Liczba ludności 

795

Strefa numeracyjna

67

Kod pocztowy

64-834[2]

Tablice rejestracyjne

PCH

SIMC

0524542

Położenie na mapie gminy Budzyń
Mapa konturowa gminy Budzyń, po lewej znajduje się punkt z opisem „Wyszyny”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Wyszyny”
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa konturowa województwa wielkopolskiego, blisko centrum na lewo u góry znajduje się punkt z opisem „Wyszyny”
Położenie na mapie powiatu chodzieskiego
Mapa konturowa powiatu chodzieskiego, na dole po lewej znajduje się punkt z opisem „Wyszyny”
Ziemia52°53′27″N 16°51′33″E/52,890833 16,859167[1]
Multimedia w Wikimedia Commons

Wyszyny – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie chodzieskim, w gminie Budzyń.

Wieś Wisziny położona była w 1580 roku w powiecie poznańskim województwa poznańskiego[3]. W latach 1975−1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa pilskiego.

Historia

Prehistoria

Pierwsze ślady osadnictwa na terenie Wyszyn i okolic sięgają prehistorii. Badania archeologiczne dostarczają informacji o zasiedlających te tereny plemionach kultury pomorskiej. Główne skupisko osadnicze znajdowało się między Bukowcem a Sokołowem Budzyńskim.

Do ciekawszych znalezisk archeologicznych należą:

  • pojedyncze fragmenty popielnic z pól Grabówki, Prosny i Wyszyn
  • znalezione w 1931, a datowane na 2500 lat urny grobowe z Bukowca, z wyrytymi scenami przedstawiającymi jeźdźców, ludzi i czterokołowy wóz
  • znaleziony w 1924 w okolicach Niewiemka miecz, prawdopodobnie przywieziony do Polski z Węgier na drodze wymiany handlowej

Średniowiecze – XVIII w.

W okresie wczesnopiastowskim przez obszar Wyszyn, Niewiemka oraz Ostrówek przebiegał szlak komunikacyjno-handlowy z południa na Pomorze. Osadnictwo na terenie Wyszyn zostało zapoczątkowane przez przesiedlenie się mieszkańców Niewiemka, którzy poszukiwali suchszych terenów pod uprawę. Źródła z XVI w. donoszą o istniejącej tutaj za czasów Stefana Batorego wytwórni szabel.

XIX wiek

W XIX w. właścicielką Wyszyn była Estera Raczyńska (1749-1831), dzięki której staraniom przebudowany XVIII-wieczny spichlerz na kościół. Według żywej do dziś miejscowej legendy planowano budowę nowej świątyni, lecz brat Estery przeznaczone na to pieniądze przehulał i szlachcianka, przeżywszy szok po zobaczeniu kościoła, umarła modląc się w nieistniejącej już dziś kapliczce. W rzeczywistości jednak jej bratem był generał Filip Raczyński, (kuzyn i zięć Kazimierza Raczyńskiego)[4], ojciec Edwarda (twórcy m.in. Biblioteki Raczyńskich) oraz Atanazego, którymi Estera się opiekowała w dzieciństwie po przedwczesnej śmierci ich matki, Michaliny w 1790 roku[5].

W latach 60. Wyszyny dotknęła epidemia cholery, która w przeciągu miesiąca pochłonęła 30 ofiar. Jedną z jej ofiar był ks. Ignacy Kubalak, zarażony przy opiece nad chorymi[6].

XX wiek – czasy współczesne

Po I wojnie światowej Wyszyny znalazły się w granicach niepodległej Polski. W 1931 r. erygowano parafię Matki Bożej Pocieszenia.

Okres II wojny światowej był trudny dla mieszkańców. W 1942 z rozkazu Maksymiliana Wambecka – właściciela tutejszego majątku ziemskiego, świątynia w Wyszynach została podpalona. Ks. Ludwik Leśniewicz –miejscowy proboszcz został wywieziony do Dachau i tam w 1942 zamordowany. W okresie II wojny światowej na pobliskich terenach działały radzieckie oddziały wywiadowczo-spadochronowe. 10 i 15 stycznia 1945 roku doszło do potyczki z hitlerowcami podczas której zginęło dwóch wywiadowców. Pochowano ich na miejscowym cmentarzu[7].

W latach 60. ze środków społecznych wybudowano wiejski dom kultury. W 1968 r. powstało przedszkole[8]. 1. września 1970 r. oddano do użytku nowy budynek szkoły podstawowej. Inicjatorem budowy był Franciszek Owczarzak – wieloletni dyrektor szkoły, za długoletnią pracę pośmiertnie odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.

Zabytki

Gorzelnia
  • Kościół parafialny Matki Bożej Pocieszenia, fundowany latach 1824−1825 w budynku dawnego obronnego spichrza dworskiego, otoczonego murem i oblanego fosą.
  • Drewniana figura św. Wawrzyńca z XIX w.
  • Budynek gorzelni murowany z kamienia z XIX w.[9]

Oświata

  • Szkoła Podstawowa w Wyszynach. Szkoła posiada pracownie przedmiotowe języka polskiego i przyrody, laboratorium językowe, pracownię informatyczną i halę sportową. Od 17 czerwca 2015 r. szkoła nosi imię Mikołaja Kopernika. W roku szkolnym 2014/2015 uczęszczało do niej 139 dzieci[10].
  • Przedszkole Samorządowe im. Koziołka Matołka w Wyszynach. Przedszkole posiada też oddział zamiejscowy w Prośnie.

Kultura

  • Wiejski Dom Kultury, gdzie prowadzone są zajęcia dla dzieci i młodzieży, Znajduje się tam również sala wiejska na której odbywają się imprezy okolicznościowe, zabawy taneczne i przedstawienia.
  • Biblioteka Publiczna w Budzyniu – Filia w Wyszynach[11].
  • Amfiteatr – miejsce zabaw ludowych i młodzieżowych.

Sport

Od 2000 r. w Wyszynach działa klub sportowy „Iskra” Wyszyny. Klub posiada boisko futbolowe oraz nowo wybudowane szatnie[12][13].

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 153898.
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 1578 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  3. ↑ Adolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, t. I, Wielkopolska, Warszawa 1883, s. 8.
  4. ↑ Maria Jadwiga Minakowska, Estera Raczyńska z Małyszyna h. Nałęcz [online], www.sejm-wielki.pl [dostęp 2026-08-13].
  5. ↑ Eugenia Sójka, O Rogalinie, Raczyńskich i kościele z mauzoleum ich rodu [online], Parafia pw. św. Marcelina w Rogalinie, luty 2025 [dostęp 2026-08-13].
  6. ↑ Historia kościoła i parafii Wyszyny. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-08-08)].
  7. ↑ Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa „Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939–1945”, Sport i Turystyka 1988, ISBN 83-217-2709-3, str. 519
  8. ↑ Przedszkole Samorządowe im. Koziołka Matołka w Wyszynach. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-08-08)].
  9. ↑ Zabytki. Gmina Budzyń. [dostęp 2014-08-05].
  10. ↑ Szkoła Podstawowa w Wyszynach.
  11. ↑ SPOT REKLAMOWY BIBLIOTEKI PUBLICZNEJ W BUDZYNIU (FILIA WYSZYNY).
  12. ↑ Iskra Wyszyny – strona nieoficjalna. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-08-09)].
  13. ↑ konto oficjalne Facebook, WKS ISKRA Wyszyny | Facebook [online], pl-pl.facebook.com [dostęp 2016-11-02].
Gmina Budzyń
Miasto
Wsie
Integralne części miejscowości

Gmina Budzyń

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya