Zbytków

Zbytków
wieś
Ilustracja
Centrum Zbytkowa
Państwo

 Polska

Województwo

 śląskie

Powiat

cieszyński

Gmina

Strumień

Wysokość

257,5 – 266[2] m n.p.m.

Liczba ludności (2010)

1286[2]

Strefa numeracyjna

33

Kod pocztowy

43-246[3]

Tablice rejestracyjne

SCI

SIMC

0068297

Położenie na mapie gminy Strumień
Mapa konturowa gminy Strumień, u góry znajduje się punkt z opisem „Zbytków”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Zbytków”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Zbytków”
Położenie na mapie powiatu cieszyńskiego
Mapa konturowa powiatu cieszyńskiego, blisko górnej krawiędzi nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Zbytków”
Ziemia49°55′18″N 18°43′39″E/49,921667 18,727500[1]
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Zbytków (cz. Zbytky, niem. Zbitkau[4]) – wieś sołecka w Polsce, położona w województwie śląskim, w powiecie cieszyńskim, w gminie Strumień, o powierzchni 4,94 km², 1496 mieszkańców (2021), [5][2]gęstość zaludnienia 302.8 os./km². Wieś leży w historycznych granicach regionu Śląska Cieszyńskiego, geograficznie zaś leży w regionie Dolina Górnej Wisły, będącej częścią Kotliny Oświęcimskiej[6].

Integralne części wsi

Integralne części wsi Zbytków[7][8]
SIMC Nazwa Rodzaj
0068305 Borki część wsi
0640053 Chałupy część wsi

Historia

Pomnik 630 lat Zbytkowa 1388–2018
Kościół Matki Bożej Szkaplerznej z 2011 roku

Pierwsza wzmianka pochodzi z 1388[9], zanim jeszcze w 1407 wzmiankowano pobliski Strumień. Początkowo wieś szlachecka na obszarze księstwa raciborskiego, jednak pod koniec XV wieku Strumień i okolice znalazły się w rękach Kazimierza II cieszyńskiego, a w połowie XVI wieku miasto wykupiło Zbytków. W latach 1573/1577-1594 wieś Zbytków znajdował się w granicach wydzielonego z Księstwa Cieszyńskiego skoczowsko-strumieńskiego państwa stanowego[10].

Według austriackiego spisu ludności z 1900 w 50 budynkach w Zbytkowie na obszarze 493 hektarów mieszkało 336 osób, co dawało gęstość zaludnienia równą 68,2 os./km². z tego 295 (87,8%) mieszkańców było katolikami, 29 (8,6%) ewangelikami a 12 (3,6%) wyznawcami judaizmu, 293 (87,2%) było polsko- a 13 (3,9%) niemieckojęzycznymi[11]. Do 1910 roku liczba mieszkańców wzrosła do 368, z czego 325 (88,3%) było katolikami, 33 (9%) ewangelikami, 10 (2,7%) żydami, 291 (92,1%) polsko- a 25 (7,9%) niemieckojęzycznymi[4].

W wyborach na XI kadencję austriackiej Rady Państwa w 1907 jak i w 1911 dwukrotnie wygrał Józef Londzin ze Związku Śląskich Katolików z wyraźną przewagą nad swoimi konkurentami (46 z 51 głosów w 1907 i 54 z 56 głosów w 1911)[12].

Po zakończeniu I wojny światowej tereny, na których leży miejscowość - Śląsk Cieszyński stał się punktem sporu pomiędzy Polską i Czechosłowacją. W 1918 roku na bazie Straży Obywatelskiej miejscowi Polacy utworzyli lokalny oddział Milicji Polskiej Śląska Cieszyńskiego, który podlegał organizacyjnie 13 kompanii w Strumieniu[13].

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie bielskim.

W 2011 do użytku oddano nowy kościół rzymskokatolicki, filialny parafii strumieńskiej, pw. Matki Bożej Szkaplerznej, poświęcony w 2015[14].

