Xenophoridae

Xenophoridae
Troschel, 1852 (1840)[1][2]
Ilustracja
Przedstawiciel rodziny – śmieciarka blada (Xenophora pallidula)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

mięczaki

Gromada

ślimaki

Podgromada

Caenogastropoda

Rząd

Littorinimorpha

Nadrodzina

Stromboidea

Rodzina

Xenophoridae

Synonimy
  • Phoridae Gray, 1840[1]
  • Xenophoracea Troschel, 1852[3]
  • Onustidae H. Adams & A. Adams, 1854[1]
Systematyka w Wikispecies
Multimedia w Wikimedia Commons

Xenophoridae – słabo zróżnicowana rodzina grupująca około 70 gatunków (w tym 27 występujących współcześnie[1]) średniej wielkości ślimaków morskich. Przedstawiciele wyróżniają się zdolnością do przyczepiania i wbudowywania w ściany muszli rozmaitych materiałów zebranych z otoczenia (stąd pochodzi ich popularna nazwa: śmieciarki). Zamieszkują głównie wody tropikalne.

Etymologia nazwy

Nazwa pochodzi od typowego rodzaju rodziny, Xenophora, którego nazwa odzwierciedla zdolności do wbudowywania w muszlę i przenoszenia ciał obcych (xenos grek. – obcy, phorein – przenosić). Od tej ich zdolności urobiono również ich popularną polską nazwę: śmieciarki[4].

Cechy morfologiczne

Widok od strony otworu muszli śmieciarki bladej (Xenophora pallidula)

Muszle średniej wielkości (średnica od 1,9 do 16 cm, wysokość: 2–10 cm), stożkowate, nieregularne ze względu na ciała obce przyczepione do zewnętrznej powierzchni, stosunkowo cienkościenne, z niską skrętką i wklęsłą podstawą. Dołek osiowy obecny u większości gatunków, wąski ale głęboki. Niekiedy ornamentacja na zewnętrznej powierzchni muszli, w postaci rzędów kolców i guzków. Wieczko cienkie, gładkie, konchiolinowe (o barwie od żółtawej do brązowej), z koncentrycznymi liniami przyrostów, czasami z kolcami lub promienistymi żebrami. Zawiązek wieczka położony w pobliżu środka. Otwór muszli duży, owalny, lekko spłaszczony. Periostrakum cienkie lub jego brak.[4][5]. Dobrze rozwinięta noga jest podzielona na dwie części, jedna (tylna) wytwarzająca i przenosząca wieczko, przednia – służy do lokomocji. Para czułków na głowie, oczy leżą u ich podstawy[4].

Występowanie

Zamieszkują wody tropikalne, głównie zachodni Pacyfik, niezbyt pospolite[4].

Biologia i ekologia

Zajmowane siedliska

Żyją w litoralu i sublitoralu, aż do krańców stoku kontynentalnego, do głębokości ponad 1400 m, na podłożu mulistym, piaszczystym lub kamienistym[5]. W środowisku poruszają się szybkimi skokami[4].

Maskowanie muszli

Przedstawiciele Xenophoridae mają zdolność do wbudowywania w zewnętrzną ścianę muszli najrozmaitszych przedmiotów i ciał obcych, które znajdują w otaczającym je środowisku (kamyków, muszli innych mięczaków, szkieletów i żywych kolonii koralowców, gąbek, rurek wieloszczetów. Miejsce wbudowywania wtrętów nie jest zwykle przypadkowe. Obiekty te są przytwierdzane do muszli w stosunkowo regularnych odstępach, za pomocą wydzieliny produkowanej przez nogę. Wydzielina ta produkowana jest przez całe życie ślimaka. Jedynie u przedstawicieli rodzaju Onustus tylko w początkowym okresie życia – a więc przedmioty te są przyczepiane tylko na początkowych skrętach muszli[4].

Podział taksonomiczny

W rodzinie Xenophoridae nie wyróżnia się podrodzin[1][2]. Rodzina obejmuje następujące współcześnie występujące rodzaje[1]:

  • Aspidophoreas Nappo, Bini & Santucci, 2022
  • Austrophora Kreipl, Alf & Kronenberg, 1999 – jedynym przedstawicielem jest Austrophora flindersi (Cotton & Godfrey, 1938)
  • Onustus Swainson, 1840 – synonimy: Trochotugurium Sacco, 1896; Tugurium Fischer in Kiener, 1879[6]
  • Ponderiana Nappo, Bini & Santucci, 2022
  • Stellaria Möller, 1832 – synonimy: Haliphoebus Fischer in Kiener, 1879; Xenophora (Stellaria) Schmidt, 1832[7]
  • Xenophora Fischer von Waldheim, 1807[8] – rodzaj typowy

oraz rodzaj wymarły:

  • Acanthoxenophora Perrilliat & Vega, 2001 – jedynym przedstawicielem był Acanthoxenophora sinuosa Perrilliat & Vega, 2001 †

Przypisy

  1. ↑ a b c d e f MolluscaBase eds., Xenophoridae Troschel, 1852 (1840), [w:] MolluscaBase [online] [dostęp 2024-03-09] (ang.).
  2. ↑ a b Bouchet P. & Rocroi J.-P., Classification and nomenclatory of gastropod families, „Malacologia”, 47 (1–2), 2005, s. 1–397.
  3. ↑ F.H. Troschel, Bericht über die Leistungen im Gebiete in der Naturgeschichte der Mollusken während des Jahres 1851, „Archiv für Naturgeschichte”, 18 (2), 1852, s. 280 (niem.).
  4. ↑ a b c d e f Wąsowski R. 2000. Przewodnik: Muszle. Multico Oficyna Wydawnicza Sp. Z o.o., Warszawa, ISBN 83-7073-250-X, str. 116.
  5. ↑ a b Kreipl, K. & Alf, A. 1999: Recent Xenophoridae. 148 pp. ConchBooks, Hackenheim, ISBN 3-925919-26-0.
  6. ↑ WoRMS (2014). Onustus Swainson, 1840. [1] dostęp 2014-04-15
  7. ↑ WoRMS (2014). Stellaria Möller, 1832. [2] dostęp 2014-04-15
  8. ↑ WoRMS (2014). Xenophora Fischer von Waldheim, 1807. In: Bouchet, P.; Gofas, S.; Rosenberg, G. World Marine Mollusca database. [3] dostęp 2014-04-15

Bibliografia

  • Wąsowski R. 2000. Przewodnik: Muszle. Multico Oficyna Wydawnicza Sp. Z o.o., Warszawa, ISBN 83-7073-250-X, pp.336.

Linki zewnętrzne

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya