Zabytek Zadbany

Zabytek Zadbany – doroczny konkurs Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Generalnego Konserwatora Zabytków, którego celem jest promocja opieki nad zabytkami, w tym propagowanie najlepszych wzorów badań, konserwacji, adaptacji, utrzymania i zagospodarowania zabytków.

W imieniu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego nadzór nad konkursem sprawuje Generalny Konserwator Zabytków, a za jego realizację odpowiada Narodowy Instytut Dziedzictwa. Oceny konkursowych zgłoszeń dokonuje jury konkursowe, które jest powoływane przez Generalnego Konserwatora Zabytków^[1]. Konkurs Zabytek Zadbany kierowany jest do właścicieli, użytkowników, posiadaczy i zarządców obiektów zabytkowych^[2].

Konkurs powstał w 1975 roku. Zapoczątkowany został przez polskiego architekta i historyka Bohdana Rymaszewskiego, który w latach 1971–1983 pełnił funkcję generalnego konserwatora zabytków. Od początku istnienia konkursu jego zasady pozostają w dużej mierze bez zmian^[3] i od samego początku organizowany jest przez generalnego konserwatora zabytków.

Ocenie podlegają prace przeprowadzone w przeciągu ostatnich pięciu lat^[3]. Od samego początku kapituła konkursu zwraca szczególną uwagę na wysoką jakość wykonywanych prac zgodnie ze sztuką konserwatorską i wytycznymi konserwatora zabytków^[3]. Pierwsza edycja konkursu zbiegła się z Międzynarodowym Rokiem Ochrony Zabytków w 1975 roku^[4]. W PRL-u, w latach 70. i 80. XX wieku użytkownikami, właścicielami czy też zarządcami obiektów zabytkowych najczęściej były podmioty państwowe: PGR-y, ośrodki zdrowia, szkoły oraz wojsko. Zdarzały się też wyjątki np. w postaci lokalnych stowarzyszeń i osób prywatnych, chociaż w latach 1975–1984 takich laureatów było tylko około dziesięciu procent ze wszystkich nagrodzonych^[3]. W latach 1975–1980 w konkursie nie było żadnych kościołów i innych obiektów sakralnych^[3]. Później stały się one regularnymi uczestnikami konkursu. Po roku 1992, gdy w stan likwidacji postawiono PGR-y, do konkursu w większej mierze zaczęto zgłaszać pałace, dwory i zamki. Robili to zarówno prywatni właściciele, jak i samorządu lokalne^[3].

Dość duże zmiany nastąpiły w roku 1999^[5]. Wówczas to konkurs zaczął być organizowany przez dalej przez generalnego konserwatora zabytków, ale od tej pory pod patronatem marszałka Sejmu RP oraz ministra kultury i dziedzictwa narodowego^[5]. Ponadto utworzono trzy kategorie: architektury i budownictwa, dzieła sztuki obronnej (lub ich części) oraz zabytki archeologiczne o własnej formie terenowej^[5]. Zrezygnowano natomiast z zabytkowych cmentarzy, układów urbanistycznych i zespołów budowlanych oraz zabytkowych parków i ogrodów^[5]. O ile przez wcześniejsze 25 lat obiekty zgłaszali konserwatorzy wojewódzcy, to od 1999 roku mogli to robić tylko właściciele lub użytkownicy obiektów^[5], którzy zgłaszali budynki do konserwatora wojewódzkiego, a ten po ocenie obiektów na swoim terenie nominował do nagrody maksymalnie dwa^[5]. W dalszym etapie komisja przy konserwatorze generalnym wybierała maksymalnie sześć. Spośród nich konserwator generalny wybierał nie więcej niż trzech równorzędnych laureatów. Otrzymywali oni dyplom oraz brązową tablicę informującą o zwycięstwie, przeznaczoną do umieszczenia na obiekcie^[5]. Od tego też czasu nagrodę Zabytku Zadbanego mogły otrzymać zaledwie trzy obiekty w jednym roku^[5].

Celem Konkursu jest promocja opieki nad zabytkami, w tym propagowanie najlepszych wzorów badań, konserwacji, adaptacji, utrzymania i zagospodarowania zabytków, w szczególności uwzględniając^[6]:

1. Prawidłowe wykonywanie prac badawczych, konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku;
2. Właściwe użytkowanie zabytku, które podkreśla jego walory i nie wpływa ujemnie na posiadane przez zabytek wartości;
3. Rewaloryzację zabytku podkreślającą jego walory i nie wpływającą ujemnie na posiadane przez zabytek wartości.

Konkurs ma charakter otwarty i nieodpłatny, adresowany jest do właścicieli, posiadaczy i zarządców obiektów zabytkowych wpisanych do rejestru zabytków nieruchomych, którzy wzorowo wywiązują się z obowiązku opieki nad zabytkami.

Warunkiem udziału w konkursie jest przesłanie kompletu dokumentacji zgłoszeniowej, zgodnie z Regulaminem konkursu opublikowanym na stronie nid.pl.

Prawo składania zgłoszeń mają właściciele zgłaszanych zabytków, ich posiadacze i zarządcy, a także Wojewódzcy Konserwatorzy Zabytków, kierownicy delegatur Wojewódzkich Urzędów Ochrony Zabytków oraz konserwatorzy samorządowi.

Kategorie konkursowe

1. Utrwalenie wartości zabytkowej obiektu;
2. Rewaloryzacja przestrzeni kulturowej i krajobrazu (w tym założenia dworskie i pałacowe);
3. Adaptacja obiektów zabytkowych;
4. Architektura i budownictwo drewniane;
5. Zabytki techniki (w tym budownictwo przemysłowe i inżynieryjne);
6. Zabytek dostępny;
7. Kategoria specjalna: właściwe użytkowanie i stała opieka nad zabytkiem.^[7]

2012

• Utrwalenie wartości zabytkowej obiektu: Dwór w Kopytowej^[8]
  • Wyróżnienia: Zamek biskupi w Siewierzu, Zamek w Prószkowie, Kościół Mariacki w Katowicach^[8]
• Rewaloryzacja przestrzeni kulturowej i krajobrazu: Park Kulturowy Fortyfikacji Miejskich „Twierdza Gdańsk”^[8]
  • Wyróżnienia: Dolina Miłości w Zatoni Dolnej, Willa rodziny Fränkel w Prudniku, Kościół Matki Bożej Pocieszenia w Jodłówce^[8]
• Adaptacja obiektów zabytkowych: Muzeum Archeologiczne w Gdańsku^[8]
  • Wyróżnienia: Ogród Dendrologiczny w Przelewicach, Nowa synagoga w Ostrowie Wielkopolskim, Pałac Kotulińskich w Czechowicach-Dziedzicach^[8]
• Architektura i budownictwo drewniane: Kościół św. Trójcy i Matki Boskiej w Twardogórze, Kościół Świętych Apostołów Szymona i Judy Tadeusza w Kosieczynie^[8]
  • Wyróżnienia: Cerkiew św. Paraskewy w Radrużu, Ratusz w Nowym Warpnie^[8]
• Architektura przemysłowa i dziedzictwo techniki: Most wiszący w Ozimku^[8]
  • Wyróżnienia: dworzec kolejowy w Przemyślu, Zespół Huty Żelaza w Zagwiździu, dawna fabryka papieru w Poznaniu^[8]

2013

• Utrwalenie wartości zabytkowej obiektu: Dwór obronny w Łękach Górnych^[9]
• Rewaloryzacja przestrzeni kulturowej i krajobrazu: Pałac w Żmigrodzie^[9]
• Adaptacja obiektów zabytkowych: Synagoga w Dąbrowie Tarnowskiej^[9]
• Architektura i budownictwo drewniane: Kościół św. Anny w Brzezinach^[9]
• Architektura przemysłowa i dziedzictwo techniki: Zespół „Starej Przędzalni” w Żyrardowie^[9]

2014

• Utrwalenie wartości zabytkowej obiektu: Budynek Urzędu Wojewódzkiego w Szczecinie^[10]
  • Wyróżnienia: Bazylika Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Świętej Lipce, Kurtyna I-V południowa Fortu nr 2 „Kościuszko” Twierdzy Kraków, Most gotycki na Młynówce w Kłodzku^[10]
• Rewaloryzacja przestrzeni kulturowej i krajobrazu: Zespół kaplic cmentarnych w Jeleniej Górze^[10]
  • Wyróżnienia: Park Norweski w Cieplicach Śląskich-Zdroju, Wieża mieszkalno-obronna z umocnieniami bastionowymi w Rzemieniu, Zespół dworsko-parkowy z folwarkiem w Wiechlicach^[10]
• Adaptacja obiektów zabytkowych: Wieża Piastowska w Opolu^[10]
  • Wyróżnienia: Zamek w Goli Dzierżoniowskiej, Kościół poewangelicki w Nowym Stawie, Kuźnia w Dolsku^[10]
• Architektura i budownictwo drewniane: Cerkiew Opieki Matki Bożej w Hańczowej^[10]
  • Wyróżnienia: Kościół św. Anny w Zaklikowie, Kościół św. Macieja Apostoła w Trzebicku, Kościół Wszystkich Świętych w Cudzynowicach^[10]
• Architektura przemysłowa i dziedzictwo techniki: Dworzec kolejowy w Puszczykówku^[10]
  • Wyróżnienia: Bieszczadzka Kolejka Leśna, Chlewnia i obora w zespole folwarcznym w Wysokiej, Dawna zajezdnia tramwajowa w Szczecinie^[10]

2015

• Utrwalenie wartości zabytkowej obiektu: dawny szpital Świętej Trójcy w Broniszowie^[11]
  • Wyróżnienia: Ratusz w Kamiennej Górze, Willa Leopolda Kindermanna w Łodzi, Kolegiata św. Jana Chrzciciela w Myśliborzu^[11]
• Rewaloryzacja przestrzeni kulturowej i krajobrazu: zabytkowe domy na murze miejskim przy ul. Sowińskiego w Dobrym Mieście^[11]
  • Wyróżnienia: Pałac w Większycach, Zespół pałacowo-parkowy w Warce-Winiarach, Miejskie mury obronne w Trzcińsku-Zdroju^[11]
• Adaptacja obiektów zabytkowych: Stara Kopalnia w Wałbrzychu^[11]
  • Wyróżnienia: Centrum Dialogu Międzykulturowego „Dom Mendelsohna” w Olsztynie, Kościół św. Jana w Gdańsku, Wieża ciśnień w Kościanie^[11]
• Architektura i budownictwo drewniane: Willa „Oksza” w Zakopanem^[11]
  • Wyróżnienia: Dawne kasyno oficerskie w Legionowie, Kościół Świętego Krzyża w Głogówku, Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Lutczy^[11]
• Architektura przemysłowa i dziedzictwo techniki: Fabryka Sztuki w Łodzi^[11]
  • Wyróżnienia: Kolektor sanitarny przy ul. Mostowej w Przemyślu, Zespół szybu Maciej w Zabrzu, Centrum Techniki i Rozwoju Regionu „Muzeum Nowoczesności” w Olsztynie^[11]

2016

• Utrwalenie wartości zabytkowej obiektu: kościół Chrystusa Króla w Kwitajnach^[12]
• Rewaloryzacja przestrzeni kulturowej i krajobrazu: Dwór w Kłóbce^[12]
• Adaptacja obiektów zabytkowych: Dworzec Morski w Gdyni (ob. Muzeum Emigracji w Gdyni)^[12]
• Architektura i budownictwo drewniane: Dom Ludowy w Supraślu^[12]
• Architektura przemysłowa i dziedzictwo techniki: Kanał Elbląski: pochylnie Buczyniec, Kąty, Oleśnica, Jelenie, Całuny; śluzy: Miłomłyn, Zielona, Ostróda, Mała Ruś^[12]

2017

• Utrwalenie wartości zabytkowej obiektu: kościół zamkowy Najświętszej Marii Panny^[13]
• Rewaloryzacja przestrzeni kulturowej i krajobrazu: Zespół parkowo-pałacowy w Dobrzycy^[13]
• Adaptacja obiektów zabytkowych: Centrum Konferencyjne Zamek w Szczecinku^[13]
• Architektura i budownictwo drewniane: Drewniany dom w Zborowskiem^[13]
• Architektura przemysłowa i dziedzictwo techniki: Dworzec kolejowy Wieliczka Park^[13]
• Właściwe użytkowanie i stała opieka nad zabytkiem: kaplica Trójcy Świętej w Lublinie^[13]

2018

• Utrwalenie wartości zabytkowej obiektu: kaplica Hochberga przy kościele św. Wincentego i św. Jakuba we Wrocławiu^[14]
• Rewaloryzacja przestrzeni kulturowej i krajobrazu: Park-arboretum w Gołuchowie^[14]
• Adaptacja obiektów zabytkowych: Dwór w Psieniu-Ostrowie^[14]
• Architektura i budownictwo drewniane: brak^[14]
• Zabytki techniki: Walcownia – Muzeum Hutnictwa Cynku w Katowicach^[14]
• Właściwe użytkowanie i stała opieka nad zabytkiem: kościół ewangelicko-augsburski w Pasymiu^[14]

2019

• Utrwalenie wartości zabytkowej obiektu: Zakład Karny w Nowym Wiśniczu^[15]
• Rewaloryzacja przestrzeni kulturowej i krajobrazu: skansen w Markowej^[15]
• Adaptacja obiektów zabytkowych: Dworzec kolejowy w Kościerzynie^[15]
• Architektura i budownictwo drewniane: kościół Pokoju w Jaworze^[15]
• Zabytki techniki: wieża ciśnień w Biedrusku^[15]
• Właściwe użytkowanie i stała opieka nad zabytkiem: Kościół św. Jerzego w Gliwicach-Ostropie, Kaplica Świętego Jana Nepomucena w Zerwanej^[15]

2020

• Utrwalenie wartości zabytkowej obiektu: Kościół Matki Boskiej Różańcowej w Koszalinie-Jamnie^[16]
  • Wyróżnienia: Rotunda Świętego Mikołaja w Przemyślu, Biały Domek - Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie, Wieża Ariańska w Wojciechowie^[17]
• Rewaloryzacja przestrzeni kulturowej i krajobrazu: (brak laureata)^[17]
  • Wyróżnienia: (brak wyróżnień w tej kategorii)
• Adaptacja obiektów zabytkowych: Klasztor magdalenek, obecnie Centrum Aktywności Społecznej w Szprotawie^[16]
  • Wyróżnienia: Willa „Japonka” w Krzeszowicach, Biały Spichlerz w Słupsku, Zespół klasztorny dawnego opactwa cysterek w Trzebnicy
• Architektura i budownictwo drewniane: Lamus w Knyszynie^[16]
  • Wyróżnienia: Kościół parafialny Świętego Marcina Biskupa w Starej Wiśniewce, Kościół parafialny Świętych Apostołów Piotra i Pawła wraz z dzwonnicą – dawna cerkiew greckokatolicka w Hannie, Budynek dawnego dworca cesarskiego w Gumniskach Małych^[17]
• Zabytki techniki: Wieża ciśnień w Malborku^[16]
  • Wyróżnienia: Pływalnia Miejska w Siemianowicach Śląskich, Wodozbiór - Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie^[17]
• Właściwe użytkowanie i stała opieka nad zabytkiem: Zamek w Pszczynie^[16], Siedziba Muzeum Warszawy – zespół jedenastu kamienic przy Rynku Starego Miasta 28-42 / ul. Nowomiejskiej 4-8 w Warszawie^[17]

2021

• Utrwalenie wartości zabytkowej obiektu: Kościół św. Wojciecha i św. Stanisława Biskupa w Kaliszu
  • Wyróżnienia: Budynek dawnej dyrekcji Stoczni Gdańskiej przy ul. Doki 1 w Gdańsku, Kamienica przy ul. Poznańskiej 50 w Poznaniu, Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny – Gwiazda Morza w Sopocie^[18]
• Rewaloryzacja przestrzeni kulturowej i krajobrazu: Zespół pałacowo-parkowy w Rakoniewicach, obecnie siedziba Urzędu Gminy Rakoniewice
  • Wyróżnienia: Fort VII COLOMB w Poznaniu – Muzeum Martyrologii Wielkopolan, Park pałacowy w Zielonej Górze-Zatoniu, Most kolejowy na rzece Borui w Bytowie
• Adaptacja obiektów zabytkowych: Koszary Bramy Chełmińskiej Twierdzy Toruń – Muzeum Twierdzy Toruń
  • Wyróżnienia: Magazyn solny, obecnie Muzeum Regionalne w Drawsku Pomorskim, Zespół dworca kolejowego, obecnie Miejskie Centrum Kultury, Aktywności i Promocji Gminy ”Stacja Kultury” w Świeradowie Zdroju Łaźnia, obecnie budynek galeryjno-muzealny przy ul. Bohaterów Westerplatte 2 w Zawierciu^[19]
• Architektura i budownictwo drewniane: Dworzec kolejowy, obecnie restauracja „Lokomotywa” w Puszczykowie
  • Wyróżnienia: Kościół Świętego Michała Archanioła w Szalowej, Willa Koliba – Muzeum Stylu Zakopiańskiego im. Stanisława Witkiewicza w Zakopanem, Dom przy pl. Czarnieckiego 10 w Tykocinie^[20]
• Zabytki techniki: Wiatrak holender w Pyzdrach
  • Wyróżnienia: Młyn wodny, następnie elektryczny, w Wiercicy, Zespół zakładu hutniczego w Maleńcu^[21]

• Właściwe użytkowanie i stała opieka nad zabytkiem: Zespół zamkowy w Łańcucie, Trwała ruina zamku w Rabsztynie^[22]

2022

• Utrwalenie wartości zabytkowej obiektu: Mauzoleum rodu Guttlerów w Złotym Stoku^[23]
  • Wyróżnienia: Ratusz w Brzegu, Kościół rektorski św. Jana Chrzciciela w Gnieźnie, Budynek ptaszarni, altana nad stawem, mur ogrodzeniowy – zespół obiektów ogrodu zoologicznego we Wrocławiu^[24]
• Rewaloryzacja przestrzeni kulturowej i krajobrazu: Cmentarz z okresu I wojny światowej w Błoniu
  • Wyróżnienia: Wieża widokowa wraz z otoczeniem w Cedyni, Lapidarium na dawnym cmentarzu ewangelickim w Dołujach, Fort pancerny nr 52 a „Łapianka” w Krakowie^[25]
• Adaptacja obiektów zabytkowych: Kamienica przy ul. Rycerskiej 10 w Gdańsku^[26]
  • Wyróżnienia: Dom Wiedemanna w Pruszczu Gdańskim, Synagoga, obecnie budynek biblioteki w Sompolnie, Dawny szpital, obecnie Państwowa Szkoła Muzyczna w Żaganiu^[27]
• Architektura i budownictwo drewniane: Dom podcieniowy w Pyzdrach^[28]
  • Wyróżnienia: Cerkiew greckokatolicka św. Kosmy i Damiana w Bartnem, Chata Jana Raka w Husowie, Kościół parafialny Oczyszczenia Najświętszej Maryi Panny w Starymgrodzie^[29]
• Zabytki techniki: Dawna remiza Stoczni Gdańskiej w Gdańsku^[30]
  • Wyróżnienia: Dworzec kolejowy w Białymstoku, Muzeum Hutnictwa w Chorzowie, Budynek A – Biała Fabryka w Łodzi^[31]
• Właściwe użytkowanie i stała opieka nad zabytkiem: Zamek Książ w Wałbrzychu, Kamienica przy ul. Kościuszki 14 w Częstochowie^[32]

2023

• Utrwalenie wartości zabytkowej obiektu: Kościół parafialny NSPJ w Gdyni^[33]
  • Wyróżnienia: Ratusz w Ząbkowicach Śląskich, Kamienica przy ul. 3 Maja 32 w Rzeszowie, Budynek Muzeum Górnictwa Węglowego przy ul. 3 Maja 19 w Zabrzu^[34]
• Rewaloryzacja przestrzeni kulturowej i krajobrazu: Cmentarz z okresu pierwszej wojny światowej nr 196 w Koszycach Małych^[35]
  • Wyróżnienia: Pałac w Pniewach, Belweder w Świdnicy^[36]
• Adaptacja obiektów zabytkowych: Budynek mieszkalny “Stara Szwalnia” w Lesznie^[37]
  • Wyróżnienia: Pałac w Brwinowie, Kościół poewangelicki w Złotym Stoku, Siedziba dyrekcji i administracji Zakładów Lniarskich w Żyrardowie^[38]
• Architektura i budownictwo drewniane: Kościół parafialny Świętego Jana Chrzciciela w Soninie^[39]
  • Wyróżnienia: Willa Jadwiniówka w Zakopanem, Willa Frankówka w Józefowie, Kapliczka przydrożna w miejscowości Podlas^[40]
• Zabytki techniki: (brak laureata)^[41]
  • Wyróżnienia: Wiatrak w Chrośnie, Zespół dworca kolejowego w Węglińcu
• Właściwe użytkowanie i stała opieka nad zabytkiem: Katedra Wniebowzięcia NMP i Świętego Andrzeja Apostoła we Fromborku, Zespół kościoła Świętego Antoniego Padewskiego i klasztoru franciszkanów w Poznaniu^[42]

2024

• Utrwalenie wartości zabytkowej obiektu: Zespół willi secesyjnej Maxa Erfurta w Jeleniej Górze, Kasyno oficerskie w Twierdzy Modlin (Nowy Dwór Mazowiecki)^[43]
  • Wyróżnienia: Kamienica rezydencjonalna Hilarego Majewskiego w Łodzi, Budynek z kaplicą baptystów w Szczecinie^[44]
• Rewaloryzacja przestrzeni kulturowej i krajobrazu: Zespół pałacowo-parkowy w Lewkowi^[45]
  • Wyróżnienia: Trwała ruina pałacu w zespole pałacowo-parkowym w Goszczu, Ruiny zamku Lipowiec w Babicach^[46]
• Adaptacja obiektów zabytkowych: Magazyn na terenie dawnej Stoczni Gdańskiej (obecnie Montownia Lofts & Experience) w Gdańsku^[47]
  • Wyróżnienia: Zespół drewnianej zabudowy leśniczówki w Granicy, Budynek dawnego starostwa – wraz z piwnicami kwartału królewskiego – i gotyckie piwnice ratuszowe w Olkuszu, Historyczne budynki pokoszarowe przy ul. Franciszka Ratajczaka 1 i 3 w Poznaniu^[48]
• Architektura i budownictwo drewniane: Kościół filialny Podwyższenia Krzyża Świętego w Lubiechni Małej^[49]
  • Wyróżnienia: Pawilon Starej Pijalni w Goczałkowicach-Zdroju, Leśniczówka przy ul. Rydzowej 1 w Warszawie, Kościół parafialny Świętej Anny w Jaktorowie^[50]
• Zabytki techniki: Nadszybie i maszynownia szybu Kościuszko (Zabytkowa Kopalnia Ignacy) w Rybniku^[51]
  • Wyróżnienia: (brak wyróżnień w tej kategorii)^[52]
• Właściwe użytkowanie i stała opieka nad zabytkiem: Lamus dworski – parter dawnego dworu wieżowego w Hawłowicach Górnych, Dom Szewca w Pszczewie^[53]

2025

• Utrwalenie wartości zabytkowej obiektu: Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i zespół poklasztorny w Żaganiu, Kościół parafialny Przemienienia Pańskiego w Iławie^[54]
  • Wyróżnienia: Spichlerz chłopski w Raciborzu-Sudole, Kaplica myśliwska Świętego Huberta w Rzeszowie-Miłocinie^[55]
• Rewaloryzacja przestrzeni kulturowej i krajobrazu: Ogrody przypałacowe w kompleksie pałacowo-ogrodowym w Kamieńcu Ząbkowickim, Zespół dworsko-parkowy w Michałowicach^[56]
  • Wyróżnienia: Brama Lwowska Stara w Zamościu^[57]
• Adaptacja obiektów zabytkowych: Pawilon wystawowy Hala Betonowa – Betonhaus w Poznaniu, Dawne Niemieckie Gimnazjum Reformowane (obecnie siedziba Sądu Apelacyjnego) w Łodzi^[58]
  • Wyróżnienia: Zespół osiedla Kolonia Zgorzelec w Bytomiu^[59]
• Architektura i budownictwo drewniane: Kościół filialny Świętego Sebastiana w Kosinie, Kościół parafialny Najświętszej Marii Panny Niepokalanie Poczętej w Oporowie^[60]
  • Wyróżnienia: Willa zwana Domem „Zośki” w Piasecznie, Wieża – suszarnia węży strażackich w Przyrowie^[61]
• Zabytki techniki: Budynek dawnej parowozowni wachlarzowej z warsztatami – Muzeum Kolejnictwa na Śląsku w Jaworzynie Śląskiej, Stacja Kańczuga wraz z otoczeniem – magazynem spedycji i wieżą ciśnień^[62]
  • Wyróżnienia: Wiatrak koźlak w Lubięcinie^[63]
  • Właściwe użytkowanie i stała opieka nad zabytkiem: Dom Urodzenia Fryderyka Chopina i Park w Żelazowej Woli^[64]

2026

• Utrwalenie wartości zabytkowej obiektu: Siedziba Państwowej Szkoły Muzycznej I i II stopnia im. Oskara Kolberga w Szczecinku^[65]
  • Wyróżnienia: Kamienica przy ul. Wenecja 1 w Krakowie, Budynek mieszkalny przy ul. Królowej Korony Polskiej 20 w Szczecinie, Ratusz w Ośnie Lubuskim^[66]
• Rewaloryzacja przestrzeni kulturowej i krajobrazu: Twierdza Srebrna Góra, Zespół zamkowo-parkowy w Suchej Beskidzkiej^[67]
  • Wyróżnienia: (brak szczegółowych danych o wyróżnieniach)^[68]
• Adaptacja obiektów zabytkowych: Budynek sądu grodzkiego – siedziba Publicznej Szkoły Muzycznej I stopnia im. Ignacego Jana Paderewskiego w Kowalewie Pomorskim, Dawny kantor fabryczny Izraela Kalmanowicza Poznańskiego w Łodzi^[69]
  • Wyróżnienia: Willa Eugenia w Puszczykowie, Willa Waleria w Milanówku^[70]
• Architektura i budownictwo drewniane: Kościół parafialny Niepokalanego Poczęcia NMP w Grębaninie, Kościół parafialny Wniebowzięcia NMP w Żabiance^[71]
  • Wyróżnienia: Budynek dawnej Kolei Nadwiślańskiej w Ciechanowie, Kaplica Świętego Huberta w Boleszynie^[72]
• Zabytki techniki: Budynek siłowni dawnej zajezdni tramwajowej na Wyspie Jaskółczej w Szczecinie, Wiatrak koźlak w Koźminie Wielkopolskim^[73]
  • Wyróżnienia: Żuraw Gdański, Budynek biurowo-warsztatowy w zespole dawnej Fabryki Prefabrykatów w Opolu^[74]

Laureaci konkursu od 2011 roku (w serwisie zabytek.pl): Obiekty - Zabytek.pl^[75]

• Joanna Piotrowska: Ciągłość i zmiana – krótka historia konkursu. W: Iwona Liżewska: Zabytek zadbany: co to znaczy. Warszawa: Narodowy Instytut Dziedzictwa, 2015. ISBN 978-83-63260-26-2.