Sołtysi

  • Jerzy Szwarc od 1864 do co najmniej 1867 i 1882-1895[15]
  • Franciszek Bierski 1901-1904[16]
  • Franciszek Szwarc 1904-1911[17]

Komunikacja

Przez Zbytków (DK 81) przejeżdżają przelotowe autobusy dalekobieżne, skąd możemy dojechać do Częstochowy, Katowic, Raciborza, Wisły oraz lokalne do Cieszyna, Chybia i Zarzecza. W centrum Zbytkowa przy sklepie ABC (pętla na ul. Wyzwolenia) zlokalizowany jest przystanek, z którego odjeżdżają autobusy MZK Jastrzębie na linii L-5 w kierunku Strumienia i Pawłowic.

Zabytki

Kaplica Matki Bożej Szkaplerznej

Według Narodowego Instytutu Dziedzictwa, w miejscowości znajdują się następujące obiekty zabytkowe[18]:

  • kaplica pw. Matki Boskiej Szkaplerznej z 1870
  • stajnia (dawny folwark – nr 1), XIX w.


Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 160498.
  2. ↑ a b c Gmina Strumień: Plan Odnowy Miejscowości Zbytków. [w:] www.strumien.bip.net.pl [on-line]. 2011. [dostęp 2012-05-22].
  3. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1600 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  4. ↑ a b Ludwig Patryn (ed): Die Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1910 in Schlesien. Troppau: 1912. (niem.).
  5. ↑ https://www.polskawliczbach.pl/wies_Zbytkow
  6. ↑ Marcin Żerański: Śląsk Cieszyński. Od Bielska-Białej do Ostrawy. Cieszyn: Pracownia na pastwiskach, 2012, s. 264. ISBN 978-83-933109-3-7.
  7. ↑ Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200 (ISAP))
  8. ↑ GUS. Rejestr TERYT
  9. ↑ Śląsk Cieszyński w średniowieczu (do 1528). Idzi Panic (redakcja). Cieszyn: Starostwo Powiatowe w Cieszynie, 2010, s. 306. ISBN 978-83-926929-3-5.
  10. ↑ Idzi Panic: Śląsk Cieszyński w początkach czasów nowożytnych (1528-1653). Cieszyn: Starostwo Powiatowe w Cieszynie, 2011, s. 228. ISBN 978-83-926929-5-9.
  11. ↑ Gemeindelexikon der im Reichsrate vertretenen Königreiche und Länder, bearbeitet auf Grund der Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1900, XI. Schlesien. Wien: 1906. (niem.).
  12. ↑ Grzegorz Wnętrzak: Stosunki polityczne i narodowościowe na pograniczu Śląska Cieszyńskiego i Galicji zachodniej w latach 1897-1920. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2014, s. 393. ISBN 978-83-7780-882-5.
  13. ↑ Jerzy Szczurek 1933 ↓, s. 32-37.
  14. ↑ Zbytków. Kościół Matki Bożej Szkaplerznej w Zbytkowie. [w:] www.strumien.pl [on-line]. [dostęp 2018-05-23].
  15. ↑ M. Morys-Twarowski: Wójtowie na Śląsku Cieszyńskim 1864-1918. Studium prozopograficzne. T. 3. Kraków 2018, s. 403.
  16. ↑ M. Morys-Twarowski: Wójtowie na Śląsku Cieszyńskim 1864-1918. Studium prozopograficzne. T. 3. Kraków 2018, s. 405.
  17. ↑ M. Morys-Twarowski: Wójtowie na Śląsku Cieszyńskim 1864-1918. Studium prozopograficzne. T. 3. Kraków 2018, s. 406.
  18. ↑ Zestawienia zabytków nieruchomych – województwo śląskie (stan na 31.12.2025 r.). Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 2026-04-06].

Bibliografia

  • Jerzy Szczurek: Z wielkich dni Śląska Cieszyńskiego. O milicjach ludowych w latach 1918-1920. Cieszyn: Nakładem Grupy Związku Powstańców Śląskich w Cieszynie, 1933.
Gmina Strumień
Miasto
Wsie
Części miasta
Części wsi
Przysiółek wsi

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya