Zbigniew Fedus

Zbigniew Fedus
	; Zbigniew Fedus we Wrocławiu, 1999
Data i miejsce urodzenia	3 września 1930 ; Medwedowce
Data i miejsce śmierci	23 lutego 2017 ; Wrocław
Zawód, zajęcie	pedagog, publicysta, filolog
	Odznaczenia
	Multimedia w Wikimedia Commons

Zbigniew Bronisław Fedus (ur. 3 września 1930 w Medwedowcach k. Buczacza na Kresach Wschodnich, zm. 23 lutego 2017 we Wrocławiu) – emerytowany nauczyciel akademicki, filolog, leksykograf, dziennikarz, recenzent, instruktor fotografii. Autor książki wspomnieniowej „Syberia wryta w pamięć dziecka”, kilkunastu dwujęzycznych słowników sportowych, kilkuset artykułów, tłumaczeń, opracowań i recenzji, obejmujących różnorodną tematykę: od II wojny światowej poczynając, poprzez grę wywiadów, na tematyce zesłańczej kończąc.

Życiorys

II wojna światowa

10 lutego 1940 deportowany z ojcem Władysławem, matką Walerią i młodszą siostrą Danutą z miejscowości Bertniki w gminie Jezierzany w powiecie buczackim do miejscowości Tuleń i Czegaszet w kraju krasnojarskim. Na zesłaniu chodził do szkoły, zrzucał śnieg z dachów, był kąpielowym, łowił ryby i polował. Od listopada 1944 na Ukrainie; był uczniem, pomocnikiem szofera i kombajnisty, traktorzystą, ale też szewcem i złodziejem żywności.

Po wojnie

Z zesłania powrócił w lutym 1946 z mamą i siostrą do miejscowości Chociwel, skąd ojciec zdemobilizowany z I Armii Wojska Polskiego zabrał rodzinę do Potaszni k. Milicza. Do śmierci mieszkał we Wrocławiu. Miał status osoby represjonowanej.

Żona Elżbieta, córka Grażyna, wnuki: Agnieszka, Andrzej i Adam: prawnuki Dominika, Jędrzej, Kacper i Patrycja.

Działalność

Wyróżniony przez Instytut Zachodni i Ośrodek Karta (1994) za książkę „Syberia wryta w pamięć dziecka”; wyróżnienie za pracę „Na oceanie bezprawia” w konkursie Organizacji Polonijnych Prasy, Radia i Telewizji Metropolii Nowojorskiej (1996). Ponadto liczne medale pamiątkowe i dyplomy za publicystykę i pracę społeczną oraz za osiągnięcia w pracy dydaktycznej, wydane słowniki i kierowanie Studium Języków Obcych przy AWF we Wrocławiu. Nagrody różnych stopni Przewodniczącego Głównego Komitetu Kultury Fizycznej i Sportu „Za szczególnie ważne i twórcze osiągnięcia” (1975, 1976, 1980, 1982).

Członek Towarzystwa Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich Oddział Buczacz, Polskiego Związku Wędkarskiego, Polskiego Związku Filatelistów, Związku Sybiraków, Stowarzyszenia Dziennikarzy RP Dolny Śląsk.

Odznaczenia

Złoty Krzyż Zasługi (1974)
Medal 30-lecia Polski Ludowej (1974)
Brązowa Odznaka Honorowa Polskiego Związku Filatelistów (1983)
Srebrna Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury Fizycznej” (1983)
Srebrna i Złota Odznaka za Zasługi dla Wędkarstwa Polskiego (1979, 1984); m.in. jest autorem w 1991 patentu (166552) na produkcję czarnego ziarnistego kawioru z mięsa ryb
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1988)
Odznaka Honorowa Sybiraka (1997)
Krzyż Zesłańców Sybiru (2005)

Publikacje

Język rosyjski, Skrypt dla studentów wychowania fizycznego, Wyd. AWF Wrocław 1976
Język rosyjski dla studentów wychowania fizycznego, Wyd. AWF Wrocław 1979
Podręczny rosyjsko-polski słownik sportowy, Wyd. AWF Wrocław 1979
Podręczny polsko-rosyjski słownik sportowy, Wyd. AWF Wrocław 1981
Język rosyjski, wyd. III popr. i uzup., AWF Wrocław 1984
Syberia wryta w pamięć dziecka, Biblioteka Zesłańca – Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, Urząd ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, Warszawa – Wrocław 1997
Wielki słownik sportowy rosyjsko-polski / Большой русско-польский спортивный словарь, TAKT, Warszawa 2005
Wielki słownik sportowy polsko-rosyjski / Большой польско-русский спортивный словарь, TAKT, Warszawa 2007
Siatkówka, słowniczek rosyjsko-polski z kluczem polsko-rosyjskim, Wyd. I Instytut Rusycystyki UŁ, Łódź 2008
Piłka nożna, słownik rosyjsko-polski z kluczem polsko-rosyjskim, ARKOT, Wrocław 2012
Koszykówka, słownik rosyjsko-polski z kluczem polsko-rosyjskim, ARKOT, Wrocław 2012
Piłka ręczna, słownik rosyjsko-polski z kluczem polsko-rosyjskim, ARKOT, Wrocław 2013
Lekkoatletyka, słownik rosyjsko-polski z kluczem polsko-rosyjskim, ARKOT, Wrocław 2013
Pływanie, słownik rosyjsko-polski z kluczem polsko-rosyjskim ARKOT, Wrocław 2013
Boks, słownik rosyjsko-polski z kluczem polsko-rosyjskim, ARKOT, Wrocław 2013
Szachy, słownik rosyjsko-polski z kluczem polsko-rosyjskim, ARKOT, Wrocław 2014
Siatkówka, słownik rosyjsko-polski z kluczem polsko-rosyjskim, Wyd. II popr. i uzup., ARKOT, Wrocław 2014
Wioślarstwo, Słownik rosyjsko-polski z kluczem polsko-rosyjskim, ARKOT, 2014
Rodzinne korzenie. Z Sybiru na Dolny Śląsk, ARKOT, Wrocław 2015
Syberia w listach i dokumentach zesłańców (1928–1946), ARKOT, Wrocław 2015
Listy rodzinne i inne (1946–2004), ATA-DRUK, Wrocław 2016
Wędkarskie opowieści, ATA-DRUK, Wrocław 2016
Narciarstwo, słownik rosyjsko-polski z kluczem polsko-rosyjskim, (przygotowany do druku)
Kolarstwo, słownik rosyjsko-polski z kluczem polsko-rosyjskim (przygotowany do druku)
Zapasy w stylu klasycznym i wolnym, słownik rosyjsko-polski z kluczem polsko-rosyjskim (przygotowany do druku)
Strzelectwo, słownik rosyjsko-polski z kluczem polsko-rosyjskim (przygotowany do druku)
Szermierka, słownik rosyjsko-polski z kluczem polsko-rosyjskim (przygotowany do druku)
Słownik rosyjsko-polski terminów gimnastycznych / Русско-польский словарь гимнастических терминов – współautor prof. Marian Golema (przygotowany do druku)

Wywiady

Czekam na Twoje listy (1998, 1999), Polskie Radio Wrocław, red. Izabela Sobkowicz
Znajomi z jednej kamienicy (2000), Studio Reportażu i Dokumentu I Programu PR, red. Urszula Żółtowska-Tomaszewska
Cykl wypowiedzi na temat pobytu na zesłaniu (czerwiec–lipiec 2006), Redakcja Rosyjska Polskiego Radia Polonia, red. Irina Zawisza
Na temat będącego wówczas w opracowaniu (2006) Wielkiego słownika sportowego polsko-rosyjskiego, Redakcja Rosyjska Polskiego Radia Polonia, red. Irina Zawisza

Linki zewnętrzne

Świadkowie Historii – Zbigniew Fedus. Narodowe Centrum Kultury. [dostęp 2017-03-11].
Witryna Stowarzyszenia Dziennikarzy RP Dolny Śląsk – Pożegnania. Stowarzyszenie Dziennikarzy RP Dolny Śląsk. [dostęp 2017-03-11].